Khi công nghệ vào cuộc

Nhiều năm qua, Hà Nội luôn đối mặt áp lực giao thông lớn khi số lượng phương tiện tăng nhanh, hạ tầng chưa đáp ứng kịp, trong khi ý thức chấp hành luật của một bộ phận người dân còn hạn chế. Các lỗi như vượt đèn đỏ, đi sai làn, dừng đỗ tùy tiện hay lấn chiếm lòng đường từng diễn ra phổ biến tại nhiều tuyến cửa ngõ.

Trong bối cảnh đó, việc đưa hệ thống camera AI vào vận hành được xem là bước chuyển đáng chú ý trong quản lý giao thông đô thị. Từ tháng 12/2025, Hà Nội triển khai khoảng 1.837 camera AI tại 195 nút giao trọng điểm, kết nối trực tiếp với Trung tâm Điều khiển giao thông thông minh.

Khác với camera giám sát thông thường, hệ thống này có khả năng nhận diện biển số xe cả ban đêm, hoạt động trong điều kiện thời tiết bất lợi như mưa, sương mù hoặc ánh sáng yếu. Camera còn tự động phát hiện nhiều hành vi vi phạm như vượt đèn đỏ, đè vạch dừng, đi ngược chiều, không đội mũ bảo hiểm, dừng đỗ sai quy định, thậm chí nhận diện hành vi lạng lách, đánh võng.

Trung tá Bùi Thị Thơm, Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Hà Nội cho biết: “AI có khả năng tự động phân tích lưu lượng phương tiện tại từng thời điểm cụ thể, tại các tuyến đường cụ thể. Trên cơ sở đó, hệ thống sẽ điều chỉnh chu kỳ đèn phù hợp, giúp rút ngắn thời gian chờ đèn đỏ và nâng cao hiệu quả lưu thông tại các nút giao”.

Từ bị giám sát đến tự giác chấp hành

Điều đáng chú ý nhất không nằm ở số lượng camera, mà ở sự thay đổi trong hành vi tham gia giao thông. Khi mọi vi phạm đều có thể bị ghi nhận liên tục 24/7 bằng hệ thống tự động, tâm lý chủ quan của nhiều người đã dần thay đổi.

Không ít người dân thừa nhận trước đây thường tranh thủ vượt đèn đỏ khi tín hiệu sắp chuyển màu, nhưng nay sẵn sàng chờ đúng tín hiệu mới di chuyển. Với những người thường xuyên đi đường như tài xế công nghệ, shipper hay lái xe dịch vụ, sự thay đổi này được cảm nhận rõ rệt hơn qua từng ngày.

Anh Nguyễn Văn Dũng (25 tuổi, Cầu Giấy) chia sẻ: “Trước đây khi chưa lắp camera, thấy đèn đỏ còn khoảng 3, 4 giây là tôi đã vặn ga chuẩn bị đi rồi. Bây giờ thì khác, tôi sẽ chờ đến khi đèn xanh mới di chuyển. Vì là shipper di chuyển trên đường cả ngày nên tôi cũng quan sát thấy từ khi có camera AI người tham gia giao thông nhìn chung đã văn minh hơn nhiều, chấp hành tốt các quy định”.

Sau một tháng vận hành, từ 13/12/2025 đến 12/1/2026, hệ thống đã rà soát hơn 6.351 trường hợp đủ căn cứ xử lý phạt nguội. Trong đó, lỗi không chấp hành tín hiệu đèn giao thông chiếm tỷ lệ cao nhất với 4.215 trường hợp; lỗi không đội mũ bảo hiểm là 2.053 trường hợp. Ngoài ra còn có các lỗi dừng đỗ sai nơi quy định, không thắt dây an toàn và nhiều hành vi vi phạm khác.

Bên cạnh việc ghi nhận tự động, Công an TP Hà Nội cũng bố trí lực lượng trực 24/7 tại các trung tâm chỉ huy và điểm giám sát để theo dõi tình hình, kịp thời phát hiện ùn tắc, điều tiết giao thông và xử lý các tình huống phát sinh tại hiện trường.

Quản lý bằng dữ liệu, giảm gánh nặng sức người

Hệ thống camera cho phép theo dõi đồng thời nhiều tuyến đường, ghi nhận chính xác thời gian, địa điểm, biển số và hành vi vi phạm. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng giúp giảm tranh cãi trong xử lý, rút ngắn thời gian lập hồ sơ và nâng cao tính minh bạch.

Khi không còn phải dàn trải lực lượng tại quá nhiều điểm nóng, cán bộ chiến sĩ có điều kiện tập trung vào nhiệm vụ điều tiết giao thông, xử lý tai nạn, sự cố khẩn cấp và bảo đảm an toàn trên đường phố.

Xa hơn, dữ liệu thu thập từ camera AI còn là cơ sở để cơ quan quản lý nghiên cứu lưu lượng xe, xác định các điểm ùn tắc, khung giờ cao điểm và những lỗi vi phạm phổ biến. Từ đó, thành phố có thể điều chỉnh tổ chức giao thông, quy hoạch hạ tầng hiệu quả hơn.

Hệ thống camera AI đang góp phần tạo nên diện mạo giao thông trật tự và văn minh hơn cho Thủ đô. Những chuyển biến ấy diễn ra từng ngày, lặng lẽ nhưng rõ nét trên từng tuyến phố, ngã tư.

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn con người. Hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào công tác vận hành, bảo trì hệ thống, năng lực quản trị dữ liệu và trên hết là ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người dân.

“Mắt thần” AI có thể phát hiện vi phạm, nhưng chỉ văn hóa giao thông mới giúp thành phố vận hành an toàn, thông suốt và bền vững.