Từ sản xuất manh mún đến thông hành chính ngạch

Với diện tích hàng trăm ha, bưởi đỏ Tân Lạc từ lâu đã là đặc sản nổi tiếng tại vùng phía Nam tỉnh Phú Thọ với những múi bưởi mọng nước, tép giòn, vị ngọt thanh đặc trưng. Thế nhưng trong nhiều năm, đầu ra của loại quả này chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, giá cả bấp bênh khiến người trồng bưởi luôn canh cánh nỗi lo được mùa, mất giá.

Bước chuyển xuất hiện khi ngành nông nghiệp Phú Thọ hướng dẫn người dân xây dựng mã số vùng trồng. Ông Dương Tất Tính, Giám đốc Công ty Nông sản Tân Hương cho biết: “Từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún trước đây, các hộ dân trồng bưởi đỏ đã chủ động liên kết thành lập hợp tác xã (HTX), áp dụng đồng bộ quy trình VietGAP, ghi chép nhật ký canh tác và kiểm soát chặt chẽ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… nhờ đó mà cây bưởi phát triển tốt, cho năng suất cao”.

Theo ông Tính, chính việc tuân thủ nghiêm ngặt để được cấp mã số vùng trồng đã mở ra bước ngoặt lớn. Bưởi đỏ Tân Lạc bắt đầu tiếp cận được các doanh nghiệp thu mua lớn, tham gia vào chuỗi cung ứng an toàn và tự tin xuất khẩu. Nhờ đảm bảo tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc, giá bán ổn định đã giúp nhiều hộ gia đình đút túi hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ thông tin, mã số vùng trồng hiện nay không chỉ là điều kiện bắt buộc để xuất khẩu mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại và bền vững. Việc chuẩn hóa mã số vùng trồng sẽ góp phần nâng cao uy tín, giá trị nông sản của tỉnh, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính trên thế giới.

Không chỉ có bưởi, làn sóng xây dựng mã số vùng trồng tại các vùng sản xuất chuối, chè và rau an toàn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ cũng đang tạo ra những thay đổi rõ rệt. Các HTX đã phát huy tốt vai trò trung tâm để liên kết nông dân, tiếp nhận chuyển giao khoa học kỹ thuật và kiểm soát chất lượng từ đầu vào đến đầu ra, hình thành nên các chuỗi liên kết bền vững.

Rộng đường ra thị trường quốc tế

Tính đến nay, toàn tỉnh Phú Thọ đã cấp gần 800 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 8.800 ha. Trong đó, có 108 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc... và 684 mã số phục vụ thị trường nội địa.

Ngoài ra, tỉnh cũng sở hữu 5 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chuối, thạch đen và ớt sang Trung Quốc. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, một vùng trồng ớt quy mô 7ha tại xã Phùng Nguyên cũng đã được cấp mã mới để hướng tới thị trường tỷ dân này.

Để giữ vững uy tín cho nông sản địa phương, ngành nông nghiệp tỉnh Phú Thọ không chỉ chú trọng cấp mới mà còn siết chặt công tác quản lý, chuẩn hóa thông tin theo định dạng mới của Nghị định số 38/2026/NĐ-CP. Hoạt động thanh kiểm tra được tăng cường, kiên quyết loại bỏ những đơn vị không chấp hành đúng quy định.

Tính đến hết tháng 4/2026, cơ quan chức năng đã tham mưu thu hồi 15 mã số vùng trồng trong nước và 1 mã số cơ sở đóng gói không còn đủ điều kiện. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng lượng nông sản được hỗ trợ xuất khẩu đạt 562 tấn.

Trong bối cảnh các thị trường ngày càng khắt khe về hàng rào kỹ thuật, việc chuẩn hóa mã số vùng trồng là giải pháp cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản địa phương. Từ bỏ tư duy kinh nghiệm để chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn và tín hiệu thị trường, ngành nông nghiệp Phú Thọ đang từng bước đặt nền móng vững chắc cho một nền sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gia tăng giá trị bền vững.