Trong quá trình đi khảo sát tại hộ gia đình ông Ngô Văn Phúc, thôn An Hồ, xã Xuân Quang nơi ông Phúc đang lưu giữ một số hiện vật cổ kim loại mới được phát hiện tháng 1/2026 trong quá trình sản xuất nông nghiệp và san gạt mặt bằng ven sông Hồng.

Qua quan sát và đánh giá bước đầu của đoàn công tác Bảo tàng tỉnh Lào Cai cho thấy, các hiện vật gồm rìu đồng, cuốc đồng, dao găm, mũi lao, dao phạng… mang đặc trưng rõ nét của văn hóa Đông Sơn, cách ngày nay khoảng từ 2.000 đến 2.500.

Những phát hiện này không chỉ có giá trị về mặt hiện vật học mà còn gợi mở khả năng tồn tại các di chỉ khảo cổ học phân bố trong tầng văn hóa ven sông Hồng, khu vực vốn được đánh giá có nhiều tiềm năng.

Ông Ngô Văn Phúc cho biết: Trong quá trình làm ruộng và san gạt đất khu vực ven sông Hồng, gia đình tôi phát hiện một số đồ hiện vật cổ là kim loại lạ.

Nhận thấy đây có thể là hiện vật cổ nên tôi đã giữ lại, tôi mong muốn cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá để có hướng bảo quản, phát huy giá trị đúng cách

Trước đó, trên địa bàn huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai (cũ) đã từng ghi nhận các phát hiện quan trọng như trống đồng Gia Phú – Bảo vật quốc gia, hay di chỉ Ngòi Nhù với hệ thống di vật phong phú, qua đó khẳng định dấu tích cư trú của cư dân cổ từ rất sớm.

Việc các hiện vật Đông Sơn tiếp tục được phát hiện rải rác cho thấy khả năng khu vực này từng là không gian sinh sống hoặc hoạt động của cư dân cổ.

Từ đó, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc khảo sát, khoanh vùng và nghiên cứu chuyên sâu.

Bà Bùi Thu Hường, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lào Cai cho rằng: Những phát hiện tại xã Xuân Quang là nguồn tư liệu quý, góp phần bổ sung dữ liệu cho bản đồ phân bố di tích, di vật trên địa bàn tỉnh.

Đây là cơ sở quan trọng để chúng tôi đề xuất các bước nghiên cứu tiếp theo, đồng thời, phối hợp với địa phương trong công tác khoanh vùng bảo vệ, tránh nguy cơ thất tán, hư hỏng hiện vật.

Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng trong phát hiện và gìn giữ di sản cũng là nhiệm vụ rất cần thiết hiện nay.

Đợt khảo sát lần này không chỉ góp phần nhận diện rõ hơn tiềm năng khảo cổ học trên địa bàn xã Xuân Quang mà còn mở ra hướng tiếp cận bài bản trong công tác bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển bền vững.