Dược liệu Mường La: Từ nguồn gen bản địa đến sản phẩm hàng hóa

Ngày 24/4, tại Lai Châu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh”.

Sự kiện quy tụ đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp nhằm tìm giải pháp khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa. Trong gần 50 gian hàng trưng bày, HTX Dược liệu núi Mường La (Sơn La) gây chú ý với mô hình sản xuất gắn chế biến sâu, hướng tới gia tăng giá trị.

Vượt quãng đường hơn 260 km từ vùng cao Mường La, HTX mang đến hội nghị nhiều sản phẩm được chế biến từ dược liệu địa phương như dầu gội thảo dược, xà phòng, sữa rửa mặt, dầu xoa bóp, trà táo mèo, trà mướp đắng… Nếu trước đây dược liệu chủ yếu tiêu thụ dưới dạng thô, giá trị thấp và phụ thuộc thị trường, thì nay đã được nâng cấp thành các sản phẩm tiêu dùng có giá trị gia tăng cao hơn.

Chị Lường Thị Chuông, Giám đốc HTX Dược liệu núi, cho biết, thành lập năm 2021 với 9 thành viên, HTX ban đầu tập trung thu mua, sơ chế các loại dược liệu như sơn tra, hà thủ ô, sâm, linh chi. Trước thực tế đầu ra bấp bênh, đơn vị đã chủ động đầu tư nghiên cứu, hoàn thiện quy trình chế biến, từng bước làm chủ công nghệ và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Hiện, HTX có 12 thành viên nòng cốt, đồng thời liên kết với hơn 100 hộ dân tại các xã vùng cao như Ngọc Chiến, Chiềng Hoa để phát triển vùng nguyên liệu. Mỗi năm, đơn vị thu mua trên 10 tấn dược liệu, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số, hướng tới phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững.

Mở lối thị trường - “chìa khóa” cho phát triển bền vững

Theo chị Chuông, dù đạt doanh thu gần 1 tỷ đồng trong năm 2025, HTX vẫn đối mặt với nhiều khó khăn đặc thù của kinh tế tập thể vùng cao như quy mô nhỏ, công nghệ chế biến chưa đồng bộ và thị trường tiêu thụ thiếu ổn định.

Hiện, HTX duy trì việc làm thường xuyên cho 4 lao động với thu nhập từ 5–7 triệu đồng/tháng, cùng nhiều lao động thời vụ. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất vẫn là mở rộng thị trường và xây dựng hệ thống phân phối bền vững.

Giai đoạn 2022–2024 chủ yếu là thời gian thử nghiệm, đến năm 2025 sản phẩm mới bắt đầu tiếp cận thị trường rộng hơn, kéo theo áp lực lớn về đầu ra.

"Việc tham gia hội nghị tại Lai Châu được HTX xác định là cơ hội quan trọng để kết nối giao thương, tìm kiếm đối tác và quảng bá sản phẩm. Song song đó, đơn vị cũng chủ động tận dụng các nền tảng số như Zalo, Facebook, TikTok để mở rộng kênh bán hàng, từng bước thích ứng với xu hướng chuyển đổi số", chị Chuông chia sẻ.

Cũng theo chị Chuông, HTX hiện có 4 sản phẩm chính gồm dầu gội, dầu tắm, xà bông, trà táo mèo và hơn 10 sản phẩm phụ. Để dược liệu Mường La thực sự trở thành “vàng xanh”, cần thêm cơ chế hỗ trợ về vốn, khoa học công nghệ và xúc tiến thương mại. Đây sẽ là nền tảng giúp HTX đầu tư thiết bị hiện đại, nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới chuẩn hóa theo tiêu chuẩn OCOP trong giai đoạn 2026–2027.

Từ thực tiễn của HTX Dược liệu núi Mường La cho thấy, khi kết hợp hài hòa giữa lợi thế tài nguyên bản địa với tư duy kinh tế bài bản, dược liệu không chỉ dừng lại ở sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh và bền vững.