Từng có một thời, cái nghèo đeo bám các bản làng vùng cao Lào Cai như mây mù quẩn quanh sườn núi. Cuộc sống phụ thuộc vào nương rẫy manh mún, tự cung tự cấp khiến nhiều gia đình luôn trong cảnh “ăn bữa nay lo bữa mai”. Thế nhưng, một diện mạo mới đang dần hiện hữu. Người dân không còn trông chờ, ỷ lại mà chủ động khai thác lợi thế đất đai, khí hậu, kết hợp với sự hỗ trợ của Nhà nước để chuyển hướng phát triển kinh tế. Đó là kết quả của sự cộng hưởng giữa chủ trương đúng đắn và sự đồng thuận từ cơ sở.

Từ nương rẫy cằn cỗi đến những mùa quả ngọt

Xã Lùng Phình là một minh chứng sinh động cho sự chuyển mình ấy. Trước đây, hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sống chủ yếu dựa vào cây ngô, lúa nương với năng suất bấp bênh. Cái nghèo vì thế cứ lặp lại qua nhiều thế hệ. Nhưng nay, trên những triền đồi dốc, màu xanh của lê, mận, dược liệu đã dần thay thế những vạt ngô kém hiệu quả.

Gia đình anh Lý Văn Lợi ở thôn Dì Thào Ván là một trong những hộ tiên phong thay đổi. Từ gần 1 ha đất đồi trước đây trồng ngô, anh mạnh dạn chuyển sang trồng lê VH6. Ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng nhờ được hỗ trợ cây giống, tập huấn kỹ thuật và trực tiếp tham quan các mô hình hiệu quả, anh dần nắm vững quy trình canh tác.

"Trước đây trồng ngô phụ thuộc vào thời tiết, được mùa thì vui, mất mùa thì trắng tay. Nay trồng lê cho thu nhập ổn định hơn nhiều, cuộc sống cũng đỡ vất vả hơn", anh Lợi chia sẻ.

Không riêng gia đình anh Lợi, nhiều hộ dân tại Lùng Phình đã thay đổi cách nghĩ, cách làm. Toàn xã hiện có hơn 700 ha cây ăn quả, dược liệu và rau màu, giá trị sản xuất đạt khoảng 70 triệu đồng/ha. Sự tham gia của các hợp tác xã và doanh nghiệp đã hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, tạo việc làm và đầu ra ổn định cho nông sản.

Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm mạnh, từ 38% năm 2022 xuống còn hơn 25% vào năm 2025. Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế mà còn cho thấy sự chuyển biến căn bản trong tư duy phát triển của người dân.

Khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng phát triển bền vững

Nếu chuyển đổi cây trồng là bước đi quan trọng, thì nguồn vốn tín dụng ưu đãi chính là “cú hích” giúp người dân hiện thực hóa các mô hình kinh tế. Trước đây, thiếu vốn là rào cản lớn khiến nhiều hộ không dám đầu tư sản xuất. Nay, thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội, dòng vốn ưu đãi đã đến tận tay người dân, mở ra cơ hội phát triển mới.

Bà Vàng Thị Dung, người dân tộc Tày ở Bắc Hà, là một trong những trường hợp điển hình. Từ 100 triệu đồng vốn vay, bà đầu tư nuôi ngựa sinh sản và chăm sóc vườn mận. Sau vài năm, kinh tế gia đình khởi sắc rõ rệt, gia đình bà Dung không chỉ trả được nợ mà còn tích lũy được tài sản, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hiệu quả của nguồn vốn không chỉ nằm ở con số hơn 621 tỷ đồng đã giải ngân cho hàng nghìn hộ dân khu vực Bắc Hà, mà quan trọng hơn là củng cố niềm tin của người dân vào chính sách của Đảng, Nhà nước.

Trên phạm vi toàn tỉnh, sự chuyển mình diễn ra đồng bộ, với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Năm 2025, tổng nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia đạt trên 2.492 tỷ đồng. Hạ tầng thiết yếu được đầu tư mạnh mẽ: 100% xã có đường ô tô cứng hóa đến trung tâm, tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt 98%, cùng với đó là những cải thiện rõ rệt về y tế, giáo dục và nước sạch.

Đáng chú ý, thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đến năm 2025 đã đạt trên 33 triệu đồng/người/năm, tăng gấp đôi so với giai đoạn trước. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chính sách khi đi vào cuộc sống.

Quan trọng hơn cả, sự đổi thay không chỉ nằm ở những con số. Khi người dân đã no đủ hơn, trẻ em được đến trường đầy đủ, và tư duy sản xuất hàng hóa dần trở thành nếp nghĩ quen thuộc, thì cái nghèo, cái lạc hậu sẽ từng bước bị đẩy lùi. Vùng cao hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, không còn là câu chuyện của tiềm năng, mà là hiện thực sống động trên từng bản làng.