Sơn La xây dựng vùng nguyên liệu chè

Sáng sớm ở những triền đồi trên cao nguyên Mộc Châu, các xã Vân Hồ, Tà Xùa hay Phiêng Cằm, Bình Thuận,... Sơn La sương còn giăng mờ trên những luống chè xanh mướt. Tiếng người hái chè thoăn thoắt hòa cùng mùi hương non tơ của búp chè đầu vụ tạo nên bức tranh lao động yên bình nhưng đầy sinh khí. Ít ai ngờ, từ những đồi chè ấy, Sơn La đang từng bước đưa sản phẩm chè vươn xa, nâng tầm giá trị nhờ hướng đi bền vững, thâm canh công nghệ cao gắn với chế biến sâu.

Với hơn 5.900 ha chè, sản lượng trên 60.000 tấn chè búp tươi mỗi năm, Sơn La hiện là một trong những vùng chè trọng điểm của khu vực Tây Bắc. Chè được trồng tập trung tại các xã Vân Hồ, Tà Xùa, Phiêng Cằm, Phiêng Khoài, Bình Thuận… và trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ nông dân.

Không dừng lại ở mở rộng diện tích và tăng sản lượng, tỉnh Sơn La xác định rõ: muốn cây chè “đứng vững” thì phải đi bằng con đường chất lượng. Vì vậy, các sở, ngành đã phối hợp chặt chẽ với địa phương, doanh nghiệp, HTX hỗ trợ nông dân thâm canh theo hướng ứng dụng công nghệ cao, sản xuất VietGAP, hữu cơ, gắn với chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Những vùng chè công nghệ cao dần hình thành, tiêu biểu là vùng nguyên liệu Vinatea Mộc Châu, liên kết với 1.179 hộ nông dân trồng gần 330 ha chè. Ở đó, từ khâu chăm sóc, thu hái đến chế biến đều tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, giúp sản phẩm có chất lượng đồng đều, ổn định, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Chế biến sâu “chìa khóa” nâng giá trị

Nếu trước đây, chè Sơn La chủ yếu tiêu thụ ở dạng thô thì nay, chế biến sâu đã trở thành “đòn bẩy” nâng cao giá trị gia tăng. Các doanh nghiệp, HTX mạnh dạn đầu tư dây chuyền hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm từ chè xanh, chè đen đến Ô long, Shan tuyết cao cấp.

Toàn tỉnh hiện có 5 sản phẩm chè được bảo hộ nhãn hiệu mang địa danh, như: Chỉ dẫn địa lý Chè Shan tuyết Mộc Châu; nhãn hiệu chứng nhận Chè Ô long Mộc Châu, Chè Phổng Lái; nhãn hiệu tập thể Chè Tà Xùa Bắc Yên. Đặc biệt, Chè Shan tuyết Mộc Châu đã được bảo hộ tại Thái Lan – “tấm hộ chiếu” quan trọng để chè Sơn La bước ra thị trường quốc tế.

Các sản phẩm OCOP 4 sao đã góp phần khẳng định uy tín chè Sơn La. Nổi bật là Chè Trọng Nguyên Phổng Lái của HTX Sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận; trà Ô long Thu Đan; chè Shan tuyết Ôn Ốc…

Theo bà Nguyễn Thị Bình, Phó Giám đốc HTX Bình Thuận, dựa trên nền tảng nhãn hiệu “Chè Phổng Lái”, HTX đã phát triển thương hiệu “Chè Trọng Nguyên – Phổng Lái Thuận Châu”, đạt OCOP 4 sao và được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Hiện HTX hướng dẫn nông dân sản xuất theo hướng hữu cơ, ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng vùng nguyên liệu gần 500 ha, liên kết hơn 400 hộ trồng chè. Mỗi năm, HTX chế biến 400–500 tấn chè thành phẩm xuất khẩu sang Đài Loan.

Từ những búp chè non trên đồi cao đến những sản phẩm tinh chế vươn ra thị trường quốc tế, chè Sơn La đang đi một hành trình mới, hành trình của chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Phát triển công nghiệp chế biến gắn với vùng nguyên liệu, xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp, HTX và nông dân không chỉ giúp ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập mà còn tạo sinh kế lâu dài cho người trồng chè.