Sơn La xây dựng NTM lấy người dân trở thành chủ thể

Con đường bê tông uốn lượn qua những triền đồi xanh mướt ở Sơn La không còn lầy lội như trước. Tiếng máy nông cụ cùng tiếng nói cười của người dân tạo nên nhịp sống mới – nhịp sống của những vùng quê đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM).

Ít ai biết rằng, đằng sau sự đổi thay ấy là cả một hành trình dài, với những “đòn bẩy” chính sách được thiết kế bài bản, sát thực tiễn, tạo lực đẩy để nông thôn Sơn La phát triển theo chiều sâu, bền vững.

Là tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn, Sơn La xác định xây dựng NTM không thể nóng vội. Giai đoạn 2020–2025, hàng loạt nghị quyết của HĐND tỉnh đã ra đời, tập trung tháo gỡ những “nút thắt” trong phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Từ chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, đến phát triển chăn nuôi đại gia súc hay làm đường giao thông nông thôn… tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La cho biết: các chính sách được xây dựng dựa trên điều kiện thực tiễn, ưu tiên địa bàn khó khăn, hỗ trợ trực tiếp người dân. Nhờ đó, các địa phương có cơ sở để chủ động triển khai, đưa chương trình NTM đi vào chiều sâu.

Một trong những điểm nhấn rõ nét là hạ tầng giao thông. Với phương châm “Giao thông đi trước một bước”, chính sách hỗ trợ 30–45% chi phí vật liệu đã tạo cú hích lớn. Người dân không còn tâm lý trông chờ, mà chủ động hiến đất, góp công, cùng Nhà nước làm đường.

Giai đoạn 2021–2025, hơn 1.450 tỷ đồng ngân sách đã được huy động cho chương trình NTM. Đáp lại, người dân đóng góp hơn 1,84 triệu m² đất và trên 165.000 ngày công lao động. Những con số ấy không chỉ là nguồn lực, mà còn là minh chứng cho sự đồng thuận – yếu tố quyết định thành công của chương trình.

Chúng tôi đến xã Mai Sơn, địa phương có quy mô dân số lớn của tỉnh sau sáp nhập. Trên những triền đồi, màu xanh của xoài, nhãn, dâu tây trải dài bất tận.

Ông Nguyễn Anh Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La chia sẻ: Từ các chính sách hỗ trợ, địa phương đã huy động hiệu quả nguồn lực để phát triển cả hạ tầng và sản xuất. Đến nay, xã đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, với gần 5.000 ha cây ăn quả và hàng chục hợp tác xã hoạt động hiệu quả.

Câu chuyện rõ nét về hiệu quả chính sách lại nằm ở những hộ dân cụ thể. Tại bản Chiềng Thi, xã Yên Châu, gia đình anh Bùi Văn Việt là một ví dụ điển hình. Từ nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân, anh mạnh dạn đầu tư mô hình nuôi bò sinh sản, vỗ béo.

Chuồng trại được xây dựng bài bản, chia khu rõ ràng; hệ thống xử lý chất thải, hầm biogas giúp đảm bảo môi trường. Nhờ áp dụng kỹ thuật chăn nuôi khoa học, mỗi năm gia đình anh xuất bán hàng chục con bò giống và bò thịt, thu lãi trên 200 triệu đồng.

“Trước đây chỉ nuôi nhỏ lẻ, giờ có vốn, có kỹ thuật, mình làm lớn hơn, hiệu quả cũng cao hơn nhiều,” anh Việt nói, ánh mắt không giấu được niềm vui.

Ở Sơn La hôm nay, những câu chuyện như vậy không còn hiếm. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà đã thực sự trở thành chủ thể – tự quyết định hướng đi, tự đầu tư và hưởng lợi từ chính công sức của mình.

Nông thôn đổi thay từ “lượng” sang “chất”

Sau 15 năm triển khai, chương trình NTM ở Sơn La đã đạt nhiều kết quả tích cực. Trước khi sáp nhập đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 64/177 xã đạt chuẩn, bình quân 12,4 tiêu chí/xã; 9 xã đạt chuẩn nâng cao.

Đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, từ 21,6% năm 2021 xuống còn 7,89% vào cuối năm 2025. Những con số này phản ánh rõ nét tác động bền vững của chương trình đến đời sống người dân.

Bước sang giai đoạn 2026–2030, chương trình NTM tiếp tục được triển khai với bộ tiêu chí mới, nhấn mạnh vai trò chủ thể của người dân. Tư duy “Nhà nước làm” dần được thay thế bằng “Nhà nước và nhân dân cùng làm”.

Không còn chạy theo số lượng, các địa phương chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng, duy trì bền vững các tiêu chí, hướng tới NTM nâng cao, kiểu mẫu gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế nông thôn hiện đại.

Trên những vùng đất từng được coi là khó khăn nhất, diện mạo nông thôn Sơn La đang đổi thay từng ngày. Những con đường mới, những vùng cây trái trù phú, những mô hình sản xuất hiệu quả… là minh chứng sinh động cho sức sống của các chính sách đúng đắn.

Quan trọng hơn, khi người dân đã thực sự nhập cuộc với vai trò chủ thể, thì mỗi công trình, mỗi mô hình không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là kết tinh của sự đồng lòng.

Từ nền tảng đã có, cùng những “đòn bẩy” chính sách sát thực tiễn, quá trình xây dựng nông thôn mới ở Sơn La đang bước sang giai đoạn mới, giai đoạn của chất lượng, bền vững và phát triển toàn diện.

Và ở đó, những miền quê nông thôn Tây Bắc không chỉ đổi thay về diện mạo, mà còn đang từng bước vươn lên, tiệm cận với nhịp phát triển chung của cả nước.