Những khoảng trống trong phát triển OCOP

Thời gian qua, việc triển khai chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Các địa phương đã biết khai thác lợi thế vùng miền, tạo ra những sản phẩm chất lượng, sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung gắn với liên kết tiêu thụ và phát triển du lịch.

Nhờ đó, thu nhập của người dân nông thôn từng bước được nâng cao. Đồng thời, năng lực tổ chức sản xuất của các hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng các làng nghề cũng có sự chuyển biến rõ rệt.

Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh tổng thể, việc phát triển sản phẩm OCOP vẫn còn tồn tại những hạn chế đáng lo ngại. Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh Phú Thọ mới chỉ có 61/148 xã, phường ban hành kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP. Số lượng sản phẩm được công nhận hoặc công nhận lại khiêm tốn ở con số 15 sản phẩm.

Tình trạng nhiều chủ thể có giấy chứng nhận OCOP đã hết hạn nhưng "ngại" không tham gia đánh giá lại diễn ra khá phổ biến. Tỷ lệ sản phẩm đạt hạng 4 sao và 5 sao vẫn ở mức thấp. Phần lớn sản phẩm OCOP trên địa bàn hiện nay có quy mô sản xuất nhỏ lẻ, hiệu quả kinh tế chưa cao và thiếu tính bền vững.

Hướng tới mục tiêu 50 - 55 sản phẩm đạt chuẩn 3 sao trở lên

Mục tiêu cốt lõi được đề ra cho năm 2026 là toàn tỉnh Phú Thọ phải có từ 50 - 55 sản phẩm đạt hạng 3 sao trở lên. Để làm được điều này, tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối đôn đốc, hướng dẫn các chủ thể lập hồ sơ, chuẩn hóa quy trình.

Đặc biệt, đặt trọng tâm vào việc lựa chọn các sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương có tiềm năng 5 sao và các sản phẩm 4 sao có lợi thế để tập trung hỗ trợ phát triển thành sản phẩm OCOP cấp quốc gia.

Đáng chú ý, tỉnh Phú Thọ yêu cầu UBND các xã, phường phải chỉ đạo rà soát, hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện hồ sơ đề nghị đánh giá, công nhận mới, công nhận lại hoặc nâng hạng sản phẩm gửi về Hội đồng OCOP cấp tỉnh trước ngày 20/10/2026.

Bên cạnh đó, quy trình đánh giá, phân hạng phải đảm bảo tính công khai, minh bạch, đúng tiêu chí và thủ tục. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn cần được đẩy mạnh đi vào thực chất.

Ngoài ra, tỉnh sẽ tăng cường kiểm tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về chất lượng hàng hóa, nhãn hiệu hoặc sử dụng sai biểu trưng OCOP.

Sự vào cuộc đồng bộ của các Sở, ngành

Tỉnh Phú Thọ yêu cầu Sở Công Thương chịu trách nhiệm chính trong việc hỗ trợ các chủ thể xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và phát triển các điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP; hướng dẫn các chủ thể thuộc nhóm đồ uống (có cồn và không cồn), thực phẩm chế biến, vải, may mặc phát triển sản phẩm.

Sở Khoa học và Công nghệ tăng cường hỗ trợ các chủ thể về đăng ký sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, ghi nhãn hàng hóa, mã số mã vạch và truy xuất nguồn gốc.

Sở Y tế đồng hành cùng chủ thể trong việc kiểm nghiệm chỉ tiêu an toàn thực phẩm, công bố chất lượng, đặc biệt là nhóm sản phẩm nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, thực phẩm chức năng và các loại thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đẩy mạnh kết nối sản phẩm OCOP với các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, đưa sản phẩm OCOP lồng ghép vào các chương trình, tour tuyến và các sự kiện văn hóa, thể thao lớn của tỉnh.

Đối với UBND các xã, phường, phát triển sản phẩm OCOP được xác định là giải pháp trọng tâm trong phát triển kinh tế nông thôn. Những địa phương chưa ban hành Kế hoạch phát triển OCOP giai đoạn 2026 - 2030 phải khẩn trương xây dựng và ban hành ngay. Cùng với đó là việc bố trí, lồng ghép ngân sách từ các Chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn lực hợp pháp để hỗ trợ các chủ thể.

Sự chỉ đạo quyết liệt từ UBND tỉnh Phú Thọ cùng cam kết đồng hành của các sở, ngành được kỳ vọng sẽ tạo đà phát triển mạnh mẽ cho các sản phẩm OCOP địa phương, không chỉ nâng cao về số lượng mà còn khẳng định giá trị chất lượng trên thị trường.