Tại xã Ninh Phước, thuộc tỉnh Ninh Thuận cũ (nay là tỉnh Khánh Hòa), nghề nuôi dông phát triển mạnh trong nhiều năm qua. Từ vài hộ ban đầu, nơi đây dần hình thành vùng nuôi tập trung, cung cấp dông giống và thương phẩm cho nhiều địa phương trên cả nước.

Ông Nguyễn Văn Phước (52 tuổi, trú xã Ninh Phước) cho biết ông bắt đầu nuôi dông cách đây gần 5 năm, sau khi thấy nhiều hộ trong làng áp dụng mô hình này và có nguồn thu ổn định.

Trên diện tích 600m2 đất của gia đình, ông Phước xây tường bằng gạch và xi măng, chia thành 4 khu nuôi có diện tích 50-150m2. Sau đó, ông thuê xe tải chở cát đồi về đổ vào từng khu, tạo lớp cát dày khoảng 50cm để dông sinh sống.

Theo ông Phước, do dông có tập tính đào hang nên khi xây chuồng, người nuôi cần làm móng tường sâu 20-40cm để tránh dông đào đất thoát ra ngoài. Phần tường phía trên được ốp gạch men bóng và lắp lưới bảo vệ nhằm ngăn dông leo ra ngoài.

Sau khi hoàn thiện chuồng, ông mua 10kg dông giống với giá 500.000 đồng/kg, tương đương hơn 2.000 con, để thả nuôi. "Chỉ cần đầu tư con giống một lần. Khi dông trưởng thành, chúng sẽ tự giao phối, sinh sản nên không phải tốn thêm chi phí mua giống. Sau 5 năm thả giống, đàn giông nhà tôi ước lượng cũng lên đến 6.000-7.000 con", ông Phước nói.

Theo ông Phước, nuôi dông không đòi hỏi nhiều công chăm sóc và chi phí. Mỗi sáng, ông chỉ băm nhỏ các loại thức ăn như rau muống, cỏ, bí đỏ, giá đỗ rồi cho dông tự ăn. Ngoài ra, đàn dông hầu như không cần chăm sóc thêm. Trong gần 5 năm gắn bó với nghề nuôi dông, ông chưa ghi nhận trường hợp nào trong đàn mắc dịch bệnh.

Ông Phước cho biết sau gần một năm thả nuôi, đàn dông bắt đầu cho thu hoạch. Hiện dông thương phẩm loại 4 con/kg được thương lái thu mua với giá khoảng 600.000 đồng/kg. Với diện tích nuôi 600m2, mỗi tháng gia đình ông xuất bán 8-9kg dông thương phẩm, thu lợi nhuận khoảng 5 triệu đồng.

"Thu nhập 5 triệu đồng mỗi tháng không phải là cao, khó có thể làm giàu, nhưng bù lại ổn định và nhàn hơn làm 4, 5 sào lúa", ông Phước nói.

Cách trang trại của ông Phước không xa, gia đình anh Nguyễn Văn Tâm hiện nuôi hơn 10.000 con dông các loại. Ngoài bán dông thương phẩm cho các nhà hàng, quán ăn trong và ngoài tỉnh, anh còn cung cấp dông giống cho người dân có nhu cầu phát triển mô hình.

Theo anh Tâm, dông cát Ninh Thuận cũ được thị trường tại Đà Nẵng, Lâm Đồng, Đồng Nai, TPHCM, Cần Thơ... ưa chuộng nhờ thịt săn chắc, thơm và ít mỡ. Hiện dông thương phẩm có giá 600.000-800.000 đồng/kg, dông giống 500.000-600.000 đồng/kg.

"Điều kiện khí hậu ở phía Nam tỉnh Khánh Hòa nắng nóng quanh năm, nền cát khô khiến dông thường xuyên đào hang, vận động nhiều nên thịt săn chắc và ngon hơn các nơi khác", anh Tâm chia sẻ.

Theo anh Tâm, mỗi tháng gia đình xuất bán 10kg dông thương phẩm, chưa kể dông giống. Với mức giá hiện nay, mô hình mang lại thu nhập 6-10 triệu đồng/tháng.

Chia sẻ về biệt danh "tiểu khủng long", anh Tâm cho biết dông đực khi trưởng thành có kích thước lớn, thân hình khỏe, màu sắc rực rỡ và dáng vẻ khá giống những loài khủng long trong tưởng tượng. Vì vậy, người dân địa phương thường ví chúng như "tiểu khủng long" trên cát.

Ông Đỗ Thanh Nhựt, Trưởng Phòng Kinh tế xã Ninh Phước, cho biết toàn xã hiện có 67 hộ nuôi dông. Mỗi năm, bình quân một hộ xuất bán 70-100kg dông thương phẩm. Với mức giá 500.000-600.000 đồng/kg, các hộ có thu nhập gần 50 triệu đồng/năm.

"Nuôi dông đã giúp nhiều hộ dân tận dụng diện tích đất cát khó canh tác để phát triển kinh tế. Mô hình này phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, góp phần tạo sinh kế và nguồn thu ổn định cho người dân", ông Nhựt nói.