Ý dĩ là tên một loại cây thuốc được tìm thấy trên nhiều tỉnh thành ở nước ta. Mặc dù vậy không phải ai cũng biết thông tin và công dụng của cây ý dĩ.

Ngoài tên gọi này, nhiều người còn hay gọi dược liệu là cây dĩ thực, giải lễ, mễ châu, ngọc mễ, khởi mục, ý thử, hồi hồi mễ,… và các tên gọi khác. Ý dĩ có tên khoa học là Coix Lachryma Jobi L, thuộc họ Lúa Poaceae.

Cây ý dĩ theo ghi chép có nguồn gốc từ Đông Á và bán đảo Malaysia. Đặc biệt, cây được tìm thấy nhiều nhất ở Trung Quốc. Tại nước ta, cây ý dĩ ưa những nơi đất ẩm, khí hậu mát, do đó có thể tìm thấu chúng nhiều ở các tỉnh như Lai Châu, Nghệ An, Tây Nguyên, Thanh Hóa,…

Do nhu cầu sử dụng cây dược liệu ngày càng nhiều nên ngoài thu hái hoang dã, hiện nay người ta đã nhân giống, nuôi trồng ý dĩ tại các trung tâm dược liệu trong nước.

Hạt được thu hoạch vào tháng 8 – tháng 10 hàng năm. Người thu hái sẽ cắt toàn bộ cây, sau đó phơi khô rồi đập cho hạt rụng để thu gom. Phần vỏ được loại bỏ, chỉ sử dụng phần lõi bên trong. Người sử dụng có thể dùng dược liệu tươi hoặc hạt được bào chế.

Cách bào chế cũng khá đơn giản. Theo đó, người ta sẽ sử dụng 1kg cám đun đến khi khói bóc lên, sau đó cho 10kg hạt ý dĩ vào chảo sao đều tay. Đến khi thấy dược liệu ngả vàng là đạt. Cho hỗn hợp cám, ý dĩ ra ngoài, đợi khi nguội sẽ loại bỏ phần cám, chỉ giữ lại hạt dược liệu.

Bảo quản hạt nơi khô ráo, thoáng mát, cho hạt vào trong lọ hoặc túi kín. Tránh để dược liệu ở những nơi ẩm ướt, có côn trùng để tránh làm hư hại dược liệu, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả điều trị bệnh.

Theo Y học cổ truyền, ý dĩ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Như đã đề cập, dược liệu có tính bình, hơi hàn, vị ngọt, quy vào 4 kinh. Do đó, dược liệu thường được chủ trị các trường hợp như phong thấp tý, hạ khí, ích khí, chủ phế nuy, nôn ra mủ máu, phá ngũ tạng kết độc, đờm nghịch lên, trừ tà khí bất nhân,…

Theo Y học hiện đại, ý dĩ chứa nhiều hoạt chất hóa học tốt cho sức khỏe. Do đó, hạt của loại cây này mang đến các tác dụng điển hình như giúp ức chế khối u ác tính phát triển, phù hợp cho người mắc bệnh ung thư, đồng thời còn giúp chống viêm, ức chế giải phóng histamin, tốt cho hệ hô hấp,…

Ý dĩ là tên gọi của dược liệu được sử dụng làm thuốc chữa bệnh, làm đẹp và còn là nguyên liệu chế biến món ăn. Mặc dù mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, tuy nhiên trong thời gian sử dụng bạn nên lưu ý một vài vấn đề:

Không sử dụng dược liệu cho phụ nữ đang mang thai, bởi các chất có trong dược liệu không phù hợp cho thai kỳ, có khả năng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Không tự ý kết hợp dược liệu với bất kỳ thuốc hoặc thảo dược khác khi chưa có sự hướng dẫn của thầy thuốc để phòng tránh các tương tác không mong muốn.

Không nên lạm dụng ý dĩ, chỉ sử dụng dược liệu theo liều lượng phù hợp. Việc dùng quá nhiều có nguy cơ gây ra các phản ứng phụ không mong muốn, ảnh hưởng đến sức khỏe và kết quả chữa bệnh.

Tùy cơ địa của mỗi người mà thời gian dược liệu phát huy tác dụng sẽ khác nhau. Đòi hỏi người dùng phải kiên trì áp dụng, đồng thời theo dõi sức khỏe để phòng tránh các rủi ro không mong muốn.

Kết hợp dùng dược liệu và chăm sóc, bồi bổ cơ thể, tăng cường luyện tập thể dục, thể thao rèn luyện sức khỏe. Loại bỏ các thói quen có hại như thức khuya, ăn thức ăn nhiều dầu mỡ, quá ngọt,…

Ý dĩ là dược liệu quen thuộc được sử dụng làm thuốc chữa nhiều bệnh lý. Ngoài ra dược liệu còn được dùng làm nguyên liệu chế biến món ăn, làm đẹp. Trước khi dùng dược liệu làm thuốc trị bệnh, bạn đọc nên thăm khám và nhờ bác sĩ, thầy thuốc tư vấn để điều trị đúng bệnh, sử dụng đúng thuốc.