Thay đổi diện mạo nhờ nguồn nước sạch nông thôn

Những năm qua, chương trình cấp nước sạch nông thôn đã mang lại luồng sinh khí mới cho các bản làng xa xôi, giúp bà con vơi bớt nỗi nhọc nhằn thiếu nước. Tại xã Thượng Hà, niềm vui rạng rỡ hiện rõ trên khuôn mặt những người dân vốn bao đời quen với cảnh dẫn nước từ khe suối.

Bà Vũ Thị Thủy ở thôn Minh Hải phấn khởi chia sẻ: “Trước đây, mỗi khi trời mưa nguồn nước không đảm bảo vệ sinh khiến chúng tôi lo lắng mỗi khi sử dụng. Từ khi có nước máy, chúng tôi không còn lo lắng về nguồn nước như trước nữa, yên tâm sử dụng, phục vụ sinh hoạt cho gia đình”.

Tại các xã vùng cao như Mường Hum, việc tiếp cận với nguồn nước an toàn đã thực sự tạo nên một cuộc cách mạng trong sinh hoạt. Hiện nay, địa phương đã có 9 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung. Nhờ đó, khoảng 90% số hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh và 20% số hộ đã tiếp cận được nguồn nước sạch đạt quy chuẩn.

Chị Lý Gì Su, trú tại thôn Kin Chu Phìn 2, nhớ lại những ngày gian khó: “Trước đây, gia đình phải dẫn nước từ trên núi về, rất vất vả, năm nào cũng phải sửa chữa đường ống. Từ khi có công trình nước của Nhà nước, gia đình được sử dụng nước sạch nên rất phấn khởi”.

Không chỉ riêng gia đình chị Su, nhiều hộ dân khác trong xã Mường Hum cũng dần thay đổi nhận thức. Sự tiện lợi và an toàn của hệ thống cấp nước tập trung đã tạo dựng niềm tin vững chắc cho bà con.

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Mường Hum cho biết: “Các công trình cấp nước tập trung đã phát huy hiệu quả, giúp người dân sử dụng nước hợp vệ sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục duy tu, mở rộng hệ thống, nâng tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch; đồng thời mong muốn Nhà nước quan tâm đầu tư thêm các công trình và hệ thống lọc đạt chuẩn, bảo đảm chất lượng nước theo quy định”.

Giải pháp bền vững cho nước sạch nông thôn

Theo con số thống kê, tính đến năm 2025, toàn tỉnh có 1.188 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung nông thôn, cung cấp nước cho khoảng 70.500 hộ dân. Tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 98%. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn mới chỉ dừng lại ở con số 33,2%.

Thực tế cho thấy, phần lớn các công trình hiện nay vẫn dựa trên hệ thống tự chảy từ khe suối tự nhiên với quy mô nhỏ và công nghệ xử lý đơn giản. Trong số hơn một nghìn công trình, mới chỉ có 76 công trình được đầu tư đầy đủ thiết bị lọc, khử khuẩn đạt chuẩn. Còn lại, hơn 192.000 công trình nhỏ lẻ quy mô hộ gia đình như giếng đào, giếng khoan, bể chứa nước mưa... vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhưng độ ổn định và chất lượng chưa cao.

Cái khó lớn nhất hiện nay chính là điều kiện địa hình vùng cao vô cùng phức tạp, dân cư sống phân tán và nguồn nước tự nhiên biến động thất thường. Tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc đầu tư hệ thống cấp nước tập trung gặp rất nhiều trở ngại về kinh phí. Thêm vào đó, khả năng chi trả tiền nước của người dân còn hạn chế, gây khó khăn cho việc thu phí để duy trì, vận hành và bảo dưỡng công trình lâu dài.

Để nâng cao chất lượng nước sạch nông thôn, tỉnh Lào Cai đã đặt ra mục tiêu chiến lược đến năm 2030: Phấn đấu tỷ lệ dân số sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn đạt 50%. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh dự kiến sẽ đầu tư nâng cấp, sửa chữa và xây mới 618 công trình cấp nước tập trung. Đồng thời, các mô hình cấp nước nhỏ lẻ phù hợp với đặc thù từng địa bàn cũng sẽ được chú trọng phát triển.

Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, các giải pháp về cơ chế chính sách cũng được triển khai đồng bộ. Tỉnh sẽ chú trọng hỗ trợ quản lý, vận hành và đặc biệt là hỗ trợ giá nước cho bà con vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp tham gia theo hình thức đối tác công - tư (PPP) được xem là hướng đi đột phá để giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước.

Song song với những con số và công trình, công tác tuyên truyền đóng vai trò then chốt. Chỉ khi người dân thay đổi nhận thức, chủ động bảo vệ công trình và sử dụng nước tiết kiệm thì nguồn nước sạch nông thôn mới thực sự bền vững. Khi mỗi vòi nước sạch chảy về từng nhà, không chỉ sức khỏe cộng đồng được đảm bảo mà đó còn là động lực quan trọng để thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển, giúp bà con yên tâm bám đất, bám bản, dựng xây cuộc sống ấm no.