Có rừng là người dân Sơn La có thu nhập

Sáng sớm, khi màn sương còn phủ kín những triền núi, bước chân của tổ bảo vệ rừng ở các bản vùng cao Sơn La đã lặng lẽ băng qua những con dốc quen thuộc. Công việc tuần tra rừng từng chỉ dựa vào tinh thần tự nguyện, nay đã có thêm “điểm tựa” bền vững, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR). Từ đó, những cánh rừng không chỉ được giữ gìn mà còn trở thành nguồn sinh kế ổn định cho người dân.

Tại bản Cổng Chặp, xã Bình Thuận, Trưởng bản Mùa A Só vừa kiểm tra cuốn sổ ghi chép các ca tuần tra, vừa chia sẻ: “Trước đây, bảo vệ rừng chủ yếu là trách nhiệm. Giờ thì bà con còn có thêm thu nhập. Có tiền từ DVMTR, ai cũng ý thức giữ rừng hơn”.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở nhận thức mà còn hiện hữu trong đời sống thường ngày. Nhiều hộ dân đã tận dụng nguồn tiền này để đầu tư chăn nuôi trâu, bò, trồng cây ăn quả. Những con đường bê tông sạch đẹp, nhà văn hóa khang trang hay hệ thống loa phục vụ sinh hoạt cộng đồng… đều có dấu ấn từ “dòng tiền xanh” của rừng.

Ở những nơi từng phụ thuộc nhiều vào nương rẫy, người dân đang dần chuyển đổi sinh kế. Thay vì khai thác tận thu tài nguyên rừng, họ lựa chọn giữ rừng và hưởng lợi lâu dài. Rừng giờ đây không chỉ là tài nguyên mà còn là “nguồn vốn” sinh kế bền vững.

Để chính sách DVMTR thực sự phát huy hiệu quả, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh được phát huy rõ nét. Đồng chí Trần Đức Thuận, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Quỹ cho biết, đơn vị hiện có 7 chi bộ với 48 đảng viên, luôn bám sát nhiệm vụ chính trị, cụ thể hóa các nghị quyết vào thực tiễn.

Hằng năm, Quỹ chủ động phối hợp với các sở, ngành tham mưu UBND tỉnh xây dựng và phê duyệt kế hoạch thu, chi tiền DVMTR, đảm bảo đúng quy định. Công tác rà soát diện tích rừng, cập nhật sản lượng điện thương phẩm, nước sạch tiêu thụ… được thực hiện thường xuyên nhằm xác định chính xác nguồn thu, tránh thất thoát và đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên.

Việc chi trả tiền DVMTR được triển khai theo phương châm “nhanh chóng – chính xác – minh bạch”. Quỹ phối hợp với hệ thống ngân hàng thương mại thực hiện chi trả trực tiếp đến các chủ rừng; đồng thời phối hợp lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương kiểm tra thực địa, đảm bảo chỉ những diện tích rừng đủ điều kiện mới được hưởng chi trả.

Giữ rừng để phát triển bền vững

Những con số thống kê cho thấy hiệu quả rõ rệt của chính sách. Năm 2025, tổng thu từ DVMTR trên địa bàn tỉnh đạt trên 271 tỷ đồng, vượt 104,7% kế hoạch. Quỹ đã chi trả hơn 229,5 tỷ đồng cho 39.646 chủ rừng, đạt gần 100% kế hoạch.

Nguồn tài chính ổn định này đã góp phần quan trọng nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa. Không chỉ vậy, nhiều cộng đồng còn sử dụng một phần kinh phí để hỗ trợ hoạt động của các tổ bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, đồng thời đầu tư cho các công trình phúc lợi chung như đường giao thông, nhà văn hóa, trang thiết bị sinh hoạt cộng đồng.

Đáng chú ý, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh còn định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tiền DVMTR, khuyến khích người dân đầu tư phát triển sinh kế bền vững. Song song với đó là việc nghiên cứu, triển khai Đề án thí điểm kinh doanh tín chỉ các-bon rừng – một hướng đi mới, mở ra cơ hội gia tăng giá trị kinh tế từ rừng trong tương lai.

Từ thực tiễn Sơn La có thể thấy, khi quyền lợi của người dân gắn liền với trách nhiệm bảo vệ rừng, hiệu quả mang lại là rõ rệt và bền vững. “Dòng tiền xanh” từ chính sách DVMTR không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên rừng mà còn góp phần giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Những bước chân tuần rừng vẫn đều đặn mỗi ngày, nhưng giờ đây, phía sau đó là niềm tin và động lực mới. Giữ rừng không còn là nhiệm vụ đơn thuần, mà đã trở thành sinh kế, trở thành lựa chọn chủ động của người dân.

Sơn La đang chứng minh một điều: khi rừng được “nuôi” bằng cơ chế đúng đắn, rừng sẽ “nuôi lại” con người – bằng chính những giá trị xanh bền vững.