Nhắc đến thịt chua Suối Sỏi, người dân xã Cao Dương đều nhắc tới ông Bạch Văn Chiển, người đã gần 40 năm gắn bó với nghề làm thịt chua. Với ông, thịt chua không đơn thuần là món ăn, mà là kết tinh của nếp sống, tập quán và tri thức ẩm thực của đồng bào Mường. Ngày trước, khi điều kiện bảo quản thực phẩm còn hạn chế, người Mường đã nghĩ ra cách ủ thịt lợn với thính và gia vị để dùng được lâu ngày. Theo thời gian, cách làm ấy dần được hoàn thiện, trở thành món ăn đặc trưng, gắn bó với đời sống sinh hoạt, lễ Tết và những dịp tiếp đãi khách quý.

Theo ông Chiển, để có mẻ thịt chua ngon, khâu nguyên liệu là yếu tố quan trọng hàng đầu. Thịt lợn phải tươi, sạch, được lựa chọn kỹ, thái vừa tay rồi trộn cùng thính rang thơm, tỏi, ớt và một số gia vị truyền thống. Tất cả được ủ lên men tự nhiên trong điều kiện phù hợp. “Quá trình ấy không vội vàng, nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm để thịt đạt độ chua vừa phải, thơm dịu, không gắt, không hỏng. Làm thịt chua là làm bằng cả sự tinh tế và cái tâm với nghề”, ông Chiển chia sẻ.

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều món ăn mới xuất hiện, thịt chua Suối Sỏi vẫn giữ được chỗ đứng riêng trong bữa cơm của nhiều gia đình. Với ông Chiển, điều trăn trở lớn nhất là làm sao giữ được “lửa nghề” để món ăn truyền thống không mai một. Chính vì vậy, ông đã truyền dạy lại toàn bộ kinh nghiệm cho con trai là anh Bạch Văn Hướng - người tiếp nối hành trình đưa thịt chua Suối Sỏi đi xa hơn.

Năm 2018, anh Hướng bắt đầu đầu tư máy móc, xây dựng nhà xưởng và hệ thống kho lạnh, từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất. Đến năm 2022, HTX Thực phẩm Chiển Hướng chính thức được thành lập, với sản phẩm chủ lực là thịt chua và nem chua Suối Sỏi. Từ sản xuất thủ công nhỏ lẻ, thịt chua Suối Sỏi dần được đưa vào sản xuất theo quy trình bài bản, đáp ứng các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Hành trình ấy không hề dễ dàng. Anh Hướng cho biết:”Những ngày đầu, HTX gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn, thiếu trang thiết bị. Sản phẩm chưa có bao bì, nhãn mác, việc tiêu thụ chủ yếu dựa vào mối quen và sự tin tưởng của khách hàng".

Từng bước một, HTX huy động các nguồn lực để đầu tư máy móc, hoàn thiện nhà xưởng; đồng thời thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu. Các khâu từ lựa chọn nguyên liệu đầu vào, chế biến, đóng gói đến bảo quản đều được kiểm soát chặt chẽ. Người trực tiếp sản xuất phải am hiểu kỹ thuật lên men, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm ổn định và an toàn cho người tiêu dùng.

Cùng với việc hoàn thiện quy trình sản xuất, HTX đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thông qua các kênh thương mại điện tử, mạng xã hội. Tích cực tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài tỉnh để kết nối, mở rộng thị trường. Mẫu mã, bao bì được thiết kế theo hướng tiện dụng, hiện đại nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc, gần gũi. Nhờ đó, thịt chua Suối Sỏi ngày càng được nhiều người biết đến và lựa chọn như một món quà mang hương vị quê nhà.

Tháng 11/2024, thịt chua Suối Sỏi của HTX Thực phẩm Chiển Hướng chính thức được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng, đây còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình đưa ẩm thực truyền thống vươn ra thị trường. Hiện, sản phẩm đã có mặt tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh Phú Thọ. Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, việc liên kết mở rộng thị trường chưa đồng bộ, nên doanh thu sau gần ba năm mới đạt khoảng 200 triệu đồng. Với HTX Chiển Hướng, phát triển thị trường luôn phải song hành với việc giữ đúng hương vị truyền thống. Bởi đó là yếu tố làm nên “linh hồn” của sản phẩm.

Theo ông Bùi Hữu Điền, Chủ tịch UBND xã Cao Dương, thịt chua Suối Sỏi là sản phẩm OCOP tiêu biểu, mang đậm bản sắc văn hóa ẩm thực của đồng bào Mường. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ HTX trong công tác xúc tiến thương mại để mở rộng thị trường. Đồng thời, khuyến khích nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Quan trọng hơn, sự phát triển của thịt chua Suối Sỏi còn góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động địa phương. Từ đó, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của xã Cao Dương nói riêng và tỉnh Phú Thọ nói chung.