Sức lan tỏa từ một phong trào nòng cốt

Trong bối cảnh Phú Thọ bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, việc xây dựng đời sống văn hóa càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” không chỉ dừng lại ở những cuộc vận động mang tính hình thức mà đã đi vào chiều sâu, thấm vào từng gia đình, từng khu dân cư, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng con người mới, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa vùng Đất Tổ.  

Bên cạnh đó, không gian phát triển được mở rộng kéo theo sự giao thoa phong phú về phong tục, tập quán giữa các vùng miền. Thực tế này đòi hỏi địa phương vừa phải trân trọng kế thừa các giá trị truyền thống tốt đẹp, vừa phải định hình các chuẩn mực văn hóa phù hợp với đời sống hiện đại, tạo nên sự đồng thuận sâu rộng trong cộng đồng.

Phong trào được triển khai đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với nhiều cuộc vận động lớn như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, hay “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”.... Qua đó, các giá trị văn hóa không nằm trên lý thuyết mà được chuyển hóa trực tiếp thành động lực phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và giữ gìn quốc phòng, an ninh.

Nhiều thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã hình thành môi trường sống sáng - xanh - sạch - đẹp. Người dân nơi đây chủ động, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, tương trợ lẫn nhau phát triển kinh tế và thắt chặt tình làng nghĩa xóm.

Điểm nhấn nổi bật của phong trào là việc tập trung xây dựng gia đình văn hóa - nền tảng cốt lõi của xã hội. Các cấp, các ngành tại Phú Thọ đã đẩy mạnh tuyên truyền, thực hiện bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình gắn với công tác phòng, chống bạo lực gia đình và xây dựng gia đình hạnh phúc.

Những mô hình thiết thực như “Ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền”, “Gia đình học tập”, “Gia đình không có bạo lực” tiếp tục được nhân rộng, góp phần tạo dựng môi trường sống lành mạnh ngay từ mỗi mái ấm. Việc bình xét danh hiệu “Gia đình văn hóa” hằng năm được thực hiện công khai, dân chủ, qua đó giúp mỗi gia đình nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng lối sống đoàn kết và trách nhiệm với cộng đồng.

Ngoài ra, các mô hình tự quản tại cơ sở như tổ liên gia, tổ hòa giải, tổ phụ nữ vệ sinh môi trường, các tuyến đường tự quản sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn tiếp tục phát huy hiệu quả rõ rệt. Đây chính là lực lượng quan trọng góp phần giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Hương ước, quy ước mới gắn kết cộng đồng sau sắp xếp

Một trong những nội dung được các địa phương tại Phú Thọ đặc biệt chú trọng sau khi sắp xếp đơn vị hành chính là việc rà soát, bổ sung và sửa đổi hương ước, quy ước tại các thôn, tổ dân phố. Hương ước mới được xem là bộ quy tắc ứng xử chung của cộng đồng, góp phần dung hòa sự khác biệt về phong tục, tập quán, xây dựng nếp sống văn hóa.

Tại tổ dân phố số 14, phường Thống Nhất, hội nghị lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo quy ước mới đã thu hút đông đảo đại diện các gia đình tham gia thảo luận. Trên cơ sở kế thừa quy ước cũ, tổ dân phố đã bổ sung nhiều nội dung phù hợp với thực tiễn như: Quản lý và sử dụng không gian công cộng, bảo vệ môi trường, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, giữ gìn an ninh trật tự và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

Ông Nguyễn Hoàng Mạnh, Trưởng ban công tác mặt trận tổ dân phố số 14 cho biết: “Việc xây dựng quy ước không chỉ nâng cao ý thức chấp hành các quy định chung mà còn tạo sự thống nhất cao trong cộng đồng. Nhiều ý kiến đóng góp của người dân đã được tiếp thu, từ công tác quản lý hành lang giao thông, sử dụng nhà văn hóa hiệu quả đến việc tổ chức mừng thọ, chúc thọ trang trọng, tiết kiệm và vận động người cao tuổi tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng”.

Đặc biệt, nhiều thôn, tổ dân phố khác trên toàn tỉnh Phú Thọ cũng đang khẩn trương rà soát, sửa đổi hương ước, quy ước theo hướng sát hợp với thực tiễn sau sắp xếp. Quá trình xây dựng được thực hiện công khai, dân chủ, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm mỗi quy định đưa ra đều xuất phát từ nhu cầu thực tế và nhận được sự đồng thuận cao khi triển khai.

Đời sống văn hóa không được hình thành từ những khẩu hiệu suông hay các công trình lớn, mà được vun đắp mỗi ngày từ chính ý thức, trách nhiệm của từng người dân trong từng việc làm nhỏ nhất. Khi mỗi gia đình là một tổ ấm văn hóa, mỗi thôn, tổ dân phố là một cộng đồng đoàn kết, văn minh thì đó cũng chính là nền tảng bền vững nhất để Phú Thọ bứt phá phát triển nhanh, bền vững, giữ gìn trọn vẹn bản sắc văn hóa cội nguồn trong giai đoạn phát triển mới.