Phân định rạch ròi 3 vùng bảo vệ, cấm phá vỡ cảnh quan vùng lõi cao nguyên đá Đồng Văn

Mới đây, UBND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Quyết định số 27/2026/QĐ-UBND về Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn tỉnh Tuyên Quang.

Theo quyết định này, quy chế mới sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/5/2026. Quy chế mới này cũng chính thức bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 18/2020/QĐ-UBND ngày 08/6/2020 của UBND tỉnh Hà Giang trước đây.

Theo quy chế mới, phạm vi Công viên địa chất bao trùm địa giới hành chính của 23 xã (Quản Bạ, Lùng Tám, Nghĩa Thuận, Tùng Vài, Cán Tỷ, Thắng Mố, Bạch Đích, Yên Minh,Mậu Duệ, Ngọc Long, Du Già, Đường Thượng, Đồng Văn, Lũng Cú, Phố Bảng, Sà Phìn, Lũng Phìn, Sủng Máng, Sơn Vĩ, Mèo Vạc, Khâu Vai, Niêm Sơn, Tát Ngà) với tổng diện tích lên tới 2.345km².

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của quy chế là việc phân định rõ ràng 3 phân vùng quản lý với các mức độ bảo vệ khác nhau:

Vùng lõi: Đây là khu vực được khoanh vùng bảo vệ ở cấp độ cao nhất, yêu cầu bảo tồn tại chỗ và giữ gìn nguyên trạng các giá trị di sản. Quy chế nghiêm cấm mọi hoạt động làm thay đổi, phá vỡ cảnh quan và các yếu tố gốc cấu thành di sản tại đây.

Vùng đệm: Được chia làm hai khu vực nhỏ. Khu vực "vùng xanh" nghiêm cấm các hoạt động làm thay đổi, phá vỡ cảnh quan di sản, hạn chế các hoạt động dân sinh có nguy cơ ảnh hưởng đến giá trị di sản.

Khu vực "vùng tím" cho phép xây dựng công trình dân dụng, cơ sở dịch vụ du lịch nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ, ưu tiên vật liệu thân thiện với môi trường và kiến trúc truyền thống. Tại đây, tỉnh khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp theo hướng bền vững.

Vùng chuyển tiếp: Là khu vực được phép triển khai các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội bền vững, gắn với bảo tồn phát huy di sản và tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Xuyên suốt quy chế, UBND tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh nguyên tắc "Phát triển để bảo tồn, bảo tồn để phát triển" đối với mọi đề án, dự án trong phạm vi Công viên địa chất.

Việc khai thác, sử dụng di sản phải có kiểm soát, đảm bảo không vượt quá sức chịu tải của môi trường và di sản, đồng thời góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Trong công tác phát triển du lịch, quy chế ưu tiên sự tham gia của chính những người dân bản địa.

Đó là: Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ tại các điểm tham quan, trải nghiệm.

Ưu tiên sử dụng lao động tại chỗ, bảo tồn và phát huy tri thức bản địa, nghề truyền thống và các giá trị văn hóa đặc trưng.

Cộng đồng dân cư địa phương có trách nhiệm bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái và quản lý các di sản ngay tại địa bàn sinh sống của mình.

Đặc biệt, đối với hoạt động xây dựng và khai thác khoáng sản, quy chế yêu cầu phải tuân thủ các quy định hiện hành và tiêu chí của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO. Ưu tiên bảo tồn nguyên trạng các giá trị di sản địa chất, cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang được giao trách nhiệm là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện quy chế này.

Trong khi đó, Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn là cơ quan trực tiếp quản lý, chịu trách nhiệm thực hiện các cam kết của Việt Nam với UNESCO.

Với bộ quy chế chi tiết và đồng bộ này, Tuyên Quang kỳ vọng sẽ quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững các di sản địa chất, di sản văn hoá và tự nhiên trên vùng Công viên địa chất, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương.