Hiện đại hóa quy trình chưng cất rượu truyền thống

Tại tổ dân phố Sâu Chua, phường Sa Pa, một mô hình sản xuất rượu quy mô đang dần khẳng định vị thế trên thị trường. Từ những hạt ngô nương, mật ong rừng và nguồn nước tinh khiết của dãy Hoàng Liên Sơn, qua bàn tay của những người thợ tâm huyết, những giọt rượu mận, rượu mơ và rượu ủ sồi mang đậm hương vị núi rừng đã ra đời, góp phần làm phong phú thêm danh mục sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của địa phương.

Buổi sáng tại xưởng rượu Sâu Chua bắt đầu từ khá sớm. Khác với cảnh nấu rượu thủ công thường thấy ở các bản làng, tại đây, nhịp làm việc diễn ra quy củ với sự hỗ trợ của máy móc hiện đại. Ngay từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, ngô nương được tuyển chọn kỹ lưỡng, trải qua quá trình “hồ hóa” để chuyển hóa tinh bột thành đường. Đây là công đoạn quan trọng nhất, quyết định đến chất lượng men rượu sau này. Mùi ngô chín thơm nồng quyện cùng hương mật ong tạo nên một không gian sản xuất đặc trưng, vừa mộc mạc vừa hiện đại.

Anh Lâm Văn Thuận, chủ cơ sở Sâu Chua mỹ tửu, chia sẻ rằng hành trình khởi nghiệp này được anh ấp ủ từ năm 2020. Nhận thấy Sa Pa có điều kiện tự nhiên đặc biệt về khí hậu và nguồn nước, anh quyết định không chỉ dừng lại ở làm du lịch mà muốn khai thác sâu hơn tiềm năng từ rượu bản địa. Để làm được điều đó, quy trình sản xuất phải được chuẩn hóa và kiểm soát nghiêm ngặt.

Điểm khác biệt lớn nhất của cơ sở nằm ở công nghệ chưng cất. Thay vì dùng nồi nấu thủ công khó kiểm soát nồng độ các tạp chất, anh Thuận đầu tư hệ thống tháp chưng cất nhiều tầng theo thiết kế của chuyên gia trong nước. Hệ thống này giúp loại bỏ ngay từ đầu các nhóm andehit, methanol và các loại rượu bậc cao có hại cho sức khỏe. Sau khi chưng cất, rượu tiếp tục được đưa qua hệ thống máy siêu âm để oxy hóa và đồng nhất thành phần trước khi đưa vào ủ.

Tùy vào từng dòng sản phẩm mà rượu sẽ được ủ trong chum sành truyền thống hoặc các thùng gỗ sồi nhập khẩu. Trong cái lạnh đặc trưng của mùa đông Sa Pa, rượu được “ngủ” và trưởng thành tự nhiên, tạo nên vị ngọt hậu và hương thơm êm dịu. Nhờ sự đầu tư bài bản này, dòng rượu ủ sồi của cơ sở đã được đánh giá cao và đạt chứng nhận OCOP 3 sao, trở thành món quà tặng ý nghĩa cho du khách khi đến với phố núi.

Liên kết tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương

Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất kinh doanh, Sâu Chua mỹ tửu còn đóng vai trò là "mắt xích" quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp tại địa phương. Cơ sở ưu tiên thu mua ngô nương, mật ong, mơ, mận của bà con xung quanh với giá ổn định. Vào mùa thu hoạch quả, xưởng không chỉ tạo việc làm cho 5 lao động thường xuyên mà còn thu hút từ 10 - 15 lao động thời vụ, giúp người dân có thêm thu nhập ngay tại quê hương.

Anh Đinh Văn Đăng, một công nhân làm việc tại xưởng từ những ngày đầu, cho biết: “Trước đây tôi chỉ biết làm nương, từ khi vào xưởng được học cách vận hành máy móc, quy trình sản xuất sạch, thu nhập ổn định hơn hẳn nên rất yên tâm gắn bó”.

Tương tự, chị Lý Thị Sung ở thôn Hầu Chư Ngài cũng thay đổi tư duy làm việc từ khi tham gia khâu đóng gói và bán hàng. Chị chia sẻ rằng mọi công đoạn đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, từ việc tết dây trang trí đến cách giới thiệu sản phẩm cho khách, giúp chị chuyên nghiệp hơn trong cách làm kinh tế.

Hiện nay, với công suất thiết kế khoảng 200.000 lít mỗi năm, cơ sở đang vận hành khoảng 60% năng lực để đảm bảo chất lượng ổn định nhất. Thị trường tiêu thụ cũng được mở rộng từ Lào Cai xuống Hà Nội và vào tận TP. Hồ Chí Minh.

Đặc biệt, việc kết hợp mô hình xưởng sản xuất với điểm dừng chân trải nghiệm du lịch đã mang lại hiệu quả kép. Du khách đến đây không chỉ để mua rượu mà còn được tận mắt chứng kiến quy trình nấu rượu sạch, từ đó xây dựng niềm tin vững chắc vào thương hiệu nông sản Việt.

Về định hướng tương lai, anh Thuận bày tỏ mong muốn hình thành một làng nghề nấu rượu tại khu vực tổ dân phố Sâu Chua và thôn Hang Đá (xã Tả Van). Cơ sở sẵn sàng chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ bà con hình thành các hợp tác xã để cùng sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng chung. Khi đó, rượu Sâu Chua sẽ không chỉ là sản phẩm của một hộ kinh doanh mà trở thành sinh kế cộng đồng, giúp bà con vừa giữ gìn văn hóa truyền thống, vừa phát triển kinh tế bền vững. Sự kết hợp giữa bản sắc bản địa và tư duy công nghiệp hiện đại chính là chìa khóa để nông sản Sa Pa vươn xa hơn trên thị trường.