Nông dân Phiêng Khoài có thu nhập ổn định từ cây ăn quả

Dọc tuyến đường dẫn vào xã biên giới Phiêng Khoài, tỉnh Sơn La, những triền đồi xanh mướt trải dài, nổi bật là các vườn nhãn chín muộn đang mùa thu hoạch. Từng chùm quả vàng ươm trĩu cành khiến bất cứ ai ghé qua cũng phải dừng chân.

Ghé thăm vườn của gia đình bà Đinh Thị Chung, bản Thanh Yên 1, chúng tôi gặp lúc các thành viên đang bón phân hữu cơ cho cây. Bà Chung niềm nở cho biết: Gia đình hiện có 1,5 ha nhãn miền.

“Năm 2015, tôi mạnh dạn chuyển đổi diện tích trồng ngô, mía năng suất thấp sang trồng nhãn chín muộn. Được cán bộ nông nghiệp và Hội Nông dân hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, vườn cây phát triển tốt”. bà Chung nói.

Theo bà Chung, trồng nhãn trên đất dốc mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều loại cây trồng trước đây, giúp gia đình có vốn tái đầu tư. Ngoài ra, bà còn đầu tư chăn nuôi 9 con lợn nái sinh sản và 41 con lợn thịt; từ đầu năm đến nay đã bán hơn 1 tấn lợn hơi, thu trên 80 triệu đồng.

Từ khó khăn đến vùng quả hàng hóa

Hành trình đưa cây ăn quả lên vùng biên Phiêng Khoài không hề dễ dàng. Khoảng năm 1990, cây mận hậu được trồng thử tại các bản Hang Mon, Kim Chung, Cồn Huốt nhưng do thiếu kỹ thuật, giao thông khó khăn nên năng suất thấp, tiêu thụ bế tắc.

Bước ngoặt đến từ năm 2015 khi người dân bắt đầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng giống mới và kỹ thuật canh tác bài bản. Nhiều loại cây ăn quả được nhân rộng như mận hậu, nhãn ghép, hồng giòn, lê tai nung…

Những năm gần đây, nông dân áp dụng kỹ thuật hạ cành, tỉa tán, điều tiết ra hoa sớm – muộn để rải vụ; nhiều hộ đã lắp hệ thống tưới nhỏ giọt. Cây mận dần trở thành cây trồng chủ lực.

Hiện toàn xã có hơn 2.500 ha mận hậu, xây dựng thương hiệu “Mận Ruby Phiêng Khoài” được thị trường trong nước biết đến rộng rãi. Đầu năm 2025, vùng mận nơi đây được công nhận là vùng mận hậu ứng dụng công nghệ cao đầu tiên của tỉnh; riêng vụ 2025 đạt sản lượng khoảng 35.000 tấn.

Bên cạnh đó, người dân còn phát triển gần 300 ha cây ăn quả khác như nhãn, cam, bưởi, hồng, lê tai nung… Hầu hết diện tích đều sử dụng hệ thống tưới tự động, thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Toàn xã có 7 hợp tác xã chuyên trồng cây ăn quả, sản lượng hàng năm đạt khoảng 40.000 tấn; nhiều hộ thu nhập trên 300 triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi năm.

Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài cho biết, địa phương đang phối hợp với Sàn nông sản Bưu điện Việt Nam tập huấn kỹ năng bán hàng trực tuyến cho nông dân.

Các hộ được hướng dẫn livestream trực tiếp tại vườn và kho đóng gói, kết nối đơn vị vận chuyển để đảm bảo quả tươi khi tới tay người tiêu dùng. Nhờ cách làm mới này, nhiều gia đình mỗi ngày chốt từ 200–300 đơn hàng.

Trong thời gian tới, xã Phiêng Khoài đặt mục tiêu nâng sản lượng quả lên trên 50.000 tấn/năm; phát triển nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao gắn với chế biến và liên kết tiêu thụ. Địa phương cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cơ sở bảo quản, chế biến sau thu hoạch, mở rộng chuỗi liên kết sản xuất.

Từ những triền đồi từng trồng ngô, mía kém hiệu quả, Phiêng Khoài hôm nay đang dần trở thành vùng cây ăn quả hàng hóa của Sơn La. Những vườn nhãn, mận trĩu quả không chỉ đem lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho một xã biên giới.