Nuôi hươu sao, chi phí thấp, giá trị kinh tế cao

Những năm gần đây, nuôi hươu sao trở thành hướng phát triển kinh tế được nhiều thành viên hợp tác xã nuôi hươu Hội Cựu chiến binh Trọng Hùng lựa chọn. Không đòi hỏi diện tích lớn, thức ăn chủ yếu là cỏ, lá cây và các loại phụ phẩm sẵn có, trong khi nhung và hươu giống lại có giá trị kinh tế rất cao.

Ông Ngô Văn Hùng - Giám đốc hợp tác xã nuôi hươu Hội Cựu chiến binh Trọng Hùng, cho biết HTX hiện có 53 thành viên, trong đó 50 hộ trực tiếp nuôi hươu. Tổng đàn khoảng 500 con, gồm đàn hươu của thành viên và các hộ liên kết.

Bên cạnh đó, HTX còn liên kết với các hộ dân tại Cao Bằng, Tuyên Quang, Lào Cai và một số địa phương khác để cung cấp con giống, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn khai thác nhung và bao tiêu sản phẩm.

Theo ông Hùng, một con hươu giống có giá khoảng 25 triệu đồng, nếu chăm sóc tốt có thể mang lại doanh thu khoảng 250-300 triệu đồng trong cả vòng đời. Thức ăn chủ yếu là cỏ, cây ngô, chuối và các loại lá cây; mỗi con bổ sung khoảng 0,5kg ngô hạt mỗi ngày. Bình quân, chi phí thức ăn khoảng 1,5 triệu đồng/con/năm, nếu chủ động được nguồn cỏ, lá cây thì còn thấp hơn.

Không chỉ có chi phí thấp, hươu là vật nuôi ít bệnh, sức đề kháng tốt, công chăm sóc nhẹ. Nhờ chú trọng chọn giống và hoàn thiện quy trình chăm sóc, năng suất nhung của HTX được nâng lên rõ rệt. Nếu trước năm 2018 bình quân mỗi con chỉ cho khoảng 6 lạng nhung/năm thì nay đạt từ 1kg/con/năm trở lên.

Năm 2025, HTX thu gần 200kg nhung hươu, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ tại Thái Nguyên, Hà Nội, Bắc Ninh và một số tỉnh lân cận. Bên cạnh đó, mỗi năm HTX cung cấp khoảng 200 con hươu giống ra thị trường, giá phổ biến 20-25 triệu đồng/con.

Hộ nuôi hươu thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Hiệu quả từ mô hình nuôi hươu được thể hiện rõ qua những hộ thành viên đang trực tiếp phát triển đàn.

Tại xóm Giếng Mật, xã Tân Thành, ông Hoàng Văn Phước bắt đầu nuôi hươu từ năm 2019 với 5 con giống. Nhờ đàn hươu sinh sản tốt, có thời điểm gia đình ông phát triển lên 19 con. Hiện ông duy trì 11 con, gồm 4 hươu cái sinh sản, 5 hươu đực khai thác nhung và 2 hươu đực con.

Mỗi năm, gia đình ông Phước thu khoảng 80-90 triệu đồng từ việc bán nhung. Năm 2025, ông bán 3 con hươu giống với giá dao động từ 13-14 triệu đồng/con; từ đầu năm 2026 đến nay bán thêm 2 con và còn 2 con chuẩn bị xuất bán.

Theo ông Phước, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận từ đàn hươu đạt khoảng 120-130 triệu đồng/năm. Chi phí thức ăn không lớn bởi gia đình tận dụng các loại lá cây trong vườn, chỉ phải mua thêm ngô.

“Trước đây gia đình chủ yếu nuôi trâu, lợn nhưng hiệu quả không cao nên tôi chuyển sang nuôi hươu. Thức ăn xanh chủ yếu tận dụng trong vườn nên giảm được nhiều chi phí”, ông Phước chia sẻ.

Thời gian tới, ông dự định tăng đàn hươu cái sinh sản, phát triển chăn nuôi theo hướng bán chăn thả và kết hợp với du lịch trải nghiệm.

Không chỉ những hộ nuôi quy mô vừa, mô hình còn cho thấy khả năng tạo doanh thu lớn khi mở rộng đàn. Anh Dương Văn Minh, xóm Tân Đức, xã Kha Sơn bắt đầu nuôi hươu hơn 2 năm trước với 5 con, sau đó từng bước gây đàn lên khoảng 30 con vào cuối năm 2025.

Hiện đàn hươu của anh chủ yếu là hươu đực để khai thác nhung. Năm 2025, với khoảng 30 con, bình quân mỗi con cho khoảng 8 lạng nhung, tổng sản lượng đạt khoảng 20kg. Với giá nhung khoảng 2 triệu đồng/lạng, doanh thu từ đàn hươu đạt khoảng 480-500 triệu đồng/năm.

Anh Minh cho biết, khi mua hươu, anh ưu tiên những con trưởng thành từ 3 tuổi trở lên để có thể nhanh chóng khai thác nhung. Con giống được mua cả từ HTX và bên ngoài, trong đó anh thường lựa chọn những cá thể đẹp để gây dựng đàn.

Vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân tiếp sức gây đàn

Cùng với kinh nghiệm, kỹ thuật và thị trường, nguồn vốn hỗ trợ đang tạo thêm điều kiện để các thành viên HTX đầu tư phát triển chăn nuôi.

Năm 2025, HTX được tiếp cận 500 triệu đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân để cho các thành viên vay phát triển mô hình. Nguồn vốn được sử dụng chủ yếu để xây dựng, cải tạo chuồng trại và mua con giống, giúp các hộ giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, có thêm điều kiện gây đàn, mở rộng sản xuất.

Từ nguồn vốn hỗ trợ, cùng với vốn tự có và lợi nhuận tái đầu tư, các hộ từng bước hình thành quy mô chăn nuôi phù hợp với điều kiện gia đình. HTX đồng thời duy trì liên kết từ cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật đến khai thác và tiêu thụ sản phẩm.

Không dừng ở nhung tươi và hươu giống, HTX đang tìm hướng nâng giá trị sản phẩm thông qua chế biến. Cao hươu đang được hoàn thiện hồ sơ để nâng từ OCOP 3 sao lên 4 sao. Cùng với đó, HTX phát triển thêm thịt hươu sấy và dự kiến đầu tư máy sấy công nghệ mới để sản xuất nhung hươu sấy giúp thuận lợi hơn trong bảo quản, kiểm nghiệm và tiêu thụ.

HTX cũng khuyến khích các thành viên tăng đàn hươu cái để chủ động nguồn giống. Hiện HTX mới tự đáp ứng khoảng 40-50% nhu cầu con giống, phần còn lại vẫn phải liên kết với các trang trại lớn ở Hương Sơn (Hà Tĩnh).

Từ vài con hươu ban đầu, đến nay hợp tác xã nuôi hươu Hội Cựu chiến binh Trọng Hùng đã hình thành mạng lưới các hộ chăn nuôi và liên kết sản xuất ở nhiều địa phương. Với chi phí đầu tư, chăm sóc tương đối thấp, khả năng tạo thu nhập từ nhung và con giống cùng sự hỗ trợ về kỹ thuật, thị trường và nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân, nuôi hươu sao đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả, giúp nhiều hộ nâng cao thu nhập và từng bước mở rộng sản xuất.