Cây hái ra tiền trên đất dốc

Về xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ những ngày đầu Xuân 2026, dọc theo những con đường uốn lượn men theo sườn đồi là nhịp sống lao động hối hả. Từng chuyến xe nối đuôi nhau chở đầy mía tím tỏa đi khắp muôn phương, vẽ nên bức tranh về một vùng nông thôn trù phú, no ấm.

Từ lâu, mía tím đã trở thành cây trồng thân thiết của người dân nơi đây. Với đặc điểm dễ trồng, ít công chăm sóc nhưng lại cho thu nhập cao gấp 3 - 4 lần so với trồng lúa, cây mía tím đã khẳng định vị thế vững chắc trên vùng đất cổ Mường Bi. Nhờ kinh nghiệm canh tác qua nhiều thế hệ, mía tím Mường Bi mang hương vị đặc trưng: dóng dài, thân bóng mịn màu tím thẫm, lóng mềm, vị ngọt thanh và thơm đặc trưng.

"Năm nay thời tiết thuận lợi, mía sinh trưởng tốt, thương lái đến tận vườn thu mua với giá ổn định từ 7.000 - 10.000 đồng/cây", anh Bùi Văn Luân (xóm Chùa Bụa) phấn khởi chia sẻ.

Với 2 ha mía tím, gia đình anh Luân dự tính thu về trên gần 300 triệu đồng trong năm nay. Sau khi trừ chi phí, mức thu nhập này không chỉ giúp gia đình bảo đảm đời sống mà còn có khoản tích lũy đáng kể.

Cây mía tím không chỉ làm giàu cho các hộ trồng mà còn tạo ra việc làm ổn định cho thị trường lao động nông thôn. Vào chính vụ thu hoạch, nhiều lao động địa phương có thêm công việc thời vụ với mức thu nhập khá.

Chị Bùi Thị Lan (xóm Ngay) cho biết, dù công việc vất vả vì phải làm ngoài trời, nhưng mức tiền công trung bình khoảng 250.000 - 300.000 đồng/ngày đã giúp chị có thêm chi phí trang trải sinh hoạt hàng ngày và nuôi con ăn học trong thời gian nông nhàn.

Theo thống kê của UBND xã Mường Bi, toàn xã hiện có khoảng 320 ha mía, trong đó mía tím chiếm ưu thế với 270 ha. Năng suất và chất lượng ổn định đã mang lại giá trị thu nhập bình quân khoảng 150 triệu đồng/ha.

Khát vọng vươn tầm OCOP và tiêu chuẩn quốc tế

Để cây mía phát triển bền vững, xã Mường Bi đã có những bước đi chiến lược trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật. Bà Bùi Thị Minh Tới, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Bi cho biết, trong năm 2025, xã đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ người dân 2,5 vạn cây giống mía mô chất lượng cao.

Nhờ nguồn thu ổn định từ cây mía, diện mạo nông thôn Mường Bi đã có những thay đổi rõ nét, thu nhập bình quân đầu người (năm 2025) đạt 45 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 6,16%.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mường Bi, trong năm 2026, xã tiếp tục đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và tăng cường liên kết tiêu thụ cây mía tím một cách bền vững. Đặc biệt, địa phương đang hướng tới việc phát triển các sản phẩm mía tím đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và trở thành sản phẩm OCOP đặc sản, khẳng định vị thế của nông sản Mường Bi trên thị trường trong và ngoài nước.

Song song với nông nghiệp, xã còn khuyến khích phát triển các nghề tiểu thủ công như dệt thổ cẩm, mây tre đan, chế biến thảo dược… vừa phục vụ du lịch, vừa tạo thêm việc làm tại chỗ cho người dân. Mường Bi cũng đặc biệt chú trọng gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Mường.

Đồng thời, triển khai nhiều dự án bảo tồn lễ hội truyền thống, phục dựng nhà sàn, bảo tồn nghệ thuật Mo Mường, chiêng Mường, dân ca, trò chơi dân gian… Từ đó, địa phương định hướng mở rộng các tuyến du lịch trải nghiệm văn hóa gắn với sinh thái và cộng đồng.

Dù còn đối mặt nhiều khó khăn về hạ tầng và thị trường tiêu thụ, nhưng với sắc tím của mía, sự tốt tươi của đất và sự cần cù của con người cùng tinh thần đoàn kết, những định hướng rõ ràng, Mường Bi đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.