Sơn La hỗ trợ người dân vươn lên

Những năm qua, việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) trên địa bàn tỉnh Sơn La đã tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số, nhất là tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Từ năm 2021 đến nay, từ nguồn vốn Chương trình MTQG 1719, toàn tỉnh đã hỗ trợ phát triển sản xuất trực tiếp cho hơn 40.000 lượt hộ nghèo, đồng thời xây dựng các mô hình phát triển kinh tế với hơn 35.000 hộ tham gia.

Cùng với đó, Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững được triển khai theo hướng hỗ trợ người dân phát triển sản xuất gắn với thị trường. Toàn tỉnh đã thực hiện 3 mô hình liên kết theo chuỗi giá trị, tập trung vào những sản phẩm có thế mạnh như cà phê, mía.

Trong đó có dự án hỗ trợ sản xuất, cải tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm cà phê gắn với liên kết tiêu thụ tại huyện Sông Mã (cũ); dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm mía và dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm cà phê tại huyện Mai Sơn (cũ).

Ở nhiều địa bàn khác, các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng cũng được triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện thực tế. Người dân được hỗ trợ bò, dê sinh sản để phát triển chăn nuôi, tạo nguồn thu nhập lâu dài. Các dự án được thực hiện tại nhiều địa bàn như Mường La, Thuận Châu, Quỳnh Nhai, Mộc Châu, Bắc Yên.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh tiếp tục triển khai 25 mô hình phát triển sản xuất cộng đồng tại các xã sau sáp nhập, hỗ trợ 1.793 hộ nghèo, hộ cận nghèo, với tổng kinh phí trên 700 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý là các chương trình không chỉ hỗ trợ vốn mà còn hướng người dân đến cách làm ăn mới, biết liên kết sản xuất, áp dụng kỹ thuật và từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa.

“Cần câu” đúng lúc, tạo động lực thoát nghèo

Nhờ triển khai đồng bộ các chương trình, dự án hỗ trợ sinh kế, đời sống của hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh từng bước được cải thiện. Khoảng cách chênh lệch về thu nhập, mức sống giữa các vùng, các nhóm dân cư dần được thu hẹp.

Đáng chú ý, thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đã tăng gấp 2 lần so với năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 3,11%/năm, từ 21,6% năm 2021 xuống còn 7,8% cuối năm 2025. Tại các xã đặc biệt khó khăn, bình quân mỗi năm giảm trên 4% số hộ nghèo và hộ cận nghèo.

Những con số trên cho thấy hiệu quả từ việc đưa nguồn lực đầu tư đến đúng địa bàn, đúng đối tượng. Quan trọng hơn, nhiều hộ dân đã có thêm điều kiện để tự phát triển kinh tế thay vì chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, công tác giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được Sơn La xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Theo Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, giai đoạn 2026-2030 có 3 chương trình MTQG được phê duyệt chủ trương đầu tư trên cơ sở tích hợp từ 3 chương trình giai đoạn 2021-2025, gồm: xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tại Sơn La, chương trình được triển khai trên địa bàn 75 xã, phường, trong đó có 3 xã, phường khu vực I, 6 xã, phường khu vực II và 66 xã khu vực III. Toàn tỉnh có 2.233 thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 1.205 thôn, bản đặc biệt khó khăn.

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La thông tin: chương trình gồm 2 hợp phần. Bên cạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế nông thôn được xác định là chìa khóa để nâng cao mức sống cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đó, Sơn La sẽ chú trọng cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp hữu cơ, giảm phát thải, đồng thời mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục được xác định là một trong những động lực thúc đẩy kinh tế tập thể, hợp tác xã phát triển.

Đặc biệt, tỉnh sẽ tập trung hỗ trợ các chủ thể OCOP tại các xã đặc biệt khó khăn, gắn sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa. Qua đó, giá trị sản phẩm nông nghiệp không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn được nâng lên thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và khai thác các giá trị văn hóa, du lịch.

Sơn La đặt mục tiêu đến năm 2030, thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020; thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt mức bằng 1/2 bình quân chung cả nước. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm bình quân 1,5-2%/năm; có 53% số xã, tương ứng 36 xã, đạt chuẩn nông thôn mới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn.

Với cách làm lấy người dân làm trung tâm, chuyển từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo sinh kế, trao “cần câu” để người dân tự vươn lên, các Chương trình MTQG đang tạo thêm động lực phát triển cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Sơn La.

Từ những mô hình sản xuất, những con bò, con dê sinh sản, những vùng cà phê, vùng mía liên kết theo chuỗi giá trị đến các sản phẩm OCOP, nguồn lực đầu tư đang được chuyển hóa thành sinh kế. Đây cũng là nền tảng để đồng bào các dân tộc thiểu số từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn miền núi Sơn La.