Từ những luống dược liệu dưới tán rừng

Trong cái se lạnh đặc trưng của vùng cao Bắc Hà, những luống tam thất xanh mướt đang vươn mình dưới tán rừng già. Ít ai nghĩ rằng, chỉ vài năm trước, nơi đây vẫn là những nương ngô, nương sắn cho thu nhập bấp bênh.

Gia đình chị Giàng Thị Dúng, ở thôn Ngải Số, là một trong những hộ mạnh dạn thay đổi cách làm. Năm 2022, được Hợp tác xã nông nghiệp Cồ Dề Chải hỗ trợ giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật và cam kết bao tiêu sản phẩm, chị chuyển toàn bộ diện tích sang trồng tam thất.

Sau bốn năm chăm sóc, gia đình chị đã có ba vườn tam thất, trong đó hai vườn bắt đầu cho thu hoạch lá và nụ hoa.

Chị Dúng phấn khởi chia sẻ: “Năm ngoái, một vườn tam thất thu khoảng 30kg hoa. Hợp tác xã thu mua với giá từ 800 nghìn đồng đến 1 triệu đồng/kg, còn lá từ 300 đến 400 nghìn đồng/kg nên gia đình rất yên tâm. Vài năm nữa thu hoạch củ thì giá trị sẽ còn cao hơn nhiều”.

Không chỉ gia đình chị Dúng, ngày càng nhiều hộ dân ở Bắc Hà mạnh dạn đưa các loại dược liệu quý vào trồng dưới tán rừng. Từ 7 thành viên khi thành lập năm 2017, đến nay Hợp tác xã nông nghiệp Cồ Dề Chải đã phát triển lên 35 thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 100 lao động tại các xã Bắc Hà, Lùng Phình và Tả Củ Tỷ.

Đến nay, hợp tác xã đã xây dựng được vùng nguyên liệu khoảng 50 ha, trong đó gần 10 ha là các loại dược liệu quý được trồng theo hướng hữu cơ dưới tán rừng như tam thất bắc, sâm Lai Châu, sâm Ngọc Linh, thất diệp nhất chi hoa...

Các hộ liên kết được hỗ trợ từ cây giống, chuyển giao kỹ thuật đến thu hoạch, sơ chế và bao tiêu sản phẩm. Nhờ đó, người dân từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, vừa nâng cao thu nhập, vừa gìn giữ những cánh rừng vốn là "mái nhà" của các loài dược liệu quý.

Ông Đặng Quang Trung, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Cồ Dề Chải cho biết, hợp tác xã hiện liên kết với các doanh nghiệp dược để cung cấp nguyên liệu, đồng thời phát triển nhiều sản phẩm chế biến như tinh dầu, kẹo lạc tam thất... Đơn vị hướng tới hai nhóm khách hàng chính là hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch trên cả nước và khách du lịch đến trải nghiệm trực tiếp tại Bắc Hà.

Giữ rừng để tạo giá trị kép

Điểm khác biệt của Hợp tác xã Nông nghiệp Cồ Dề Chải không chỉ nằm ở việc trồng dược liệu mà còn ở tư duy phát triển kinh tế dựa trên nền tảng bảo vệ rừng.

Là thành viên Tổ bảo vệ rừng thôn Cồ Dề Chải, ông Đặng Quang Trung cùng người dân địa phương nhiều năm qua đã góp phần gìn giữ hơn 400 ha rừng phòng hộ. Những cánh rừng được bảo vệ nguyên vẹn không chỉ giữ nguồn nước, điều hòa khí hậu mà còn tạo môi trường lý tưởng để các loài dược liệu quý sinh trưởng.

Chính từ nền tảng ấy, hợp tác xã tiếp tục đầu tư khu nghỉ dưỡng sinh thái Cồ Dề Chải Herbal Retreat, nơi du khách có thể trải nghiệm không gian rừng, tìm hiểu tri thức y học bản địa và sử dụng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ dược liệu vùng cao.

Ở Cồ Dề Chải, bảo vệ rừng không còn là nhiệm vụ đơn thuần mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế. Rừng được giữ gìn thì dược liệu phát triển, du lịch có sức hút và người dân cũng có thêm nguồn thu nhập ổn định.

Từ những cánh rừng xanh, Hợp tác xã Nông nghiệp Cồ Dề Chải đang từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín, từ bảo tồn nguồn gen dược liệu, phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sản phẩm đến khai thác du lịch trải nghiệm. Mỗi mắt xích đều gắn chặt với mục tiêu bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao giá trị kinh tế.

Ông Phùng Đức Toản, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Bắc Hà đánh giá, mô hình đã phát huy hiệu quả trong phát triển các loại dược liệu quý, mở rộng chế biến sâu, xây dựng sản phẩm đặc trưng và phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe gắn với du lịch sinh thái. Không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, mô hình còn góp phần quan trọng vào công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Với lợi thế diện tích rừng tự nhiên, rừng phòng hộ rộng lớn cùng khí hậu ôn hòa quanh năm, Bắc Hà đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế dưới tán rừng. Chính quyền địa phương tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, triển khai các dự án thuê môi trường rừng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe; đồng thời tăng cường quản lý, bảo vệ rừng và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc.

Khi những cánh rừng được gìn giữ bằng chính sinh kế của người dân, giá trị của rừng không chỉ được đo bằng diện tích cây xanh hay độ che phủ, mà còn được tính bằng những mùa dược liệu bội thu, những việc làm ổn định và những bước chân du khách tìm về với thiên nhiên. Đó cũng là hướng đi bền vững để Bắc Hà đánh thức tiềm năng từ rừng, biến màu xanh của đại ngàn thành động lực phát triển kinh tế xanh cho hôm nay và mai sau.