Tại thôn Lủ 3, xã Võ Lao, từ sáng sớm, anh Lương Văn Tân đã có mặt ngoài đồng. Gia đình anh có 3 sào ruộng, năm nào cũng vậy, trước khi cày bừa, việc đầu tiên là phải kiểm tra nguồn nước. Vừa mở cống cho nước chảy vào thửa ruộng, anh vừa tranh thủ dùng cuốc khơi thông đoạn mương bị bồi lấp.

Anh Lương Văn Tân chia sẻ: “Hôm nay tôi đi lấy nước vào ruộng, chiều đưa máy về bừa. Thấy mương bồi nhiều quá thì phải xóc, xúc bớt đất lên, vét cho thông mới lấy được nước. Ra ruộng mà thấy bồi lấp là phải vét ngay thì nước mới vào đều, ruộng mới kịp làm đất đúng thời vụ”.

Câu chuyện của anh Tân cũng là công việc quen thuộc của nhiều hộ dân trên địa bàn xã mỗi khi bước vào vụ mới. Những ngày qua, tại các tuyến mương nội đồng, hình ảnh người dân mang theo cuốc, xẻng, dao phát cùng nhau dọn cỏ, khơi dòng đã trở nên quen thuộc.

Gia đình chị Nguyễn Thị Tiếp, thôn Chiềng 3, năm nào cũng tích cực tham gia nạo vét kênh mương. Chị cho biết: “Trước mỗi vụ sản xuất, trưởng thôn đều thông báo, huy động bà con cùng đi duy tu, bảo dưỡng để khơi thông dòng chảy, có như vậy mới bảo đảm nước đầy đủ cho tất cả ruộng ở cánh đồng này”.

Nhờ sự chủ động của Nhân dân cùng các tổ thủy nông, hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn xã Võ Lao luôn được duy tu, sửa chữa kịp thời. Các tuyến mương chính, mương nhánh được kiểm tra thường xuyên; những điểm sạt lở, bồi lấp được phát hiện và khắc phục ngay từ đầu vụ, không để ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất.

Việc chủ động sửa chữa, nạo vét từ sớm giúp địa phương tránh rơi vào tình trạng bị động khi bước vào cao điểm gieo cấy. Nguồn nước được điều tiết linh hoạt theo từng khu vực,, vừa bảo đảm đủ nước làm đất, cấy lúa, vừa hạn chế thất thoát, lãng phí, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng công trình thủy lợi.

Ông Nguyễn Anh Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Võ Lao cho biết: “Nhân dân các thôn rất chủ động. Đặc biệt, các tổ thủy nông trực tiếp vận hành công trình đã kịp thời đề xuất với xã về nhu cầu sửa chữa, kinh phí. Đến nay, 38/38 thôn đã huy động người dân cùng các tổ tiến hành tu sửa các công trình thủy lợi, bảo đảm tưới tiêu phục vụ vụ xuân 2026”.

Không chỉ tại Võ Lao, công tác chuẩn bị nguồn nước phục vụ sản xuất vụ xuân cũng được triển khai đồng bộ tại xã Khánh Yên. Toàn xã hiện có trên 100 km kênh mương thủy lợi, trong đó trên 90% số mương đã được bê tông hóa, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu cho 680 ha lúa xuân.

Ông Vũ Văn Đăng, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Yên cho biết: “Khánh Yên có diện tích lúa nước lớn, bà con đang sản xuất theo hướng cánh đồng một giống, áp dụng mô hình canh tác lúa thông minh, nên nguồn nước tưới giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Sau các đợt bão, lũ, xã đã chỉ đạo các tổ thủy nông phối hợp với người dân kiểm tra, rà soát và sửa chữa kịp thời những đoạn mương bị ảnh hưởng, hư hỏng. Đến thời điểm này, cơ bản đã khắc phục xong, bảo đảm cung cấp đủ nước tưới, tiêu phục vụ gieo cấy vụ xuân theo đúng khung thời vụ”.

Hiện toàn tỉnh có 5.885 công trình thủy lợi, 37 trạm bơm điện, 196 đập, hồ chứa và 5.652 đập dâng các loại; tổng chiều dài kênh mương trên 9.546 km, trong đó gần 67% đã được kiên cố hóa. Hệ thống này bảo đảm tưới tiêu cho hơn 92.700 ha lúa và hoa màu mỗi năm. Riêng vụ xuân, trên 96% diện tích lúa được tưới chủ động bằng công trình thủy lợi.

Nguồn nước được bảo đảm không chỉ giúp nông dân yên tâm sản xuất, giữ vững khung thời vụ mà còn tạo nền tảng để địa phương mở rộng các cánh đồng một giống, đẩy mạnh cơ giới hóa và ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào canh tác. Khi chủ động được nguồn tưới, bà con mạnh dạn đưa các giống lúa mới vào sản xuất, thực hiện chăm sóc theo hướng thâm canh, nâng cao năng suất và chất lượng hạt lúa.

Niềm tin về một vụ xuân thắng lợi đang hiện hữu trên từng thửa ruộng, tiếp thêm động lực để nông nghiệp địa phương phát triển ổn định, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân nông thôn.