Khuyến nông bám bản, bám vườn, đưa kỹ thuật vào từng gốc cây

Từ khi mô hình chính quyền 2 cấp đi vào vận hành, một “mạch dẫn tri thức” mới đã len lỏi đến từng nương đồi, bản làng. Đó là mạng lưới khuyến nông lực lượng đang ngày ngày bám cơ sở, trở thành “cánh tay nối dài” tin cậy của nông dân, đưa khoa học kỹ thuật đến gần hơn với sản xuất, góp phần thay đổi tư duy canh tác theo hướng hiện đại, bền vững.

Có mặt tại thôn Nà Sản, xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La vào những ngày cuối vụ nhãn, những vườn cây sai trĩu quả là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hoạt động khuyến nông. Trong khu vườn rộng 2 ha của gia đình, ông Lê Xuân Trường không giấu được niềm vui khi nhắc đến quyết định “đổi giống” cách đây 2 năm.

“Năm 2023, được cán bộ khuyến nông giới thiệu giống nhãn Ánh vàng 205, rồi trực tiếp dẫn đi tham quan các mô hình tại Sông Mã, tôi mạnh dạn ghép cải tạo toàn bộ diện tích. Không ngờ cây phát triển tốt, ít sâu bệnh, quả lại ngon, ngọt, cùi ráo nước, giữ được lâu trên cây,” ông Trường chia sẻ.

Vụ vừa qua, gia đình ông thu hơn 20 tấn quả, với giá bán dao động từ 30.000 đến 70.000 đồng/kg. Không chỉ tăng năng suất, giống nhãn mới còn mở ra hướng chế biến long nhãn, nâng cao giá trị sản phẩm.

Câu chuyện của ông Trường không phải là cá biệt. Trong giai đoạn 2020-2025, mô hình nhân rộng giống nhãn Ánh vàng 205 đã được triển khai tại nhiều địa phương như Sông Mã, Mai Sơn, Yên Châu, với tổng diện tích trồng mới và ghép cải tạo lên tới 120 ha. Năng suất đạt 10-15 tấn/ha, mang lại hiệu quả kinh tế từ 450 đến 700 triệu đồng/ha – con số đủ sức thuyết phục để nông dân mạnh dạn thay đổi.

Không dừng lại ở việc giới thiệu giống mới, mạng lưới khuyến nông còn đóng vai trò “người thầy” sát cánh cùng nông dân trong suốt quá trình sản xuất.

Theo bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La, sau khi mô hình chính quyền 2 cấp được triển khai, 75 Trung tâm Dịch vụ tổng hợp tại các xã, phường đã được thành lập, với hơn 20 cán bộ cấp tỉnh và trên 350 khuyến nông viên cơ sở.

“Chúng tôi xây dựng kế hoạch bám sát định hướng phát triển nông nghiệp của tỉnh, tập trung vào sản xuất theo quy trình VietGAP, hữu cơ, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao,” bà Hiền cho biết.

Trong 5 năm qua, hơn 300 lớp tập huấn đã được tổ chức, thu hút gần 10.000 lượt nông dân tham gia. Điều đáng chú ý là các lớp học không còn nặng lý thuyết mà chú trọng thực hành: từ lựa chọn giống, kỹ thuật ghép cải tạo cây ăn quả, thâm canh tăng vụ, đến chăn nuôi an toàn sinh học, nuôi cá lồng theo tiêu chuẩn VietGAP, hay bảo quản nông sản sau thu hoạch.

Nhờ đó, nhiều nông dân đã tự tin áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững

Một trong những điểm mới của hoạt động khuyến nông hiện nay là gắn với chuyển đổi số và cơ giới hóa sản xuất. Không còn là những cánh đồng phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, nhiều địa phương đã bắt đầu ứng dụng máy móc và công nghệ hiện đại.

Trung tâm đã triển khai 47 mô hình sản xuất ở các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản; đồng thời hỗ trợ nông dân tiếp cận các thiết bị như máy gặt đập liên hợp, máy làm đất đa năng, hệ thống tưới ẩm, nhà sấy năng lượng mặt trời.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất và kết nối thị trường cũng được đẩy mạnh. Nông dân từng bước làm quen với việc quảng bá, tiêu thụ sản phẩm qua các nền tảng trực tuyến, mở rộng đầu ra, giảm phụ thuộc vào thương lái.

Tại xã Mai Sơn, đội ngũ khuyến nông viên đang trở thành lực lượng “giữ nhịp” cho sản xuất nông nghiệp địa phương. Những ngày này, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La, liên tục xuống cơ sở, hướng dẫn bà con cắt tỉa cây ăn quả sau thu hoạch, chăm sóc cà phê, phòng chống rét cho vật nuôi và chuẩn bị đất gieo cấy vụ xuân.

Chính sự đồng hành sát sao ấy đã giúp nông dân yên tâm sản xuất, giảm rủi ro và từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế.

Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục phát huy vai trò “cầu nối” giữa chính sách và thực tiễn. Các nguồn lực từ Trung ương và địa phương sẽ được ưu tiên cho xây dựng các mô hình khuyến nông điển hình, đặc biệt là phát triển cây ăn quả và cây trồng chủ lực.

Song song với đó là tăng cường tập huấn, phổ biến kỹ thuật sản xuất hiện đại, hướng dẫn nông dân tiếp cận nông nghiệp hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu và củng cố thương hiệu nông sản địa phương.

Từ những lớp tập huấn nhỏ đến những vườn cây trĩu quả, từ những buổi “cầm tay chỉ việc” đến các mô hình ứng dụng công nghệ cao, mạng lưới khuyến nông cộng đồng đang âm thầm tạo nên những chuyển biến lớn.

Khi tri thức được gieo trồng đúng cách, người nông dân không chỉ làm chủ ruộng vườn mà còn làm chủ tương lai của chính mình trên con đường phát triển nông nghiệp bền vững.