Phát huy vai trò chủ thể của người dân

Trong giai đoạn 2020 - 2025, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội (KT - XH) vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã huy động được nguồn lực ấn tượng với hơn 5.037 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các nguồn vốn lồng ghép khác thực hiện chương trình cũng đạt tới gần 18.300 tỷ đồng.

Nguồn lực tài chính quan trọng này đã trực tiếp giải quyết những bài toán thiết thực và căn cơ nhất của vùng đồng bào DTTS là xóa bỏ tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, đảm bảo nước sinh hoạt; đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp theo chuỗi giá trị và đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Nhờ sự đầu tư đồng bộ, công tác giảm nghèo bền vững đã thu được những con số ấn tượng. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh Phú Thọ giảm bình quân 3% - 3,5%/năm. Dự kiến đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh chỉ còn 2,68%, tương ứng với 26.941 hộ. Riêng đối với vùng đồng bào DTTS và miền núi, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,3%/năm – một minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến tích cực ở những địa bàn vốn còn nhiều khó khăn.

Song song với việc thúc đẩy kinh tế, các chương trình xây dựng nông thôn mới, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và chăm lo an sinh xã hội tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn đã có sự bứt phá mạnh mẽ, từng bước thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển so với mặt bằng chung của toàn tỉnh.

Xác định việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách, công tác truyền thông, tuyên truyền đã được các cấp, các ngành triển khai đồng bộ, thường xuyên với nhiều hình thức phong phú, bám sát thực tế.

Quan trọng hơn cả, chương trình đã khơi dậy và phát huy vai trò chủ thể của chính người dân. Từ chỗ thụ hưởng thụ động, người dân vùng cao đã chủ động tham gia xây dựng nông thôn mới, tích cực vươn lên thoát nghèo, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần.

Quyết tâm không để tồn đọng nguồn vốn

Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm tạo tiền đề để tổ chức thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.

Tuy nhiên, nhìn lại kết quả thực hiện trong nửa đầu năm, tiến độ giải ngân nguồn vốn vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Tính từ đầu năm đến ngày 30/6/2026, toàn chương trình mới giải ngân được hơn 46,1 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn đầu tư giải ngân đạt gần 25,9 tỷ đồng (mới đạt 14,58% kế hoạch); nguồn vốn sự nghiệp đạt trên 20,2 tỷ đồng (chỉ đạt 5,11% kế hoạch). Tỷ lệ giải ngân đạt thấp này đòi hỏi phải nhanh chóng giải quyết triệt để những tồn tại, hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tại một số địa phương.

Để đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả chương trình, tỉnh Phú Thọ đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương khẩn trương rà soát lại toàn bộ mục tiêu, nhiệm vụ và nhu cầu nguồn lực. Thẩm quyền và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng dự án. Trong tổ chức thực hiện, việc phân công công việc phải quán triệt nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đùn đẩy hay chậm trễ.

Một trong những nhiệm vụ cấp bách hiện nay là tập trung tăng tốc giải ngân vốn ngân sách nhà nước, đặc biệt là nguồn vốn năm 2025 thuộc Chương trình phát triển KT - XH vùng DTTS và miền núi chuyển nguồn sang năm 2026.

Theo đó, các sở, ngành, UBND các xã, phường, chủ đầu tư và đơn vị sử dụng ngân sách phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ thủ tục đầu tư, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán. Mọi vướng mắc liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, thẩm định thiết kế, dự toán, đấu thầu hay thủ tục thanh toán tại Kho bạc Nhà nước cần được tháo gỡ ngay lập tức.

Tỉnh Phú Thọ kiên quyết chỉ đạo không để nguồn vốn tiếp tục tồn đọng ở các nhiệm vụ không còn khả năng thực hiện. Các đơn vị phải chủ động điều chỉnh vốn theo thẩm quyền hoặc kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh, đảm bảo mục tiêu giải ngân hết 100% số vốn được phép kéo dài trước ngày 31/12/2026.