Từ giống dứa lạ thành đặc sản vùng cao

Giữa tháng 7, những nương dứa mật trải dài trên các sườn đồi ở các thôn Sam Kha 2 và Púng Bánh 8 vào chính vụ thu hoạch. Từ sáng sớm, từng tốp người dân đã có mặt trên nương, thoăn thoắt cắt những quả dứa chín vàng, phân loại rồi đóng gói để kịp giao cho thương lái.

Không khí lao động khẩn trương khiến vùng đồi vốn yên bình trở nên nhộn nhịp. Những chiếc xe tải nhỏ liên tục ra vào thu mua ngay tại nương, đưa đặc sản vùng cao đến nhiều tỉnh, thành trong cả nước.

Púng Bánh hiện là địa phương duy nhất của tỉnh Sơn La phát triển giống dứa mật không gai theo hướng sản xuất hàng hóa. Toàn xã có trên 15 ha dứa, năng suất bình quân đạt khoảng 4 tấn/ha. Mùa thu hoạch kéo dài từ cuối tháng 6 đến hết tháng 8. Những năm gần đây, nhờ chất lượng vượt trội, dứa mật ngày càng được thị trường ưa chuộng nên thương lái tìm đến thu mua ngay tại vườn.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy của giống dứa này là lá không có gai, giúp người trồng thuận tiện hơn trong chăm sóc và thu hoạch. Khi chín, quả có ruột vàng óng, mắt nông, hương thơm dịu, vị ngọt đậm, giòn và mọng nước. Đặc biệt, phần thịt quả xuất hiện những vân trong như mật, tạo nên hương vị đặc trưng và không gây rát lưỡi khi ăn. Mỗi quả nặng từ 1-3 kg.

Ông Giàng A Pó, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Sam Kha 2, cho biết, giống dứa mật được người dân mang từ Lào về sau những lần sang thăm thân. Ban đầu chỉ vài hộ trồng thử quanh nhà, sau đó cây được nhân giống bằng chồi nách và ngọn quả rồi lan rộng trong thôn.

Qua nhiều năm canh tác, giống dứa này cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, ít sâu bệnh, sinh trưởng khỏe và cho chất lượng quả thơm ngon.

Theo ông Vì Văn Định, Phó Chủ tịch UBND xã Púng Bánh, trước đây người dân chỉ trồng dứa để phục vụ nhu cầu gia đình. Từ năm 2015, nhận thấy cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và mang lại hiệu quả kinh tế, nhiều hộ dân ở Sam Kha 2 và Púng Bánh 8 mạnh dạn mở rộng diện tích, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa.

Dứa được trồng vào khoảng cuối tháng 10 hằng năm. Sau gần một năm chăm sóc, cây bắt đầu cho thu hoạch và có thể lưu gốc từ 2-3 năm mới phải trồng lại. Trong quá trình canh tác, người dân chủ yếu sử dụng phân chuồng ủ hoai và phân hữu cơ, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Dứa mật mang lại sinh kế bền vững cho người dân

Thôn Sam Kha 2 hiện có diện tích dứa mật lớn nhất xã với khoảng 100 hộ tham gia trồng. Mỗi hộ canh tác từ 300-5.000m2, trong đó nhiều hộ đã mở rộng diện tích lên gần 1ha.

Gia đình ông Sộng Bả Thỏ là một trong những hộ gắn bó với cây dứa mật từ những ngày đầu phát triển vùng trồng. Mỗi vụ, gia đình thu khoảng 3,5-4 tấn quả, bán với giá từ 10.000 đồng/kg-15.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt trên 30 triệu đồng.

Còn anh Giàng Chứ Ninh, ở thôn Sam Kha 2, hiện canh tác gần 1 ha dứa mật. Vụ này, gia đình dự kiến thu gần 4 tấn quả, doanh thu hơn 40 triệu đồng. Để giữ chất lượng sản phẩm khi vận chuyển xa, từng quả dứa được bọc lưới xốp cẩn thận trước khi đóng vào thùng carton hoặc thùng xốp đưa đi tiêu thụ.

Hiện nay, dứa mật Púng Bánh chủ yếu được tiêu thụ thông qua hệ thống thương lái trong và ngoài tỉnh. Đầu ra khá ổn định giúp người dân yên tâm mở rộng sản xuất, đồng thời tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập trong mùa thu hoạch.

Từ một giống cây được trồng nhỏ lẻ quanh nhà, dứa mật không gai đã trở thành cây trồng đặc sản của vùng cao Púng Bánh. Hiệu quả kinh tế từ loại cây này không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với sản xuất theo hướng hữu cơ, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương.