Phao cứu sinh từ bùn đất

Con đường vào xóm Dằm, xã Nhân Nghĩa, tỉnh Phú Thọ những ngày sau mưa vẫn còn ngai ngái mùi đất ẩm. Giữa không gian yên bình ấy, câu chuyện khởi nghiệp của đôi vợ chồng trẻ người Mường hiện lên như một bản nhạc đầy nghị lực.

Năm 2020, khi dịch Covid-19 gây đình trệ nhiều ngành nghề, chị Bùi Thị Mơ (SN 1991) người đã có gần 10 năm lăn lộn buôn bán, chợt nhận ra nông nghiệp chính là “phao cứu sinh” bền vững nhất cho gia đình và cộng đồng. Chị cùng chồng quyết định rời phố về quê, chọn hướng đi ít ai ngờ tới là nuôi ốc nhồi hữu cơ.

Chị Mơ tâm niệm, con ốc nhỏ bé, chậm rãi nhưng lại bền bỉ như chính tính cách người Mường. Những ngày đầu, chị tỉ mỉ ghi chép từng mẻ giống, kiểm soát nguồn nước và thức ăn như những đường cày đầu tiên trên hành trình mới.

Sau 3 năm lăn lộn với bùn đất, năm 2023, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức chính thức ra đời do chị Mơ làm Giám đốc. HTX tập hợp gần 20 hộ dân trong vùng, tạo thành một chuỗi giá trị khép kín từ khâu ương giống, nuôi dưỡng đến chế biến và tiêu thụ.

Điểm khác biệt giúp thương hiệu Mơ Đức đứng vững chính là con đường làm nghề khó nhưng chắc, tuyệt đối không dùng thức ăn công nghiệp. Khẩu phần ăn của ốc hoàn toàn từ tự nhiên như bèo tấm, mướp, bí, khoai và lá non. Kiểm soát môi trường nghiêm ngặt bằng nguồn nước sạch, ao nuôi được phơi đáy đúng định kỳ để ốc luôn khỏe mạnh, thịt ngọt.

Bên cạnh đó, chị Mơ còn lai tạo, thuần dưỡng giống ốc lác Thái Lan thích ứng với khí hậu địa phương, cho thịt chắc và tốc độ sinh trưởng nhanh. "Lần đầu tiên tôi thấy con ốc nhồi được dán tem truy xuất nguồn gốc, ăn thấy ngon và yên tâm nên đã thành khách quen nhiều năm nay", chị Lê Thị Khánh Linh (phường Hoà Bình) chia sẻ.

Vươn tầm OCOP và khát vọng đi xa

Chị Mơ cho biết, thành quả lớn nhất của HTX Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức không chỉ là sản lượng ốc tươi mà là sản phẩm Chả ốc nhồi ống nứa. Để làm ra món ăn này, khắt khe nhất là từ khâu chọn nguyên liệu, ốc phải tròn mẩy, mày khít, thịt đầy đến miệng mới đảm bảo độ giòn, ngọt.

Theo chị Mơ, thịt ốc được xay cùng giò sống, thêm mỡ phần để tạo độ ngậy. Các gia vị như nấm hương, mộc nhĩ, hành khô, hạt tiêu... hòa quyện cùng "linh hồn" là lá lốt, thứ lá gói trọn hương vị núi rừng Tây Bắc.

Thay vì gói lá chuối hay chiên dầu, hỗn hợp được nhồi vào ống nứa rửa sạch. Khi hấp hoặc nướng, mùi nứa thơm thoang thoảng quyện vào vị ốc thanh cay, tạo nên một trải nghiệm ẩm thực độc đáo.

Từ những mẻ chả bán ở chợ quê, chị Mơ đã chuẩn hóa quy trình với khu sơ chế riêng, đóng gói hút chân không và có tem truy xuất nguồn gốc. Năm 2024, chả ốc nhồi Mơ Đức chính thức được chứng nhận OCOP 3 sao.

Tấm chứng nhận này không chỉ là phần thưởng mà là minh chứng cho việc món ăn dân dã có thể vươn tầm thành hàng hóa chất lượng cao. Hiện nay, sản phẩm đã có mặt tại các cửa hàng nông sản sạch, theo xe lạnh về Thủ đô Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Quan trọng hơn, HTX đã tạo ra sinh kế bền vững cho lao động địa phương. Các hộ tham gia được giao diện tích ao nuôi, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, giúp họ yên tâm sản xuất trên chính mảnh đất quê hương.

Theo Lãnh đạo UBND xã Nhân Nghĩa nhận định, chứng nhận OCOP đã mở ra cánh cửa thị trường rộng lớn cho đặc sản địa phương. Ống chả ốc nhỏ bé giờ đây mang theo cả câu chuyện khởi nghiệp đầy tự hào của người trẻ Mường Vang về nông nghiệp sạch và kinh tế tuần hoàn.