Sơn La tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hàng hóa

Năm 2025, trong bối cảnh nền kinh tế còn đối mặt nhiều khó khăn từ biến động thị trường, thiên tai, hạn hán, ngành Nông nghiệp Sơn La vẫn khẳng định vai trò trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế địa phương. Thực hiện mục tiêu tăng trưởng 8% theo chỉ tiêu Chính phủ giao, tỉnh tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, bền vững và thích ứng linh hoạt với điều kiện thực tiễn.

Xác định rõ nông nghiệp giữ vị trí then chốt trong cơ cấu kinh tế, ngay từ đầu năm, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động tham mưu cho tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp tái cơ cấu. Trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với thị trường tiêu thụ, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Ngành xác định nông nghiệp không chỉ bảo đảm an sinh xã hội mà còn là động lực tăng trưởng. Vì vậy, các giải pháp được triển khai đồng bộ nhằm duy trì sản xuất ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và đóng góp bền vững cho GRDP của tỉnh”.

Kết thúc năm 2025, giá trị sản xuất lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của Sơn La đạt trên 9.144 tỷ đồng, tăng 6,76% so với năm trước, đóng góp khoảng 1,61 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP toàn tỉnh. Con số này phản ánh rõ vai trò thực chất của khu vực nông nghiệp trong bức tranh tăng trưởng chung.

Cơ cấu nội ngành tiếp tục chuyển dịch tích cực, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế. Toàn tỉnh hiện có hơn 91.000 ha cây công nghiệp; trên 85.000 ha cây ăn quả với sản lượng ước đạt 510.000 tấn, tăng khoảng 30% so với năm 2021. Chăn nuôi phát triển theo hướng tập trung, hàng hóa, với tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng khoảng 96.160 tấn, sản lượng sữa tươi đạt 92.800 tấn. Lĩnh vực thủy sản cũng được đầu tư chiều sâu, đạt sản lượng 8.650 tấn.

Đặc biệt, giá trị hàng hóa nông sản tham gia xuất khẩu năm 2025 ước đạt 208 triệu USD, tăng 38,6% so với năm 2021, chiếm tới 97% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Điều này cho thấy nông nghiệp không chỉ là “trụ đỡ” trong nước mà còn là khu vực tạo nguồn lực quan trọng cho xuất khẩu, góp phần nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế địa phương.

Sơn La liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao tạo đột phá phát triển

Một trong những dấu ấn rõ nét của nông nghiệp Sơn La những năm gần đây là quá trình chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang nông nghiệp hàng hóa, quy mô lớn, gắn với chế biến và thị trường. Phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng và quỹ đất, tỉnh từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo nền tảng phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hiện toàn tỉnh có trên 85.000 ha cây ăn quả; 24.300 ha cà phê với sản lượng trên 37.000 tấn cà phê nhân; 43.500 ha sắn công nghiệp, sản lượng trên 530.000 tấn; 6.132 ha chè đạt 56.182 tấn; khoảng 10.000 ha mía cho sản lượng trên 650.000 tấn. Quy mô vùng nguyên liệu ngày càng ổn định, góp phần nâng cao hiệu quả và giá trị nông sản.

Cùng với mở rộng diện tích, tỉnh chú trọng thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển các mô hình hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp nông nghiệp. Mối liên kết “Nhà nước – doanh nghiệp – nhà khoa học – nhà nông” ngày càng được củng cố, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa.

Thực tế tại HTX Nông nghiệp An Phú, phường Chiềng An cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình liên kết. Từ 10 thành viên ban đầu, đến nay HTX có 18 thành viên và 26 hộ liên kết, tổ chức sản xuất khoảng 40 ha cây ăn quả. Anh Tòng Văn Hung, hộ dân tham gia liên kết, chia sẻ: “Trước đây sản xuất nhỏ lẻ, đầu ra bấp bênh. Khi vào HTX, được hướng dẫn kỹ thuật, sản phẩm bao tiêu ổn định. Riêng thanh long ruột đỏ mang lại cho gia đình tôi khoảng 400 triệu đồng mỗi năm”.

Song song với đó, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, hữu cơ tiếp tục được mở rộng. Toàn tỉnh có hơn 3.200 ha cây trồng áp dụng tưới tiết kiệm; 115 ha nhà lưới, nhà kính; 264,8 ha hữu cơ; 5.596 ha VietGAP; trên 23.000 ha cà phê chứng nhận bền vững. Sơn La hiện duy trì 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; 218 mã số vùng trồng, 8 mã số cơ sở đóng gói; 214 sản phẩm OCOP, cùng hàng trăm chuỗi nông sản an toàn hoạt động hiệu quả.

Bước sang năm 2026, tỉnh tiếp tục xác định nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng, phấn đấu tăng trưởng GRDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 4,5–5,0%/năm; thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng 1,3–1,5 lần so với năm 2025. Trọng tâm là cơ cấu lại ngành theo chiều sâu, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học – công nghệ, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu và logistics nông sản.

Với định hướng đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nông nghiệp Sơn La được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, tạo động lực quan trọng cho phát triển bền vững trong những năm tới.