Những ngày gian khó

Đứng giữa bản Nậm Sin, ngắm những ngôi nhà khang trang và nghe tiếng trẻ nhỏ nói cười ríu rít trước cổng trường, thật khó để người ta hình dung rằng vùng đất này đã từng trải qua những năm tháng cơ cực đến dường nào.

Ông Lỳ Lòng Hừ – người đàn ông hơn sáu mươi tuổi, khuôn mặt rám nắng và nụ cười mộc mạc – ngồi bên bếp lửa kể chuyện xưa. Giọng ông trầm xuống: “Ngày xưa khổ lắm… ngày ấy không có đường đi. Đường vào bản là đường rừng, toàn đi theo lối lợn rừng chui. Nhà cửa thì chỉ toàn tre nứa, vách đất”.

Những năm 1980, khi các hộ dân người Si La di cư về lập bản ở nơi thung lũng nhỏ này, cả bản chỉ có vài nóc nhà tranh tre xiêu vẹo bên sườn núi. Không điện, không đường đi, không chợ, không trạm xá. Mọi sinh hoạt đều dựa vào suối Nậm Sin, từ nước uống đến tắm giặt. Mỗi khi có việc phải ra xã hay ra huyện, người dân phải đi gần chục ngày, men theo lối rừng, qua những con suối lạnh như cắt. Người dân ốm đau chỉ cúng “con ma rừng” hay đi lấy lá thuốc trên rừng về uống.

Ông Lỳ Hồng Sơn, một người dân ở bản Nậm Sin chia sẻ: “Ngày ấy, kinh tế của cả bản phụ thuộc hoàn toàn vào nương rẫy. Cây ngô, lúa nương, thứ lương thực kham khổ nhưng gắn bó với người dân chỉ đủ ăn từng bữa. Người dân chưa biết áp dụng khoa học kỹ thuật, năng suất thấp và không ổn định. Tình hình an ninh trật tự lại phức tạp bởi vấn nạn ma túy nơi vùng giáp ranh, khiến đời sống càng thêm chật vật. Tỷ lệ hộ nghèo gần như tuyệt đối, thu nhập bình quân dưới 100.000 đồng/người/tháng”. Thế nhưng giữa gian khó ấy, người Si La vẫn bền bỉ bám đất, gìn giữ bản sắc, nuôi hy vọng vào một ngày đổi thay.

Từ con đường bê tông đến những mùa lúa đầy

Năm tháng trôi đi, cùng với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với các dân tộc ít người, một chương mới đã mở ra cho Nậm Sin. Điểm nhấn rõ rệt nhất chính là Đề án Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội dân tộc Si La. Nhờ đó, bản Nậm Sin từng bước được đầu tư cơ sở hạ tầng, giúp cuộc sống đổi thay từng ngày.

Con đường bê tông dài gần 10km, với tổng vốn đầu tư hơn 46 tỷ đồng từ quốc lộ 4H vào trung tâm bản, đã giúp người dân đi lại thuận tiện hơn. Con đường mà ngày trước chỉ có dấu chân người và vết đi của thú rừng, nay trở thành lối mở để giao thương, đưa kiến thức, dịch vụ, hàng hóa và cả những giấc mơ mới về với bản.

Ông Lỳ Lòng Hừ xúc động: “Bây giờ có đường đi xe đàng hoàng, thuận lợi lắm. Khi ốm đau thì ra trạm y tế xã, các y bác sĩ quan tâm. Cuộc sống bây giờ đã tốt hơn nhiều rồi”.

Cái “tốt hơn” ấy còn hiện rõ nơi những thửa ruộng bậc thang được khai hoang, nơi những ao cá mới được đào, nơi những ngôi nhà khang trang mọc lên ngày một nhiều. Nếu như trước kia, bản chỉ có 35 hộ với hơn 170 khẩu, thì nay số hộ đã tăng lên 54 với hơn 230 nhân khẩu. Tổng diện tích đất nông nghiệp đạt 30ha, trong đó 20ha là lúa nước, thứ cây trồng mà nhiều năm trước người Si La chưa quen canh tác. 1,2ha diện tích ao cá cũng mang lại nguồn thu nhập đều đặn.

