Đàn ong đi tìm mật mùa hoa nở

Đối với người dân nuôi ong, mỗi mùa hoa là một mốc thời gian không thể bỏ lỡ. Bởi, nghề nuôi ong phải nắm rõ quy luật nở hoa của từng loại cây rừng, cây ăn quả để đưa đàn ong đến đúng nơi, đúng thời điểm.

Có những loài hoa chỉ bung nở trong vài ngày ngắn ngủi nhưng lại cho nguồn mật thơm ngon đặc biệt.

Theo kinh nghiệm của nhiều hộ nuôi ong ở tỉnh Lào Cai, tháng 2 và tháng 3 hằng năm là thời điểm hoa vải, hoa nhãn nở rộ, mở đầu cho vụ mật đầu năm. Khi ấy, những đàn ong bắt đầu vào guồng khai thác mật sau mùa đông dài.

Sang tháng 4 và tháng 5 là mùa hoa bồ đề. Đây được xem là nguồn mật quan trọng giúp ong phát triển mạnh đàn và cho sản lượng mật khá ổn định.

Đến khoảng tháng 6 đến tháng 9, khi thời tiết vùng thấp nắng nóng gay gắt, nhiều hộ lại di chuyển đàn ong lên các xã vùng cao như Bắc Hà, Mường Khương, Si Ma Cai để tránh nóng và tận dụng nguồn hoa tự nhiên.

Tại đây, đàn ong tiếp tục theo các mùa hoa công binh, hoa ngô, hoa Chơn Trà… để lấy mật.

Trong đó, hoa Chơn Trà thường mọc ở những khu vực có khí hậu mát mẻ, nở rộ vào khoảng tháng 7, tháng 8 hằng năm. Đây là loại hoa cho nguồn mật dồi dào, hương thơm dịu, vị ngọt thanh đặc trưng.

Đến khoảng tháng 9 âm lịch, khi vùng cao bắt đầu chuyển lạnh, người nuôi ong lại đưa đàn trở về vùng thấp để chăm sóc và tiếp tục theo mùa hoa cuối năm.

Người nuôi ong thường gọi vui nghề này là nghề lấy công làm lãi. Bởi để giữ được đàn ong khỏe mạnh, cho chất lượng mật tốt, người nuôi phải kiên trì, tỉ mỉ và am hiểu tập tính của ong.

Ong cũng giống như một thành viên trong gia đình. Người nuôi phải thường xuyên kiểm tra cầu ong, vệ sinh thùng nuôi, theo dõi thời tiết, phòng bệnh và đảm bảo nguồn thức ăn tự nhiên cho đàn ong phát triển.

Nghề nuôi ong rừng mang lại thu nhập cao

Anh Lý Văn Thuận, thôn 3, xã Thượng Hà, tỉnh Lào Cai là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề nuôi ong nội. Hiện gia đình anh duy trì khoảng 50 - 60 tổ ong nội được bắt từ rừng về nuôi thuần.

Nhờ kinh nghiệm chăm sóc và lựa chọn tốt nguồn hoa tự nhiên, năm 2025, gia đình anh Thuận thu được hơn 1.000 lít mật ong.

Với giá bán trung bình khoảng 250.000 đồng/lít, mang lại doanh thu khoảng 250 triệu đồng.

Không chỉ bán mật, anh Thuận còn tạo ong chúa, gây và bán ong giống cho các hộ dân trong vùng, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc ong để bà con cùng phát triển nghề.

Sau khi trừ chi phí, gia đình anh thu về hơn 300 triệu đồng mỗi năm từ nghề nuôi ong.

Anh Thuận chia sẻ, ong nội tuy cho sản lượng mật không cao bằng ong ngoại nhưng mật thơm, đặc và được khách hàng ưa chuộng hơn.

“Nuôi ong vất vả nhưng bền. Bao năm nay gia đình tôi nuôi các con ăn học, làm được nhà, mua xe và sắm sửa đồ dùng trong gia đình cũng đều nhờ từ nghề nuôi ong”, anh Thuận nói.

Còn tại thôn Nậm Choỏng, xã Phong Hải, gia đình anh Vũ Hồng Sơn là hộ tiêu biểu phát triển nghề nuôi ong theo hướng kết hợp giữa ong nội và ong ngoại.

Anh Sơn cho biết, niềm đam mê với ong đến với anh từ rất sớm. Năm 11 tuổi, anh đã bắt đầu nuôi thử hai tổ ong để chơi, rồi dần tích lũy kinh nghiệm qua nhiều năm.

Hiện nay gia đình anh có 65 tổ ong, trong đó, có 15 tổ ong được gây nuôi từ ong rừng bắt về và 50 tổ ong nội do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai hỗ trợ năm 2026.

Theo anh Sơn, ong nội thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, ít bệnh, chất lượng mật thơm ngon nên rất được khách hàng ưa chuộng.

Việc được hỗ trợ thêm đàn ong đã giúp gia đình mở rộng quy mô chăn nuôi, nâng cao sản lượng mật và tăng thêm thu nhập.

Năm 2025, gia đình anh thu được khoảng 140 lít mật ong. Mật được vắt thủ công bằng tay nhằm giữ nguyên hương vị tự nhiên nên luôn được khách hàng tìm mua với giá khoảng 300.000 đồng/lít, mang lại nguồn thu khoảng 42 triệu đồng.

Theo đánh giá của nhiều hộ dân, việc hỗ trợ phát triển nghề nuôi ong của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai là hướng đi phù hợp với điều kiện vùng cao.

Không chỉ hỗ trợ con giống, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng hàng hóa, từng bước áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh, quay mật và di chuyển đàn ong theo mùa hoa.

Nghề nuôi ong cũng phù hợp với điều kiện sinh thái của nhiều địa phương vùng cao bởi không cần nhiều diện tích đất, vốn đầu tư ban đầu không quá lớn nhưng vẫn tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Tuy nhiên, theo các hộ nuôi ong, năm nay sản lượng mật giảm khá mạnh do hoa nhãn, hoa vải mất mùa, thời gian nở ngắn khiến ong thiếu nguồn mật tự nhiên. Thu nhập từ nghề nuôi ong vì thế giảm khoảng 1/3 so với năm trước.

Dẫu vậy, nhiều hộ vẫn quyết tâm duy trì đàn ong bởi đây là nghề phù hợp với điều kiện vùng cao và có thể tận dụng tốt nguồn hoa tự nhiên.

Người nuôi ong lâu năm cho biết, mật ong ngon hay không phụ thuộc rất nhiều vào nguồn hoa.

Mỗi mùa hoa lại tạo nên một hương vị riêng biệt. Có thời điểm mật mang hương thơm dịu của hoa vải, lúc lại đậm vị hoa bồ đề hay ngọt thanh từ những loài hoa tự nhiên trên núi cao.

Chính sự đa dạng ấy đã tạo nên hương vị đặc trưng cho mật ong vùng cao Lào Cai.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, nghề nuôi ong còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Ong giúp thụ phấn cho cây trồng, duy trì đa dạng sinh học và nâng cao năng suất nhiều loại cây ăn quả, cây nông nghiệp địa phương.

Giữa đại ngàn Tây Bắc, tiếng ong bay rộn ràng theo mùa hoa không chỉ báo hiệu một vụ mật mới mà còn mở ra hy vọng về cuộc sống ổn định, no ấm hơn cho nhiều hộ dân vùng cao Lào Cai.