Tuyên Quang thi đua yêu nước

Phóng sự ảnh: Gieo ngô trên đá, hành trình mưu sinh của bà con nông dân nơi cao nguyên đá Đồng Văn

+ aA -

Mùa Xuân

25/04/2026 13:10 GMT +7

Nằm giữa trùng điệp núi đá tai mèo của Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang cây ngô từ lâu đã trở thành “cứu cánh” cho cuộc sống của đồng bào các dân tộc nơi đây. Trên vùng đất, đá khô cằn, thiếu nước, từng hạt ngô được gieo xuống nảy mầm xanh tốt không chỉ là hy vọng mùa màng, mà còn là minh chứng cho ý chí bền bỉ của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt.

Không có những cánh đồng bằng phẳng, người dân ở các xã như Đồng Văn, Mèo Vạc, Khâu Vai, Lũng Cú hay Yên Minh... phải tận dụng từng hốc đá, từng khe đất nhỏ để gieo trồng. Để có một hốc đất đủ sâu, họ phải dùng cuốc, xà beng cạy từng viên đá, vun góp từng nắm đất.

Những bàn tay chai sạn, những bước chân bám sườn núi dốc đứng đã tạo nên những “ruộng ngô treo” lưng chừng trời.

Người dân cạy đá, tạo hốc đất nhỏ để có đất gieo từng hạt ngô trên sườn núi cao nguyên đá và đã nảy mầm vươn lên khỏi mặt đất tốt tươi.

Khi những cơn mưa đầu mùa trút xuống, hạt ngô bắt đầu nảy mầm. Từng chồi xanh nhỏ bé len lỏi qua lớp đất mỏng, bám chặt vào đá, vươn lên giữa nắng gió.

Những mầm ngô non vươn lên từ khe đá, xanh mướt giữa nền xám của núi đá tai mèo. Nhưng cũng chính vì sự khắc nghiệt nơi đây mà mỗi mầm ngô đều mang theo sức sống mãnh liệt.

Những mầm ngô non vươn lên từ khe đá, xanh mướt giữa nền xám của núi đá tai mèo. Nhưng cũng chính vì sự khắc nghiệt nơi đây mà mỗi mầm ngô đều mang theo sức sống mãnh liệt.

Qua thời gian, những mầm ngô nhỏ bé ngày nào dần phủ xanh các sườn núi. Từ xa nhìn lại, cao nguyên đá như khoác lên mình tấm áo mới xen giữa màu xám lạnh của đá là sắc xanh hy vọng. Đó không chỉ là màu của cây trồng, mà còn là màu của sự sống, của niềm tin vào ngày mai no ấm.

Ngô không chỉ là lương thực chính mà còn gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Mông, Lô Lô nơi đây. Từ bữa ăn hàng ngày đến chăn nuôi, từ truyền thống đến sinh kế – tất cả đều xoay quanh cây ngô.

Hạt ngô được tra xuống từng hốc đá nhỏ và nảy mầm, nơi tích tụ ít ỏi đất màu sau những ngày công lao động vất vả.

Hạt ngô được tra xuống từng hốc đá nhỏ và nảy mầm, nơi tích tụ ít ỏi đất màu sau những ngày công lao động vất vả.

Trên vùng đất tưởng chừng chỉ có đá, những hạt ngô vẫn nảy mầm, lớn lên và nuôi sống con người qua bao thế hệ.

Nếu ai đó có dịp đến cao nguyên đá Đồng Văn đi qua con đường Hạnh Phúc đến xã Mèo Vạc, Khâu Vai... hai bên con đường sẽ dễ dàng nhìn thấy những cây ngô, đậu, rau mọc lên trong từng khe đá.

Giữa Cao nguyên đá Đồng Văn khô cạn, đất ít, đá nhiều, người dân tận dụng từng khoảng đất nhỏ để trồng xen cây bí, rau, đỗ… nhằm bổ sung nguồn thực phẩm, cải thiện bữa ăn hằng ngày.

Khi những hạt ngô bắt đầu nảy mầm, để tránh thú rừng phá hoại mùa màng, người dân xã Mèo Vạc (Tuyên Quang) treo chai thủy tinh tạo âm thanh, dựng hình nộm bằng quần áo cũ để xua đuổi.

Để có những cây ngô xanh tốt, cho bắp to, theo kinh nghiệm của bà con Mèo Vạc, ngay từ khi gieo hạt đã phải bón phân NPK; khi cây ngô cao khoảng 50cm, tiếp tục bón thêm phân đạm để cây sinh trưởng, phát triển tốt.

Ông Sùng Mí Pó, người dân Đồng Văn chia sẻ: “Bà con chúng tôi sống gắn bó với đá từ bao đời nay, nương cũng toàn đá là đá. Tận dụng từng khe đá để trồng ngô, bí, đỗ; chỗ nào ít đất thì gùi đất về lấp để gieo hạt. Vụ ngô năm nay, gia đình tôi trồng khoảng 50kg giống ngô trắng bản địa – giống được giữ lại sau mỗi mùa thu hoạch. Ngô chủ yếu để làm mèn mén, đủ ăn chứ không có dư để bán.”

Cây ngô vươn lên từ khe đá, xen cùng những dây bí bò lan, không chỉ thể hiện sức sống mãnh liệt mà còn phản ánh hành trình mưu sinh đầy nhọc nhằn của người nông dân trên Cao nguyên đá Đồng Văn.

Bà Vừ Thị May, xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang bảo: Trồng ngô trên cao nguyên đá vất vả lắm, nhưng giữa những triền núi đá tai mèo khô cằn như thế này, ngoài ngô với bí, bà con cũng không biết trồng cây gì khác. Từ bao đời nay, cây ngô vẫn là lương thực chính nuôi sống người dân nơi đây. Giờ cuộc sống đã đổi thay, đường sá thuận tiện hơn, điện lưới về bản, chợ búa cũng gần hơn, bà con có thêm thu nhập nên có thể mua gạo về ăn, từng bước cải thiện bữa cơm hàng ngày.

Theo người dân Cao nguyên đá Đồng Văn, dù cuộc sống ngày càng đổi thay và nhiều hộ đã đưa giống ngô lai vào canh tác, nhưng để làm món mèn mén truyền thống, ngô hạt trắng bản địa vẫn giữ hương vị thơm ngon đặc trưng, khó thay thế.

Theo người dân Cao nguyên đá Đồng Văn, dù cuộc sống ngày càng đổi thay và nhiều hộ đã đưa giống ngô lai vào canh tác, nhưng để làm món mèn mén truyền thống, ngô hạt trắng bản địa vẫn giữ hương vị thơm ngon đặc trưng, khó thay thế.

Video: Những cây ngô nhô lên từng khe đá đang dần phủ xanh vùng cao nguyên đá Đồng Văn.

Tags: