Sức sống mới trên những cánh đồng sạch

Những ngày hè đầu tháng 6, không khí lao động diễn ra khẩn trương trên cánh đồng rau màu của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp xanh Kim Bôi, xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ. Trên diện tích hơn 10ha, những luống ớt, bí, dưa…xanh mướt trải dài được chăm sóc bài bản, phát triển đồng đều.

Điều dễ nhận thấy ở đây là màu đất tơi xốp, không còn hiện tượng chai cứng như trước; cây trồng khỏe mạnh, ít sâu bệnh và có sức chống chịu tốt hơn với điều kiện thời tiết thất thường.

Được thành lập với 7 thành viên, HTX Nông nghiệp xanh Kim Bôi hiện có 20 thành viên, tổng diện tích sản xuất hơn 10ha, trong đó 2ha đã được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và được cấp mã số vùng trồng. Đây là cơ sở quan trọng để HTX nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Anh Bùi Thanh Sơn, Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Kim Bôi cho biết, từ khi chuyển dần sang sử dụng phân bón hữu cơ thay thế một phần lớn phân bón hóa học, hiệu quả sản xuất đã có nhiều thay đổi tích cực. Theo các thành viên HTX, trước đây việc sử dụng phân hóa học khiến đất bị bạc màu, dễ phát sinh sâu bệnh, năng suất tuy cao nhưng chất lượng nông sản không ổn định.

Nếu trước đây, bà con chủ yếu quen với việc sử dụng phân hóa học để cây phát triển nhanh, thì nay tư duy ấy đã thay đổi. Phân hữu cơ tuy tác động chậm hơn nhưng giúp đất khỏe, cây khỏe, sản phẩm an toàn hơn và đặc biệt tạo nền tảng cho sản xuất lâu dài. Vì vậy, HTX đã kiên trì vận động các thành viên thay đổi thói quen sản xuất, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hạn chế tối đa phân vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Ngay từ khi thành lập, HTX đã lựa chọn hướng đi là sản xuất nông nghiệp sạch, ưu tiên sử dụng các loại phân bón hữu cơ như phân chuồng ủ hoai mục, phân vi sinh, phân hữu cơ sinh học. Các nguồn phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, lá cây, phụ phẩm rau củ được tận dụng để ủ thành phân bón, vừa tiết kiệm chi phí vừa giảm lượng rác thải ra môi trường.

Khi chuyển sang sử dụng phân hữu cơ, thời gian đầu năng suất có giảm nhẹ, nhưng sau 2-3 vụ sản xuất, đất phục hồi rõ rệt, cây trồng phát triển bền hơn, chất lượng rau củ cải thiện đáng kể, được người tiêu dùng đánh giá cao.

Lợi ích "kép" về kinh tế và môi trường

Không chỉ mang lại hiệu quả trên đồng ruộng, việc sử dụng phân bón hữu cơ còn giúp HTX xây dựng được niềm tin với khách hàng. Bình quân mỗi năm, doanh thu của HTX đạt khoảng 3 tỷ đồng. Các sản phẩm của HTX như dưa chuột Nhật, ớt, bí xanh… hiện được tiêu thụ chủ yếu thông qua các cửa hàng nông sản sạch, siêu thị nhỏ và một số bếp ăn tập thể.

Việc có đầu ra ổn định đã giúp các thành viên yên tâm đầu tư sản xuất. Nhờ sản xuất theo chuỗi, có hợp đồng tiêu thụ rõ ràng, giá trị nông sản được nâng lên, khác hẳn với trước đây khi sản xuất nông nghiệp thường phụ thuộc nhiều vào thương lái, giá cả bấp bênh.

Một trong những lợi ích lớn nhất của việc sử dụng phân hữu cơ là góp phần bảo vệ môi trường. Những năm gần đây, tình trạng ô nhiễm đất, nguồn nước do lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đã trở thành vấn đề đáng lo ngại ở nhiều vùng nông thôn. Nhận thức rõ điều đó, HTX đã xây dựng quy trình sản xuất khép kín, trong đó ưu tiên các giải pháp thân thiện với môi trường.

Tại khu vực sản xuất, hệ thống thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật được bố trí hợp lý; nguồn nước tưới được kiểm soát; cỏ dại chủ yếu xử lý thủ công thay vì dùng thuốc diệt cỏ. Nhờ vậy, môi trường canh tác được cải thiện rõ rệt, hệ sinh thái đồng ruộng dần được phục hồi.

Sản xuất hữu cơ còn góp phần nâng cao nhận thức của người nông dân. Từ chỗ sản xuất theo kinh nghiệm, các thành viên HTX đã quen dần với việc ghi chép nhật ký đồng ruộng, tuân thủ quy trình kỹ thuật, kiểm soát đầu vào và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Theo anh Bùi Thanh Sơn, để duy trì sản xuất ổn định, HTX thường xuyên phối hợp với ngành nông nghiệp địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật cho các thành viên về sử dụng phân bón hữu cơ, kỹ thuật trồng rau an toàn, phòng trừ sâu bệnh sinh học. Nhờ đó, trình độ sản xuất của các thành viên ngày càng được nâng lên.

Lan tỏa mô hình vì nền nông nghiệp xanh

Từ mô hình của HTX Nông nghiệp xanh Kim Bôin có thể thấy, sử dụng phân bón hữu cơ không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy sản xuất nông nghiệp hiện đại. Đó là quá trình chuyển từ “làm nhiều” sang “làm đúng”, từ “tăng năng suất” sang “nâng chất lượng”, từ khai thác tài nguyên sang gìn giữ tài nguyên.

Những năm gần đây, ngành Nông nghiệp Phú Thọ đã tích cực tuyên truyền, hỗ trợ người dân thay đổi phương thức canh tác theo hướng an toàn, hữu cơ, gắn với xây dựng các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn.

Đến nay, toàn tỉnh Phú Thọ đã hình thành hơn 600 vùng sản xuất trồng trọt tập trung với diện tích trên 82.000ha, trong đó có gần 300 vùng trồng lúa chất lượng cao, hơn 60 vùng sản xuất cây rau màu cùng nhiều vùng chuyên canh cây ăn quả, chè và cây trồng chủ lực khác.

Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung không chỉ tạo thuận lợi cho ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa đồng bộ mà còn là nền tảng quan trọng để mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, thúc đẩy sử dụng phân bón hữu cơ, nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới một nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Trong hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, mỗi thay đổi nhỏ trong phương thức canh tác đều có ý nghĩa lớn. Việc mạnh dạn sử dụng phân bón hữu cơ cho cây trồng mở ra hướng đi mới, không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người nông dân mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, gìn giữ màu xanh cho quê hương đất Tổ.