Đặc biệt, sau khi được tập huấn kỹ thuật chăm sóc cây trồng, vật nuôi, năng suất nông nghiệp đã cải thiện rõ rệt. Sản lượng lương thực bình quân đạt hơn 400kg/người/năm, góp phần giúp nhiều hộ thoát nghèo bền vững.

Dẫu còn khó khăn, hiện bản có 32 hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều mới. Nhưng trong ngôi nhà nào cũng đã có bóng dáng chiếc tivi, xe máy và quan trọng hơn, là tinh thần lạc quan, tự tin vào tương lai.

Cuộc sống mới ở Nậm Sin

Nếu coi con đường là yếu tố “mở bản”, thì trường học và trạm xá chính là “mở lòng” Nậm Sin. Nhờ nguồn vốn từ Đề án, trường tiểu học và trường mầm non đã được xây dựng ngay trong bản. Những đứa trẻ Si La giờ đây đón bình minh bằng tiếng trống trường, không còn cảnh vượt suối, băng rừng đến lớp. Những lớp học nhỏ nhưng ấm áp, những trang sách đầu đời giúp các em có thêm nhiều cơ hội hơn cha mẹ ngày trước.

“Trạm xá, trường học có đủ cả rồi, bà con yên tâm làm ăn. Mong muốn bây giờ là tạo thêm sinh kế cho hộ gia đình, tạo việc làm về sau cho các cháu đi học về”, ông Tạ Văn Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Mường Nhé chia sẻ.

Hành trình đổi thay của Nậm Sin không chỉ đến từ các chương trình đầu tư của Nhà nước mà còn nhờ hoạt động hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Điện Biên cho biết: “Thời gian qua, tỉnh Điện Biên đã triển khai nhiều chương trình thiết thực nhằm chia sẻ khó khăn với đồng bào Si La ở Nậm Sin. Nhà nước hỗ trợ cho bà con khai hoang ruộng nước, hỗ trợ gia súc, gia cầm để người dân phát triển chăn nuôi từng bước thoát khỏi đói nghèo. Những hộ nghèo không có điều kiện làm nhà được hỗ trợ làm nhà ở để người dân yên tâm sản xuất”. Bên cạnh đó Ngân hàng Chính sách Xã hội Mường Nhé còn cho người dân vay vốn để phát triển sản xuất, chăn nuôi…

Những hỗ trợ của Nhà nước, cùng sự vươn lên của người dân, Nậm Sin hôm nay đã có nhiều đổi thay. Khi nắng chiều buông xuống những mái nhà mới xây ở bản Nậm Sin, tiếng trẻ con nô đùa quanh sân trường, tiếng gọi lợn, trâu bò về chuồng… đã cho chúng tôi hiểu rằng cuộc sống nơi đây đã thực sự đổi thay.

Những người đàn ông Si La như ông Hừ, ông Sơn vẫn thường nói về quá khứ bằng giọng trầm lắng, nhưng khi nhắc đến tương lai, ánh mắt họ sáng lên, như lấp lánh theo ánh lửa bập bùng mỗi tối. Cuộc sống hôm nay tuy chưa thể gọi là đủ đầy, nhưng đã tươi sáng hơn nhiều so với những ngày đầu lập bản.

Nậm Sin, bản duy nhất của người Si La ở Điện Biên giờ đây không chỉ là mái nhà của một cộng đồng ít người, mà còn là biểu tượng của nghị lực, của sự đổi mới từng ngày nhờ chính sách đúng đắn và sự chung tay của cả xã hội.

Ở nơi ngọn nguồn sương trắng này, những mùa lúa ấm no đang bắt đầu và tương lai của người Si La đang dần mở rộng như con đường bê tông mới uốn cong giữa đại ngàn.