Khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế các sản phẩm đặc trưng

Dạo quanh các vùng nguyên liệu của tỉnh Lai Châu, không khó để nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong tư duy làm kinh tế của người dân và các hợp tác xã. Người dân các xã, bản trong tỉnh ngày càng quan tâm hơn tới việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo số liệu mới nhất, tính đến thời điểm hiện tại, tỉnh Lai Châu có 191 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên và còn thời hạn chứng nhận. So với cùng kỳ năm 2025 (222 sản phẩm), con số này giảm 31 sản phẩm.

Trao đổi với phóng viên Báo NTNN/Dân Việt/Trang Trại Việt điện tử, ông Nguyễn Bá Nho – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, cho biết: Sự sụt giảm sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh mang tính kỹ thuật – chu kỳ đánh giá, chứ không phản ánh xu hướng đi xuống của chương trình. Thời gian qua, chương trình OCOP đã góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế các sản phẩm đặc trưng của tỉnh. Hầu hết các sản phẩm đều có doanh thu tăng từ 20% - 30% so với trước khi được công nhận sản phẩm OCOP.

Qua câu chuyện với Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu, được biết: Nguyên nhân tổng sản phẩm OCOP của tỉnh Lai Châu giảm so với cùng kỳ năm 2025 chủ yếu là do nhiều sản phẩm đã hết thời hạn 36 tháng nhưng chưa kịp thực hiện đánh giá, phân hạng lại. Bên cạnh đó, bộ tiêu chí OCOP giai đoạn mới đặt ra những yêu cầu rất cao về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, một số chủ thể còn lúng túng trong khâu hoàn thiện hồ sơ hoặc năng lực quản trị, tiêu chuẩn sản xuất chưa đồng đều cũng gây ảnh hưởng đến việc công nhận lại sản phẩm OCOP. Thêm vào đó, một số chủ thể đã dừng sản xuất do hiệu quả kinh tế thấp, thị trường tiêu thụ hạn chế, dẫn đến sự sụt giảm về tổng sản phẩm OCOP trong toàn tỉnh. đã tạm thời dừng lại để hoàn thiện mình.

Thực tế cho thấy, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hay chuẩn hóa quy trình sản xuất an toàn thực phẩm đòi hỏi thời gian và sự đầu tư bài bản nên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc xây dựng sản phẩm OCOP cũng như hoàn thiện thủ tục công nhận lại của các chủ thể.

Định hướng phát triển sản phẩm OCOP theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng

Dù số lượng có biến động, nhưng hiệu quả kinh tế mà chương trình OCOP mang lại cho Lai Châu là điều không thể phủ nhận. Kể từ khi triển khai vào năm 2020, chương trình OCOP đã nhận được sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong tỉnh. Tỉnh Lai Châu còn thực hiện lồng ghép chương trình OCOP với chương trình xây dựng nông thôn mới.

Minh chứng rõ nét nhất chính là doanh thu của các chủ thể. Hầu hết các sản phẩm sau khi được gắn "sao" OCOP đều có mức tăng trưởng doanh thu từ 20% - 30%. Những cái tên như: Đông trùng hạ thảo Huy Cương, Mật ong Thanh Xuân, Miến dong Bình Lư, Thịt sấy Ninh Sớp hay Viên tinh nghệ, chè dây Tây Bắc TV... đã trở thành những thương hiệu quen thuộc. Những sản phẩm này không chỉ gói gọn trong tỉnh mà đã vươn mạnh ra thị trường nhiều tỉnh, thành trong nước.

Qua bàn tay chế biến và sự hỗ trợ từ chương trình OCOP, nông sản Lai Châu đã khoác lên mình "tấm áo mới" với bao bì bắt mắt, tem mác rõ ràng. Quan trọng hơn, tư duy sản xuất của người dân vùng sâu, vùng xa đã chuyển dịch từ tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn.

Chị Lò Thanh Xuân – Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Mường Mít, ở bản Khoang (Mường Than, Lai Châu) phấn khởi cho biết: "Từ khi sản phẩm mật ong Thanh Xuân được gắn sao OCOP, thị trường tiêu thụ của Hợp tác xã cũng được mở rộng hơn khách hàng dưới xuôi gọi điện đặt hàng liên tục. Thủ tục đánh giá lại dù có khó hơn, đòi hỏi kỹ hơn về môi trường và nguồn gốc, nhưng chúng tôi vẫn quyết tâm làm vì đó là tấm “giấy thông hành” để đưa sản phẩm đi xa hơn".

Để chương trình OCOP không chỉ là phong trào mà thực sự là động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững, tỉnh Lai Châu đã đề ra những định hướng rất cụ thể. Đặc biệt, Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 27/3/2026 của Tỉnh ủy Lai Châu về phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế xanh đang được xem là kim chỉ nam cho giai đoạn tới.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu, thời gian tới, tỉnh Lai Châu định hướng phát triển sản phẩm OCOP theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, trong đó tập trung nâng cao năng lực cho các chủ thể đáp ứng bộ tiêu chí OCOP giai đoạn mới, hoàn thiện các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, bảo hộ nhãn hiện, truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, tỉnh Lai Châu ưu tiên phát triển vùng nguyên liệu ổn định gắn với sản xuất an toàn, hữu cơ; thúc đẩy xúc tiến thương mại, chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ và tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với du lịch nông thôn.

Chương trình OCOP đã và đang trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh Lai Châu. Việc kiên trì theo đuổi các giá trị thực, gắn với bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa dân tộc sẽ là chìa khóa để nông sản Lai Châu vươn xa, giúp bà con vùng cao làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.