Sơn La khai thác lợi thế tự nhiên, hình thành vùng sản xuất hàng hóa

Những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp trở lại các xã vùng cao của huyện Thuận Châu (cũ), tỉnh Sơn La. Trên những triền đồi nối tiếp nhau, màu xanh của chè, cà phê, cây ăn quả và đồng cỏ chăn nuôi trải dài, báo hiệu một hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp nơi đây. Với đặc điểm khí hậu mát mẻ, đất đai rộng lớn, độ cao và thổ nhưỡng đa dạng, Thuận Châu được đánh giá là địa bàn có nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khu vực Thuận Châu hiện có 10 xã, với khoảng 54.700 ha đất sản xuất nông nghiệp. Nhận thức rõ lợi thế và dư địa phát triển, cấp ủy, chính quyền các xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hiệu quả, bền vững; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ cao vào sản xuất gắn với thị trường tiêu thụ.

Từ chỗ sản xuất manh mún, tự cung tự cấp, đến nay nhiều địa phương đã từng bước hình thành các vùng chuyên canh tập trung. Tiêu biểu là vùng chè tại các xã Bình Thuận, Mường É; vùng cà phê ở Nậm Lầu, Bình Thuận, Muổi Nọi, Mường É; vùng xoài tại xã Mường Khiêng; cùng các vùng chăn nuôi gia súc, trồng cây dược liệu, cây sơn tra tại các xã vùng cao Co Mạ, Long Hẹ, Mường Bám. Đây được xem là nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Điểm nhấn trong phát triển nông nghiệp vùng cao Thuận Châu là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Các xã đã chủ động lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện sinh thái; áp dụng quy trình sản xuất an toàn, VietGAP, hữu cơ; từng bước cơ giới hóa và sử dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm.

Đến nay, toàn khu vực duy trì ổn định 8 chuỗi liên kết sản xuất sản phẩm chủ lực, 31 chuỗi cung ứng nông sản sạch và an toàn, cùng 10 mã số vùng trồng. Tổng diện tích cây ăn quả đạt chuẩn VietGAP trên 600 ha, trong đó hơn 72 ha được áp dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm, góp phần giảm chi phí sản xuất, bảo vệ tài nguyên nước và môi trường sinh thái.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, nhiều địa phương còn chú trọng khâu chế biến, bảo quản sau thu hoạch, từng bước xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương. Nhờ đó, sản phẩm nông nghiệp của các xã thuộc huyện Thuận Châu (cũ) ngày càng khẳng định chỗ đứng trên thị trường, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân.

Điểm sáng trong phát triển cây công nghiệp và cây ăn quả

Xã Bình Thuận được xem là một trong những địa phương đi đầu trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng của khu vực. Hiện nay, nông dân trong xã duy trì chăm sóc trên 800 ha chè, 840 ha cà phê và hơn 987 ha cây ăn quả các loại. Đây là những cây trồng chủ lực, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Ông Dương Gia Định, Chủ tịch UBND xã Bình Thuận, tỉnh Sơn La cho biết: Xã xác định phát triển nông nghiệp phải gắn với liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Chúng tôi tập trung mở rộng liên kết trong trồng, chế biến chè, cà phê và cây ăn quả, tạo đầu ra ổn định cho nông dân. Theo đó, năm 2025, sản lượng chè búp tươi của xã ước đạt khoảng 8.000 tấn; cà phê tươi gần 5.000 tấn; các loại quả khác như bưởi, thanh long đạt trên 1.000 tấn.

Đặc biệt, Bình Thuận còn chủ trương duy trì và phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm văn hóa địa phương. Những đồi chè xanh mướt không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng phát triển dịch vụ, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân.

Bên cạnh trồng trọt, chăn nuôi cũng được xác định là một trong những ngành sản xuất quan trọng của các xã vùng cao Thuận Châu. Nhiều địa phương đã vận động người dân phát triển chăn nuôi đại gia súc gắn với trồng cỏ, chăn nuôi nhốt chuồng, đảm bảo vệ sinh môi trường và phòng chống dịch bệnh.

Tại xã Mường É, hiện nay người dân duy trì nuôi trên 11.160 con gia súc và 44.900 con gia cầm. Ông Lò Anh Viễn, Phó Chủ tịch UBND xã Mường É, cho biết: Xã tập trung vận động các hộ dân đầu tư chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học; chú trọng phòng chống rét, phòng chống dịch bệnh và vệ sinh chuồng trại. Trong đó, vịt cổ xanh là sản phẩm mũi nhọn đang được xã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ bảo tồn nguồn gen.

Nhờ hướng đi phù hợp, chăn nuôi từng bước trở thành ngành sản xuất chính, góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững ở Thuận Châu là việc hình thành và phát huy hiệu quả các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp. Các xã đã tích cực vận động nông dân liên kết thành lập HTX để hỗ trợ nhau trong sản xuất, từ khâu giống, kỹ thuật đến tiêu thụ sản phẩm.

Hiện nay, toàn khu vực duy trì hoạt động 60 HTX, trong đó có 55 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, với trên 1.080 thành viên. Thông qua HTX, nông dân được tiếp cận khoa học kỹ thuật mới, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và có đầu ra ổn định. Thu nhập bình quân của các thành viên HTX đạt hơn 40 triệu đồng/người/năm.

Thực tế cho thấy, mô hình HTX không chỉ giúp người dân làm ăn hiệu quả hơn mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang liên kết, từ sản xuất số lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng.

Lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ; phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị; tăng cường liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp… là những nhiệm vụ đang tiếp tục được các xã trong khu vực Thuận Châu triển khai đồng bộ.

Với quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, nông nghiệp vùng cao khu vực Thuận Châu (cũ) đang từng bước chuyển mình theo hướng bền vững, hiện đại. Những mô hình kinh tế hiệu quả không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo mà còn góp phần xây dựng nông thôn mới, đưa Sơn La trở thành vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quan trọng của khu vực Tây Bắc.