Đó là làng rau Trà Quế - ngôi làng được UN Tourism (Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc) công nhận là "Làng du lịch tốt nhất năm 2024". Đây là đại diện duy nhất của Việt Nam được trao danh hiệu này trong năm 2024, đồng thời trở thành ngôi làng thứ ba của Việt Nam góp mặt trong mạng lưới "Best Tourism Villages", sau Thái Hải (Thái Nguyên) và Tân Hóa (Quảng Bình).

Giải thưởng được trao sau quá trình đánh giá hơn 260 hồ sơ đến từ 60 quốc gia, dựa trên các tiêu chí về bảo tồn văn hóa, phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Hơn 400 năm gìn giữ một nghề, làm nên thương hiệu rau nổi tiếng cả nước

Nằm ven sông Cổ Cò, thuộc phường Hội An Đông (trước đây là xã Cẩm Hà, TP Hội An), làng rau Trà Quế được hình thành từ thế kỷ XVI. Trải qua hàng trăm năm, nơi đây vẫn giữ được diện tích canh tác rộng hơn 40 ha với hơn 20 loại rau gia vị và rau ăn lá như húng quế, tía tô, húng lủi, rau răm, hành, ngò, xà lách...

Điều làm nên sự khác biệt của Trà Quế không chỉ nằm ở lịch sử lâu đời mà còn ở bí quyết canh tác gần như không nơi nào có.

Thay vì sử dụng nhiều phân bón hóa học, người dân từ nhiều thế hệ nay vẫn lấy rong, tảo từ sông Cổ Cò để ủ làm phân hữu cơ. Chính nguồn dinh dưỡng tự nhiên này giúp rau Trà Quế có màu xanh đẹp, thân giòn, vị ngọt thanh và hương thơm đậm hơn so với nhiều vùng trồng khác. Đây cũng là yếu tố tạo nên thương hiệu rau Trà Quế nổi tiếng, trở thành nguồn nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều món đặc sản của Hội An như cao lầu, mì Quảng, bánh xèo, tam hữu...

Ngày nay, dù du lịch phát triển mạnh, người dân nơi đây vẫn giữ gần như nguyên vẹn phương thức sản xuất truyền thống. Những luống rau được chăm sóc hoàn toàn thủ công, từ khâu làm đất, bón rong đến tưới nước bằng đôi quang gánh - hình ảnh đã trở thành biểu tượng của làng.

Không chỉ đến ngắm rau, du khách còn được trở thành... nông dân

Điều khiến Trà Quế khác với nhiều điểm du lịch nông nghiệp là du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia vào công việc thường ngày của người dân.

Chỉ sau vài phút thay quần áo lao động, đội nón lá và cầm đôi quang gánh, du khách đã có thể theo chân nông dân cuốc đất, gieo hạt, bón rong, tưới rau hay thu hoạch những luống rau vừa đến kỳ. Với nhiều khách quốc tế, đây là trải nghiệm đặc biệt bởi họ được tận mắt tìm hiểu cách tạo ra những loại rau xuất hiện trong các món ăn Việt Nam nổi tiếng.

Bên cạnh hoạt động làm nông, nhiều tour còn kết hợp đạp xe qua những cánh đồng xanh mướt, học nấu các món đặc sản Hội An, thưởng thức bữa cơm tại nhà dân hoặc thư giãn với dịch vụ ngâm chân bằng thảo mộc sau một buổi lao động trên ruộng.

Khung cảnh yên bình với những luống rau thẳng tắp, những con đường nhỏ rợp bóng cây và nhịp sống chậm rãi cũng khiến Trà Quế trở thành điểm "healing" được nhiều du khách lựa chọn sau khi khám phá khu phố cổ nhộn nhịp.

Danh hiệu quốc tế đến từ cách làm du lịch bền vững

Theo UN Tourism, giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất" không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của một điểm đến mà còn ghi nhận những cộng đồng biết gìn giữ bản sắc văn hóa, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch theo hướng bền vững. Đó cũng chính là điều Trà Quế đã làm được suốt nhiều năm qua.

Thay vì chạy theo đô thị hóa, người dân vẫn duy trì nghề trồng rau truyền thống, đồng thời mở cửa khu vườn của mình để đón khách tham quan. Du lịch vì thế không thay thế nông nghiệp mà trở thành nguồn thu bổ sung, giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập ngay trên mảnh đất quê hương, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tiếp tục gắn bó với nghề của cha ông.

Danh hiệu quốc tế cũng đưa Trà Quế trở thành đại diện mới nhất của Việt Nam trong mạng lưới hơn 130 "Làng du lịch tốt nhất" trên toàn thế giới. Không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh Hội An nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung, đây còn là minh chứng cho việc những giá trị tưởng chừng bình dị như một vườn rau, một nghề truyền thống hay lối sống gắn bó với thiên nhiên cũng có thể trở thành tài sản du lịch quý giá nếu được gìn giữ và phát huy đúng cách.