Rà soát toàn diện, phân loại rõ ràng từng cơ sở chế biến

Sơn La chuẩn bị bước vào mùa thu hoạch, chế biến nông sản năm 2026-2027. Thời điểm này hoạt động thu mua, sơ chế, chế biến tăng mạnh, kéo theo nguy cơ phát sinh nước thải, chất thải rắn. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, nguồn nước và môi trường sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Để chủ động phòng ngừa ô nhiễm, Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La đã ban hành Công văn số 4948/SNNMT-QLMT, đề nghị các sở, ngành, địa phương, đơn vị cấp nước và cơ sở chế biến triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường, nguồn nước.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát toàn bộ cơ sở dự kiến hoạt động trong niên vụ 2026-2027. UBND các xã, phường có hoạt động chế biến cà phê phải dự báo sản lượng, lập danh sách doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân dự kiến thu mua, sơ chế, chế biến trên địa bàn.

Việc rà soát không chỉ dừng ở thống kê số lượng. Các địa phương phải khảo sát, đánh giá hiện trạng sản xuất, tập trung vào công trình xử lý nước thải, hồ chứa, đồng hồ đo lưu lượng, lượng nước sử dụng và nước tái sử dụng. Các cơ sở chỉ được phép hoạt động khi có đầy đủ thủ tục môi trường, công trình thu gom, lưu giữ, xử lý chất thải phù hợp với quy mô, công suất đăng ký.

Trên cơ sở rà soát, UBND các xã, phường tổng hợp thông tin về địa chỉ, tọa độ, loại hình sản xuất, công suất, nguồn nguyên liệu, hồ sơ pháp lý và hiện trạng công trình môi trường của từng cơ sở. Kết quả gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 8/9/2026 để tổng hợp, theo dõi.

Đối với cơ sở chế biến quy mô công nghiệp, Sở yêu cầu xây dựng kế hoạch chi tiết cho niên vụ, xác định rõ thời gian bắt đầu, kết thúc sản xuất, công suất thu mua, chế biến, phạm vi thu mua nguyên liệu và việc chấp hành quy định về môi trường, tài nguyên nước. Kế hoạch gửi về Sở trước ngày 8/9/2026.

Các doanh nghiệp chế biến cà phê công nghiệp tiếp tục tăng cường thu mua, chế biến cà phê tươi trong phạm vi công suất, góp phần tiêu thụ sản lượng của người dân. Đồng thời, xây dựng lộ trình nâng cấp dây chuyền, thiết bị, từng bước áp dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng và giảm phát sinh chất thải.

Đối với cơ sở quy mô nhỏ, hợp tác xã, hộ gia đình chỉ được phép hoạt động khi đã hoàn thiện thủ tục pháp lý và đầu tư công trình xử lý chất thải đáp ứng quy định. Mọi hình thức xả trực tiếp chất thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt quy chuẩn ra môi trường đều là vi phạm và sẽ bị xử lý nghiêm.

Tăng cường giám sát thường xuyên, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm

Trong suốt niên vụ, các xã, phường phải duy trì kiểm tra, giám sát thường xuyên tại từng cơ sở. Nội dung kiểm tra tập trung vào quy mô, công suất, thời gian hoạt động, việc vận hành công trình xử lý chất thải và khả năng đáp ứng của hồ chứa nước thải.

Trường hợp hồ chứa không còn khả năng tiếp nhận nước thải, chính quyền địa phương phải yêu cầu cơ sở tạm dừng ngay hoạt động. Cơ sở sản xuất vượt quy mô, công suất đã đăng ký hoặc gây ô nhiễm môi trường cũng phải dừng hoạt động và bị xử lý theo quy định.

Chính quyền các tổ, thôn, bản, tiểu khu phối hợp theo dõi hoạt động sản xuất và việc chấp hành pháp luật về môi trường, tài nguyên nước của các cơ sở trên địa bàn, kể cả cơ sở quy mô lớn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Công an tỉnh chỉ đạo các phòng nghiệp vụ và công an cấp xã tăng cường phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm vi phạm về môi trường trong chế biến nông sản. Đặc biệt là hoạt động chế biến cà phê tại phường Chiềng Cơi, Chiềng Sinh và các xã Chiềng Mai, Chiềng Mung, Muổi Nọi, Thuận Châu, Sốp Cộp.

Các cơ sở chế biến quy mô công nghiệp phải vận hành đầy đủ hệ thống xử lý nước thải, khí thải, bảo đảm đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường. Toàn bộ nước mưa chảy tràn, rác thải sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp phát sinh trong quá trình sản xuất phải được thu gom, xử lý đúng quy trình.

Hệ thống camera giám sát tại các vị trí thu gom, xử lý chất thải phải được rà soát, lắp đặt bổ sung khi cần thiết, kiểm tra tín hiệu và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Công việc phải hoàn thành trước ngày 15/9/2026 để phục vụ theo dõi, giám sát.

Cùng với kiểm soát nguồn thải tại cơ sở sản xuất, tỉnh yêu cầu tăng cường bảo vệ nguồn nước sinh hoạt. Các đơn vị cấp nước phải rà soát mốc giới vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước, thường xuyên theo dõi tình hình ô nhiễm phía thượng lưu và tại vị trí khai thác, xây dựng phương án ứng phó, chuẩn bị sẵn điều kiện khắc phục khi xảy ra sự cố.

Các đơn vị phải có phương án khai thác nguồn nước thay thế trong trường hợp nguồn nước đang sử dụng bị ô nhiễm. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về chất lượng nước hoặc nguy cơ ô nhiễm, đơn vị cấp nước phải dừng khai thác, báo cáo UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan để kịp thời xử lý.