Luồng gió mới cho vùng cao

Tỉnh Phú Thọ tự hào là vùng đất có truyền thống lịch sử, văn hóa lâu đời, nơi chung sống của 34 dân tộc anh em. Trong đó, đồng bào các dân tộc thiểu số như Mường, Dao, Sán Dìu, Thái, Tày... chiếm trên 1 triệu người. Với đặc thù hơn 60% số xã toàn tỉnh (khoảng 90/148 xã) thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, việc đầu tư vào các thiết chế văn hóa không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là nhu cầu thiết yếu của người dân.

Trong những năm qua, hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao tại các xóm, xã đã đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển chung của tỉnh Phú Thọ. Không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng, các thiết chế này còn là "lá chắn" bảo vệ bản sắc văn hóa đa dạng, từ ngôn ngữ, trang phục đến phong tục tập quán của mỗi dân tộc. Sự vận hành hiệu quả của các thiết chế này đã góp phần làm thay đổi cơ bản diện mạo nông thôn vùng cao, nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân trong việc giữ gìn di sản của cha ông.

Một trong những điểm nhấn ấn tượng trong công tác dân tộc của tỉnh Phú Thọ là việc gắn kết bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu nhiều chương trình hỗ trợ thiết thực cho các xã miền núi, vùng sâu vùng xa như tu bổ di tích, phục dựng lễ hội và hỗ trợ cơ sở vật chất cho du lịch cộng đồng.

Nhiều mô hình cụ thể đã mang lại hiệu quả rõ rệt như: Cải tạo cảnh quan làng bản, hỗ trợ trang thiết bị (chăn, ga, gối, đệm...) và mở lớp bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch, dịch vụ cho các bản du lịch vùng hồ Hòa Bình; Xây dựng thương hiệu OCOP, hỗ trợ các xóm Đá Bia, xóm Mỗ, xóm Sưng… xây dựng điểm du lịch đạt chuẩn OCOP.

Ngoài ra, việc chuyển đổi số trong quảng bá, xây dựng website cho xóm Mu, xóm Mừng; lập Fanpage cho du lịch Hang Kia... còn nhằm đưa hình ảnh vùng đất, con người Hòa Bình đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, các mô hình câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian và các hoạt động thi đấu thể thao truyền thống như: Bắn nỏ, đẩy gậy, tung còn, đánh đồng mảng và kéo co... cũng được tổ chức sôi nổi, tạo nên sức hút riêng biệt cho du lịch địa phương.

Anh Phàng A Páo (xã Pà Cò) chia sẻ: “Nhận thấy việc gắn kết bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch là hướng đi đúng đắn, năm 2018, tôi tận dụng và tu sửa lại ngôi nhà cũ của gia đình dựa trên kiến trúc truyền thống của người Mông. Ý tưởng này xuất phát từ tư duy rằng du khách đến Pà Cò để tìm hiểu nếp sống, văn hóa bản địa, chứ không phải để tìm kiếm sự tiện nghi giống như ở thành phố”.

Theo A Páo, tại homestay của mình, anh đưa văn hóa người Mông vào từng chi tiết nhỏ. Các biển chỉ dẫn trong khuôn viên được viết bằng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Mông. Tên các khu nhà lưu trú được đặt theo tên các dòng họ người Mông ở Pà Cò. Cách làm này vừa giúp du khách có thêm kiến thức, vừa khẳng định niềm tự hào về ngôn ngữ và nguồn gốc của gia chủ.

Bên cạnh đó, các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa như vẽ sáp ong, làm giấy giang, đi chợ phiên hay sinh hoạt văn nghệ đều được giữ nguyên bản, không sân khấu hóa.

Hướng tới sự phát triển bền vững

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ thông tin, để nâng cao hiệu quả hoạt động trong giai đoạn tới, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.

Trọng tâm sẽ là hoàn thành kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, xây dựng lộ trình bảo tồn các giá trị tiêu biểu và tổ chức các không gian trình diễn ẩm thực đặc sắc. Đồng thời, tỉnh Phú Thọ sẽ chú trọng xây dựng các tour, tuyến du lịch kết nối các điểm di tích, danh thắng nơi có đông đồng bào DTTS sinh sống để tạo thành những điểm đến hấp dẫn.

Việc phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa không chỉ giúp ổn định tình hình kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội mà còn giúp rút ngắn khoảng cách phát triển giữa vùng DTTS với các khu vực khác. Đây chính là nền tảng để đồng bào các dân tộc tỉnh Phú Thọ cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc trong giai đoạn phát triển mới hiện nay.