Mỗi năm, cứ vào mùa thu, người dân ở xã Hoàng Vân, tỉnh Bắc Ninh (trước đây là huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang) lại tất bật bước vào mùa thu hoạch trám đen. Đây là loại cây cho quả được ví như “vàng đen” hay cây “ATM” của làng, khiến cuộc sống nơi đây ngày càng khá giả và được nhiều người biết tới.

Những cây trám đen dọc bờ sông Cầu thuộc xã Hoàng Vân đang tất bật vào vụ thu hoạch. (Ảnh: Trần Lưu)

Dẫn chúng tôi đi thăm quan những vườn trám trĩu cành đang độ thu hoạch quả, anh Trần Văn Lưu, trú tại thôn Vân Xuyên cho biết, cây trám đen nơi đây được coi là biểu tượng của làng, hầu như nhà nào cũng trồng trám đen. Từ quả trám đen có thể chế biến ra thành nhiều món ăn ngon như: Trám kho cá, kho thịt, trám nhồi thịt, xôi trám, nham trám…

“Năm nay, trám sai quả, được mùa, được giá nên bà con vui và phấn khởi lắm”, anh Lưu nói.

Đến thăm vườn trám của gia đình ông Ngô Quang Lập (63 tuổi), trú tại xóm Vườn Bé, thôn Vân Xuyên vào đúng thời điểm cả nhà đang tất bật thu hoạch trám. Ông Lập cho biết, đây là vườn trám ghép được 6 năm tuổi của gia đình.

“Vườn trám nhà tôi có 80 cây trám ghép nhưng do ảnh hưởng của mưa bão năm ngoái, giờ chỉ còn khoảng 50 cây. Năm nay, dự tính thu hoạch được khoảng 1 tấn quả, bán với giá 120 nghìn đồng/kg”, ông Lập nói.

Cẩn thận trải tấm bạt rộng ở phía dưới gốc rồi thuê người trèo lên đập trám, bà Nguyễn Thị Uý, trú tại xóm Đá, thôn Vân Xuyên cho biết, chỉ một cây trám cổ thụ này, gia đình bà cũng có thêm hàng chục triệu đồng mỗi vụ.

“Cây này khoảng hơn 60 năm tuổi. Năm nay cho thu hoạch khoảng 120kg quả, bán với giá khoảng 120 nghìn đồng/kg. Tính ra, cũng được 14-15 triệu đồng từ bán trám đen đấy”, bà Uý cho hay.

Trao đổi với phóng viên, ông Tạ Văn Kính - Trưởng thôn Vân Xuyên cho biết, toàn xã Hoàng Vân có hơn 4.000 cây trám đang cho thu hoạch trên diện tích khoảng hơn 40ha… Trong đó, riêng làng Vân Xuyên có hơn 3.000 cây.

Đặc biệt, năm 2017, các nhà khoa học đã đến đây, nghiên cứu, phân tích trên quần thể hơn 4.000 cây trám đen để chọn ra 16 cây đầu dòng để lấy mắt ghép, nhân giống và mở rộng diện tích tại địa phương.

Ngoài ra, có gần 100 cây trám cổ thụ trên 100 năm tuổi. Những cây trám này được đánh số trên từng cây nhằm bảo tồn, chọn lọc và lai tạo để có được những giống trám ngon, tạo nên thương hiệu riêng cho sản phẩm trám đen Hoàng Vân.

Dự kiến năm nay, xã Hoàng Vân thu hoạch được khoảng từ 50 – 60 tấn quả trám đen, bán với giá trung bình 120 nghìn/kg. Ngoài bán trám tươi, người dân trong thôn còn cung cấp ra thị trường món trám nấu với giá từ 160-180 nghìn đồng/kg. Doanh thu từ quả trám đen của toàn xã dự kiến ước đạt trên 6 tỷ đồng.