Xã Mường Lạn, tỉnh Điện Biên hôm nay được thành lập từ sự hợp nhất của ba xã cũ là Mường Lạn, Nặm Lịch và Xuân Lao. Đất đai rộng hơn, dân số đông hơn, nhưng cái nghèo vẫn là câu chuyện kéo dài nhiều năm. Người dân nơi đây chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số, sống dựa vào nương rẫy, vào con trâu, con bò và kinh nghiệm sản xuất truyền lại từ đời trước. Điều kiện học tập, chăm sóc sức khỏe, sinh hoạt của người dân, nhất là ở các bản vùng cao, vùng sâu vẫn còn nhiều thiếu thốn.

Theo kết quả rà soát sơ bộ hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã Mường Lạn còn ở mức 41,72%. Con số ấy phản ánh rõ thực tế đời sống của nhiều gia đình: thu nhập bấp bênh, nhà cửa tạm bợ, việc làm chưa ổn định. Nhưng cũng từ chính những khó khăn ấy, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã và đang trở thành điểm tựa quan trọng, tiếp sức cho người dân Mường Lạn từng bước vươn lên.

Năm 2025, xã Mường Lạn được Nhà nước hỗ trợ trên 5 tỷ đồng để triển khai các mô hình phát triển kinh tế. Nguồn lực này được sử dụng để hỗ trợ cây giống, con giống, vật tư sản xuất, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi phù hợp với điều kiện từng bản. Nhờ đó, nhiều hộ nghèo đã mạnh dạn thay đổi cách làm ăn, không còn trông chờ hoàn toàn vào nương ngô, nương sắn như trước.

Ở nhiều bản như Lạn, Hua Ná, Pháy Váng, Lao, Pí hay Huổi Lướng, bà con đã biết nuôi trâu bò sinh sản, trồng cây ăn quả, phát triển kinh tế hộ theo hướng hàng hóa. Thu nhập tuy chưa cao, nhưng đã ổn định hơn, đủ để lo cái ăn, cái mặc và cho con cái đến trường.

Không chỉ hỗ trợ các hộ nghèo, Chương trình mục tiêu quốc gia còn góp phần hình thành đội ngũ hộ sản xuất, kinh doanh giỏi tại địa phương. Toàn xã Mường Lạn hiện có 169 gia đình được công nhận sản xuất kinh doanh giỏi các cấp. Trong đó, 11 gia đình được tỉnh công nhận điển hình làm kinh tế, với nguồn thu hàng năm lên tới hàng tỷ đồng; hơn 150 gia đình được công nhận điển hình làm kinh tế cấp cơ sở, với mức thu nhập từ 50 triệu đến vài trăm triệu đồng mỗi năm.

Nhiều hộ gia đình đã trở thành tấm gương để bà con trong bản học hỏi, làm theo. Tiêu biểu như gia đình ông Tòng Văn Toán, bà Quàng Thị Thoại ở bản Lạn; ông Lường Văn Định ở bản Hua Ná; ông Lò Văn Lún ở bản Pháy Váng; ông Quàng Văn Chính ở bản Ten… Từ những mô hình cụ thể ấy, bà con dần tin rằng nếu chịu khó học hỏi, làm ăn bài bản thì cái nghèo hoàn toàn có thể lùi lại phía sau.

Cùng với phát triển sinh kế, việc hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn là một điểm sáng rõ nét ở Mường Lạn. Nhiều năm qua, không ít hộ phải sống trong những căn nhà tạm, xuống cấp, mưa dột, gió lùa. Năm 2025, xã Mường Lạn được hỗ trợ trên 15 tỷ đồng để làm nhà cho đồng bào dân tộc thiểu số. Những căn nhà mới kiên cố được dựng lên đã giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất, không còn lo mỗi khi mùa mưa bão đến.

Song song với đó, công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn cũng được quan tâm. Trong năm 2025, xã phối hợp với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên số 2 mở một lớp đào tạo nghề dưới 3 tháng cho lao động nông thôn tại bản Bon, với 35 học viên tham gia. Lớp học đã giúp bà con có thêm kiến thức, kỹ năng, mở ra cơ hội việc làm mới, giảm dần tình trạng lao động nhàn rỗi.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, tỷ lệ lao động qua đào tạo của xã năm 2025 ước đạt 26,1%, tương đương 1.874 người trong tổng số 6.897 người trong độ tuổi lao động. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

Các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được triển khai kịp thời và đầy đủ. Gia đình người có công với cách mạng, người cao tuổi được chăm lo chu đáo; hộ nghèo, hộ chính sách được hỗ trợ tiền điện; các đối tượng bảo trợ xã hội, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được hưởng đúng, đủ các chế độ. Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo được thực hiện công khai, minh bạch; các kiến nghị của Nhân dân được tiếp nhận, giải quyết đúng quy định.

Nhờ triển khai đồng bộ, hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã Mường Lạn năm 2025 đã giảm 5,46%. Đồng thời, các chỉ tiêu về việc làm, tạo việc làm mới cho lao động qua đào tạo là đồng bào dân tộc thiểu số cơ bản được đảm bảo.

Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số, nhất là ở cơ sở, được quan tâm trong công tác đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng. Các chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc được thực hiện tốt, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân các dân tộc từng bước được nâng lên; bản sắc văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và phát huy.

Trao đổi về hiệu quả của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ông Đào Duy Thạch, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Lạn cho biết: “Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã giúp đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã có thêm điều kiện để vươn lên. Từ việc hỗ trợ cây con giống, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi, bà con đã dần thay đổi cách nghĩ, cách làm, biết tính toán trong sản xuất. Đây là cơ sở quan trọng để giảm nghèo bền vững trong thời gian tới”.

Con đường giảm nghèo phía trước của Mường Lạn vẫn còn nhiều gian nan, nhưng từ những căn nhà mới, những mô hình kinh tế hiệu quả, những gia đình làm ăn khấm khá dần lên, có thể thấy một Mường Lạn đang đổi thay từng ngày. Sự đổi thay ấy không ồn ào, mà bền bỉ, chắc chắn, bắt đầu từ chính bàn tay lao động của người dân, với sự tiếp sức kịp thời từ các chương trình, chính sách của Nhà nước.