Cuộc chiến chống dịch bệnh trên đàn gia súc chưa bao giờ dễ dàng, đặc biệt tại các địa phương miền núi, nơi chăn nuôi vẫn là sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân. Từ ngày 4/5 đến 16/5, xã Văn Bàn phải đối mặt với nguy cơ lớn khi dịch tả lợn châu Phi xuất hiện, khiến 37 con lợn của 4 hộ dân tại các thôn Mạ, Nà Trang, Thác Dây và Khe Lếch chết và buộc phải tiêu hủy.

Đằng sau những con số thống kê ấy là tài sản, là công sức tích góp của người chăn nuôi bị thiệt hại trực tiếp. Ngay sau khi phát hiện ổ dịch đầu tiên, chính quyền địa phương cùng người dân đã khẩn trương triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan. Tại các tuyến đường ra vào khu vực có dịch, biển cảnh báo nhanh chóng được dựng lên, thiết lập trạng thái ứng phó khẩn cấp nhằm bảo vệ an toàn cho tổng đàn vật nuôi trên địa bàn.

Ý thức người dân - “Lá chắn” quan trọng trong phòng, chống dịch tả lợn châu Phi

Trong công tác phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi, sự chủ động của người dân giữ vai trò then chốt. Thực tế tại xã Văn Bàn cho thấy, khi công tác tuyên truyền được triển khai kịp thời, nhận thức của người chăn nuôi đã có chuyển biến rõ nét, góp phần hạn chế nguy cơ dịch bệnh lây lan trên diện rộng.

Gia đình chị Lý Thị Cảnh ở thôn Mạ là một điển hình. Nhiều năm chăn nuôi, gia đình chị luôn duy trì việc tiêm phòng định kỳ, thường xuyên vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại. Tuy nhiên, chỉ trong vài ngày, đàn lợn 5 con của gia đình bất ngờ xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, bỏ ăn, nổi mẩn đỏ. Dù đã chủ động mua thuốc điều trị nhưng không hiệu quả, khiến 3 con chết, 2 con còn lại có biểu hiện bệnh rõ rệt của bệnh dịch tả lợn Châu Phi.

Kết quả xét nghiệm của cơ quan chuyên môn xác định đàn lợn mắc dịch tả lợn châu Phi. Trước thiệt hại lớn về kinh tế, thay vì giấu dịch hoặc tìm cách bán chạy lợn bệnh, gia đình chị Cảnh đã chủ động phối hợp với chính quyền và lực lượng chuyên môn thực hiện tiêu hủy toàn bộ đàn lợn theo đúng quy định nhằm kịp thời khoanh vùng, triệt tiêu nguồn lây.

Chị Lý Thị Cảnh, chia sẻ: "Mấy hôm trước lợn sốt cao, nổi mẩn đỏ rồi chết. Gia đình đã báo ngay cho thôn, xã để phối hợp xử lý. Dù rất tiếc nhưng gia đình kiên quyết không bán chạy lợn bệnh mà thực hiện tiêu hủy theo đúng hướng dẫn để tránh lây lan".

Sự phối hợp kịp thời của người dân đã góp phần quan trọng trong việc kiểm soát ổ dịch ngay từ cơ sở.

Đối với các hộ chưa xuất hiện dịch bệnh, tinh thần cảnh giác cũng được nâng lên rõ rệt. Gia đình anh Hoàng Đức Thu ở thôn Nà Thái, hiện duy trì đàn lợn 12 con. Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, gia đình anh chủ động tăng cường các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học như phun khử trùng chuồng trại định kỳ 2 lần mỗi tuần, rắc vôi bột quanh khu vực chăn nuôi, hạn chế người ra vào và lắp lưới chắn quanh chuồng nhằm giảm nguy cơ mầm bệnh xâm nhập.

Anh Hoàng Đức Thu, cho biết: "Chăn nuôi lợn là nguồn thu nhập chính của gia đình nên khi dịch xuất hiện trên địa bàn, tôi rất lo lắng. Vì vậy, ngoài việc thường xuyên vệ sinh chuồng trại, phun thuốc khử trùng, gia đình còn theo dõi sát sức khỏe đàn lợn để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường và xử lý phù hợp".

Chính những “pháo đài” an toàn sinh học từ từng hộ dân đang trở thành yếu tố quan trọng giúp bảo vệ vùng chăn nuôi an toàn trước nguy cơ dịch bệnh.

Quyết liệt khoanh vùng dịch tả lợn châu Phi, dập dịch từ cơ sở

Song song với sự chủ động của người dân, chính quyền địa phương cũng đang tập trung cao độ cho công tác phòng, chống dịch. UBND xã Văn Bàn đã nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi; đồng thời triển khai quyết liệt kế hoạch phòng, chống các loại dịch bệnh nguy hiểm trên gia súc, gia cầm và thủy sản năm 2026.

Các lực lượng được phân công phụ trách từng địa bàn thôn, trực tiếp kiểm tra, giám sát và hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng dịch. Ngay sau khi phát hiện ổ dịch, địa phương đã khẩn trương rà soát tổng đàn vật nuôi, lấy mẫu xét nghiệm và hướng dẫn tiêu hủy lợn mắc bệnh đúng quy trình để kịp thời khoanh vùng, dập dịch.

Đến nay, xã đã cấp hơn 330 kg vôi bột cho các thôn và hộ chăn nuôi để phục vụ công tác tiêu độc khử trùng; đồng thời cắm biển cảnh báo tại các khu vực có dịch nhằm hạn chế nguy cơ lây lan.

Công tác tuyên truyền cũng được tăng cường thông qua hệ thống loa truyền thanh, các cuộc họp thôn và đội ngũ cán bộ cơ sở, giúp người dân nắm rõ các dấu hiệu nhận biết dịch bệnh, quy trình khai báo và biện pháp xử lý khi phát hiện lợn ốm, chết bất thường.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống dịch tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Hiện, xã Văn Bàn chưa có cán bộ thú y chuyên trách, gây không ít hạn chế trong việc giám sát, phát hiện sớm và xử lý dịch bệnh tại cơ sở. Bên cạnh đó, nhiều trang thiết bị phục vụ phòng, chống dịch như tủ bảo quản vắc- xin, hóa chất, quần áo bảo hộ hay dụng cụ lấy mẫu bệnh phẩm vẫn còn thiếu.

Để khắc phục khó khăn trước mắt, địa phương đã chủ động tạm ứng kinh phí dự phòng nhằm mua sắm một số vật tư, trang thiết bị cần thiết phục vụ công tác chống dịch. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Nếu dịch bệnh kéo dài, áp lực về nguồn lực và kinh phí sẽ vượt quá khả năng tự cân đối của cấp xã.

Dịch tả lợn châu Phi được dự báo vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp nếu không được kiểm soát quyết liệt và đồng bộ. Thực tế tại Văn Bàn cho thấy, công tác dập dịch chỉ hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, lực lượng chuyên môn và người dân. Trong đó, việc tuân thủ nghiêm các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, thường xuyên vệ sinh tiêu độc khử trùng và kịp thời khai báo khi phát hiện dấu hiệu dịch bệnh vẫn là giải pháp căn cơ, bền vững để bảo vệ đàn vật nuôi và ổn định sản xuất chăn nuôi.