Từ mô hình tự phát đến hướng đi thoát nghèo ở Mai Hạ

Nghề nuôi cá dầm xanh tại xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ không phải là câu chuyện mới ngày một ngày hai. Tại xóm Nghẹ, mô hình này đã hình thành và phát triển từ hơn 30 năm trước. Dù ban đầu chỉ là hướng đi tự phát, nhưng loài cá này đã dần khẳng định vị thế, trở thành nguồn thu nhập ổn định cho bà con giữa vùng đồi núi cao.

Với địa hình đặc thù thiếu nước sản xuất nông nghiệp, việc trồng trọt của người dân gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, chính cái khó đó lại mở ra cơ hội khi nguồn nước lạnh từ chân núi đá chảy về các xóm Nghẹ, Pù, Chiềng... lại là môi trường lý tưởng cho cá dầm xanh sinh trưởng.

Nhờ tận dụng điều kiện tự nhiên, các ao nuôi cá được đào theo địa hình tự nhiên để tiết kiệm chi phí và tận dụng nguồn nước sẵn có. Với giá trị kinh tế cao, thịt cá chắc, thơm ngon, từng là sản vật tiến vua nên rất được thị trường ưa chuộng. Hiện tại, toàn xã Vạn Mai có khoảng 5.000 m2 mặt nước nuôi cá dầm xanh với tổng đàn duy trì trên 5.000 con.

Nông dân thu lãi gần trăm triệu đồng mỗi năm nhờ thay đổi tư duy

Một trong những tấm gương điển hình trong việc chuyển đổi sản xuất là gia đình anh Khà Văn Tú. Thay vì bám trụ với cây lúa kém hiệu quả trên diện tích đất khô cằn, anh Tú đã mạnh dạn đào ao, dẫn nước từ suối Cái về để nuôi cá.

Anh Tú chia sẻ: "Việc chuyển đổi từ trồng lúa sang đào ao nuôi cá là hướng đi đúng trong bối cảnh đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả. Đây là giống cá dễ thích nghi, ít dịch bệnh, chi phí đầu tư không quá cao nhưng giá trị kinh tế lại lớn”.

Theo anh Tú, hiện nay, với khoảng 500 con cá dầm xanh nuôi gối vụ, mỗi năm gia đình anh bỏ túi từ 80 – 100 triệu đồng. Với giá bán dao động từ 300.000 – 350.000 đồng/kg, thậm chí lên đến 500.000 đồng/kg đối với cá trên 4kg, mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt hơn hẳn các loại cây trồng truyền thống.

Dù tiềm năng là rất lớn, song hành trình đưa cá dầm xanh trở thành sản phẩm chủ lực vẫn còn không ít rào cản. Ông Vì Văn Minh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Mai Hạ thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" như: Chu kỳ sinh trưởng của cá chậm, phải mất từ 2 - 3 năm mới có thể thu hoạch, khiến người dân bị tồn vốn quá lâu.

Về phương thức chăn nuôi, cá chủ yếu ăn thức ăn tự nhiên, không ăn cám công nghiệp, dù tiết kiệm chi phí nhưng lại kéo dài thời gian nuôi. Ngoài ra, phần lớn các hộ vẫn nuôi theo kinh nghiệm truyền thống, thiếu sự can thiệp của khoa học kỹ thuật nên hiệu quả chưa đồng đều.

Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất còn manh mún, nghề nuôi cá dầm xanh vẫn mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ, chưa hình thành được vùng sản xuất tập trung gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Hướng tới xây dựng thương hiệu cá dầm xanh bền vững ở Mai Hạ

Ông Hà Tuấn Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Mai Hạ khẳng định, địa phương xác định mô hình nuôi cá dầm xanh là hướng đi triển vọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mai Hạ, để đánh thức tiềm năng còn bỏ ngỏ, trong thời gian tới, xã sẽ tập trung vào các giải pháp trọng tâm như: Quy hoạch bài bản, hình thành các vùng nuôi cá dầm xanh tập trung, khuyến khích bà con tham gia vào các tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Đặc biệt là sự hỗ trợ toàn diện, chính quyền sẽ đóng vai trò cầu nối hỗ trợ về vốn, chuyển giao kỹ thuật nuôi hiện đại nhằm nâng cao năng suất. Đồng thời, xây dựng thương hiệu, gắn sản xuất với kết nối thị trường, từng bước xây dựng thương hiệu cá dầm xanh Mai Hạ trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Với sự đồng hành của chính quyền và nỗ lực của người dân, loài "cá tiến vua" này hứa hẹn sẽ không chỉ là món quà của thiên nhiên, mà còn là đòn bẩy kinh tế quan trọng, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn xã Mai Hạ theo hướng bền vững, ổn định hơn.