Lễ hội Lồng Tông là lễ hội mang đậm nét văn hóa truyền thống, được lưu truyền từ lâu đời trong đời sống văn hóa tinh thần và xã hội của người Tày.

Đồng bào nơi đây coi lễ hội Lồng Tông là tài sản văn hóa tinh thần vô giá, bởi nó chứa đựng mong ước, niềm tin thiêng liêng, cháy bỏng của mỗi người dân về một cuộc sống yên lành, no đủ, đồng thời cũng chứa đựng đầy đủ những nét tinh túy trong bản sắc văn hóa của người Tày, như: văn hóa ẩm thực, nghệ thuật dân ca, dân vũ, phong tục tập quán, trò chơi dân gian...

Với những nét văn hóa đặc sắc được lưu giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, năm 2013, Lễ hội Lồng Tông của đồng bào dân tộc Tày tỉnh Tuyên Quang được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ngày nay, những giá trị về tâm linh, tín ngưỡng, văn hóa, đạo đức càng làm cho Lễ hội Lồng Tông của dân tộc Tày Chiêm Hóa nói riêng, tỉnh Tuyên Quang nói chung càng thêm thu hút khách du lịch trong và ngoài tỉnh đến tham dự.

Tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị tuyền thống của Lễ hội, Lễ hội Lồng Tông năm nay được xã Chiêm Hóa tổ chức trong 2 ngày (mùng 7 và mùng 8 tháng Giêng), với các hoạt động: giải bóng chuyền hơi nam năm 2026; Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng xuân; khai mạc hội chợ xuân với những sản vật của địa phương, các trò chơi dân gian…

Đặc biệt trong buổi chiều mồng 7 đã diễn ra hội thi khâu còn nhanh, khâu còn đẹp. Đây không chỉ là thể hiện sự khéo léo của các cô gái Tày duyên dáng, mà thông qua hội thi 200 quả còn đẹp nhất đã được chọn để dâng cúng Bách Thần và làm quà tặng cho đại biểu, du khách gần xa.

Trong ngày hội chính mồng 8 tháng Giêng, ngay từ sáng sớm lễ cúng tế được thực hiện tại Đền Bách Thần - nơi thờ thiên thần (Ngọc Hoàng Thượng Đế), địa thần (Thần linh, Thổ địa, Long Vương, Sơn thần, Thủy thần, Long mạch) và nhân thần (Vua Hùng, Âu Cơ, những người có công với đất nước... được nhân dân phong thánh).

Ngoài ra, đền Bách thần thờ Tam Quang: Nhật (mặt trời), Nguyệt (mặt trăng), Tinh (các vì sao) với ý nghĩa đem sự sống đến cho con người.

Sau lễ cúng tế trời đất và các thần linh tại đền Bách Thần, đoàn rước lễ đi đầu là thầy cả, đội múa lân và những nam thanh nữ tú sẽ rước 60 mâm Tồng về sân vận động trung tâm, nơi có cây cột còn được dựng sẵn với vòng đồng tâm gián giấy xanh đỏ.

Các mâm Tồng là các sản vật của địa phương để dâng tạ ơn các vị thần đã phù hộ cho nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Sau đó, thầy cả (người cúng chính của buổi lễ) và các thầy giúp việc làm lễ đặt mâm Tồng và thực hiện lễ cúng tạ ơn trời đất, cầu sự ấm no, hạnh phúc cho mọi người, mọi nhà.

Cuối phần lễ là nghi lễ tịch điền (lễ cày ruộng) với mong muốn những đường cày may mắn đầu năm sẽ mang lại dân khang, vật thịnh, mùa màng bội thu…

Sau lễ tịch điền là màn hát múa và diễn xướng với chủ đề “Chiêm Hóa rực rỡ sắc màu dân tộc”, gồm 3 chương, mùa xuân đi hội; Chiêm Hóa rực rỡ sắc màu dân tộc; vững mãi niềm tin theo Đảng do 260 em học sinh trường THPT Chiêm Hóa thể hiện.

Đây cũng là điểm nhấn trong Lễ hội Lồng Tông, thể hiện sinh động không khí vui tươi, náo nức trong ngày hội xuống đồng...

Tại lễ hội, lãnh đạo xã đã phát lộc đầu xuân cho đại biểu, nhân dân và du khách thập phương, tung những quả còn ngũ sắc đầu tiên mở đầu cho phần hội Lồng Tông. Hàng trăm quả còn ngũ sắc được tung lên trời cao, mang theo ước nguyện về một năm mới gặp nhiều điều tốt lành.

Hội tung còn khép lại với vòng đồng tâm đã được ném trúng, hứa hẹn về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, nhân dân no đủ.