Lồng ghép bình đẳng giới vào phát triển kinh tế – xã hội

Những năm qua, tỉnh Sơn La đã chủ động lồng ghép mục tiêu bình đẳng giới vào các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm và 3 Chương trình mục tiêu quốc gia. Trên cơ sở đó, các sở, ngành, địa phương tích cực tranh thủ các nguồn lực, kết nối nhiều dự án hỗ trợ trực tiếp cho phụ nữ và trẻ em gái, đặc biệt là phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhiều chương trình, đề án đã được triển khai đồng bộ như thành lập Quỹ Hỗ trợ phụ nữ phát triển; hỗ trợ vay vốn ưu đãi, đào tạo nghề, giải quyết việc làm trong các lĩnh vực dệt may, tiểu thủ công nghiệp, chế biến thực phẩm, thương mại – dịch vụ, du lịch cộng đồng.

Cùng với đó, tỉnh khuyến khích, hỗ trợ phụ nữ xây dựng và triển khai các dự án, ý tưởng khởi nghiệp, phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với lợi thế địa phương.

Thông qua các chương trình giảm nghèo, đào tạo nghề, xuất khẩu lao động và phát triển thị trường lao động, nhiều phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn đã được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần.

Thực tế cho thấy, khi phụ nữ được trao thêm cơ hội phát triển kinh tế, vai trò và vị thế của họ trong gia đình và cộng đồng ngày càng được khẳng định.

Cùng với phát triển kinh tế, công tác cán bộ nữ được các cấp ủy đảng, chính quyền tỉnh Sơn La quan tâm triển khai. Tỉnh Sơn La đã ban hành nhiều giải pháp nhằm tạo điều kiện để phụ nữ tham gia lĩnh vực chính trị, quản lý và lãnh đạo; công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ từng bước đi vào nền nếp, bảo đảm dân chủ, khách quan và minh bạch.

Hiện nay, tỷ lệ cán bộ nữ giữ các chức danh lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan Đảng, chính quyền các cấp có xu hướng tăng. Hiện nay, nữ tham gia cấp ủy Đảng cấp tỉnh đạt 18,51%; đại biểu HĐND tỉnh đạt 37,5%; đại biểu HĐND cấp xã đạt khoảng 33%.

Đội ngũ cán bộ nữ, nhất là nữ người dân tộc thiểu số, được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và bổ nhiệm vào các vị trí chủ chốt, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền các cấp.

Theo đánh giá của Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ tỉnh, đội ngũ cán bộ nữ ngày càng nâng cao về số lượng và chất lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới chuyển biến tích cực

Một trong những nội dung được Đoàn công tác của Quốc hội quan tâm là công tác phòng, chống bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em và mua bán người. Các cơ quan chức năng của tỉnh đã chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện, điều tra và xử lý nghiêm các vụ việc theo đúng quy định pháp luật.

Trong năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 7 vụ bạo lực gia đình, giảm 6 vụ so với cùng kỳ năm trước. 100% nạn nhân bạo lực gia đình được phát hiện đều được tiếp cận ít nhất một trong các dịch vụ hỗ trợ cơ bản; 100% người gây bạo lực ở mức chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự được tư vấn, tham vấn.

Công tác phòng, chống xâm hại trẻ em và mua bán người tiếp tục được tăng cường. Các kế hoạch, chương trình phòng, chống tội phạm được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, tạo niềm tin của quần chúng nhân dân đối với chính quyền, đồng thời răn đe, phòng ngừa tội phạm.

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, kết quả thực hiện các mục tiêu bình đẳng giới đạt nhiều dấu ấn tích cực. Tỷ lệ trẻ em trai và trẻ em gái dân tộc thiểu số hoàn thành giáo dục tiểu học đạt 99,8%; hoàn thành trung học cơ sở đạt 92%, đều vượt kế hoạch đề ra...

Trong lĩnh vực y tế, chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ vùng cao từng bước được nâng lên. Tỷ lệ tử vong bà mẹ liên quan đến thai sản giảm còn 33,9/100.000 trẻ đẻ sống; tỷ suất sinh ở vị thành niên giảm xuống 54,7/1.000 phụ nữ.

Tuy nhiên, tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao, cho thấy định kiến giới và tư tưởng “trọng nam khinh nữ” vẫn còn tồn tại ở một bộ phận người dân.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Đặng Ngọc Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, cho biết: Sơn La là tỉnh miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, dân cư phân tán, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao, nên việc triển khai chính sách bình đẳng giới còn gặp nhiều khó khăn.

Trong đó, định kiến giới vẫn tồn tại dai dẳng ở một số vùng sâu, vùng xa; nguồn lực ngân sách dành cho công tác bình đẳng giới, đặc biệt ở cấp xã, còn hạn hẹp; việc phát hiện và can thiệp các vụ bạo lực trên cơ sở giới còn chậm do rào cản văn hóa và tâm lý e ngại.

Tại buổi làm việc, UBND tỉnh Sơn La kiến nghị Quốc hội và các cơ quan Trung ương tiếp tục quan tâm, có cơ chế phân bổ ngân sách riêng hoặc tăng định mức chi cho công tác bình đẳng giới đối với các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung các chính sách đặc thù hỗ trợ cán bộ nữ người dân tộc thiểu số nhằm tạo nguồn cán bộ kế cận chất lượng.

Bên cạnh đó, tỉnh đề nghị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới ở cơ sở; có hướng dẫn cụ thể về bố trí nguồn lực, kinh phí và công tác thống kê, báo cáo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Kim Thúy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, nhiều mục tiêu, chỉ tiêu qua kết quả báo cáo được đánh giá là tương đối đầy đủ, song vẫn bộc lộ hạn chế khi nhiều nội dung mới dừng ở tỷ lệ phần trăm, thiếu số liệu cụ thể. Điều này khiến việc phản ánh thực trạng và những khó khăn trong quá trình thực hiện chưa thật sự rõ nét.

Một vấn đề được nêu thẳng là chính sách phải đi liền với ngân sách. Khi chưa xác định rõ nguồn lực và định mức chi, địa phương khó lập dự toán, việc triển khai không tránh khỏi lúng túng. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, đội ngũ cán bộ, nhất là cấp xã, phường có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu mới.

Ở lĩnh vực y tế, một số chỉ tiêu còn bị hiểu nhầm chưa thống nhất, trong khi cơ sở vật chất và nhân lực vẫn là điểm nghẽn, dẫn tới khó khăn trong tổ chức thực hiện. Với các trường hợp sai lệch số liệu, cần rà soát, tính toán lại cho chính xác.

Để công tác bình đẳng giới đạt hiệu quả thực chất, cần bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của xã hội; tiếp đó là hoàn thiện, thực thi nghiêm các quy định pháp luật, tăng cường giám sát.

Đồng thời, gắn bình đẳng giới với phát triển kinh tế, chuyển đổi số. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, công nghệ và thông tin số có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp phụ nữ tiếp cận tri thức, cơ hội và khẳng định vai trò của mình...