Từ những sườn đồi cằn đến vườn chanh leo trĩu quả

Những ngày giữa vụ, men theo các con đường dẫn vào thôn Cồ Dề Chải, Hoàng Thu Phố, dễ dàng bắt gặp những giàn chanh leo vàng xanh mướt trải dài trên các sườn đồi. Nơi đây trước kia chủ yếu trồng ngô, sắn, thu nhập bấp bênh thì nay đang dần hình thành những vùng sản xuất hàng hóa với kỳ vọng mang lại sinh kế bền vững cho người dân.

Sự đổi thay ấy bắt nguồn từ Dự án phát triển sản xuất cây chanh leo vàng thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được triển khai tại xã Bắc Hà. Theo đánh giá của chính quyền địa phương, giống chanh leo vàng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng đặc trưng của vùng cao, sinh trưởng khỏe và cho triển vọng phát triển lâu dài.

Dự án có tổng kinh phí hơn 4,13 tỷ đồng, quy hoạch vùng trồng 39,12 ha với sự tham gia của 27 hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Điểm khác biệt của mô hình không chỉ nằm ở việc hỗ trợ giống mà còn ở cách tổ chức sản xuất theo hướng đồng hành cùng người dân.

Các hộ tham gia được cấp hơn 53.200 cây giống chất lượng cao, đồng thời được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn từ khâu làm đất, dựng giàn đến chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Người dân chủ động đóng góp ngày công lao động, tận dụng vật liệu sẵn có để dựng hệ thống giàn, cùng chung tay xây dựng vùng nguyên liệu.

Sau khoảng 6-8 tháng trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch. Từ năm thứ hai, năng suất ổn định đạt khoảng 39 tấn/ha trong chu kỳ hai năm. Với giá thu mua hiện nay, lợi nhuận sau khi trừ chi phí ước đạt trên 80 triệu đồng/ha/năm, mở ra cơ hội cải thiện thu nhập cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Không chỉ tạo nguồn thu, những giàn chanh leo vàng còn mang đến niềm tin mới. Người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước thay đổi tập quán sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, hướng đến phát triển kinh tế bền vững ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Liên kết chuỗi giá trị, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Nếu giống cây phù hợp là điều kiện cần thì liên kết tiêu thụ chính là điều kiện đủ để chanh leo vàng bén rễ ở Bắc Hà.

Ngay từ khi triển khai dự án, địa phương đã phối hợp với Công ty TNHH Highlands Gia Lai xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Doanh nghiệp cung ứng giống, chuyển giao quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch.

Việc có doanh nghiệp đồng hành đã giúp người dân tháo gỡ bài toán khó nhất trong sản xuất nông nghiệp là đầu ra. Thay vì thấp thỏm trước cảnh được mùa mất giá, bà con có thể yên tâm đầu tư chăm sóc vườn cây, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Giá thu mua cũng được doanh nghiệp công khai theo từng loại sản phẩm. Quả loại 1 được thu mua với giá 45.000 đồng/kg, loại 2 đạt 35.000 đồng/kg, loại 3 là 25.000 đồng/kg; ngay cả quả nhỏ hoặc quả loại lọc cũng được thu mua khoảng 10.000 đồng/kg. Cơ chế thu mua minh bạch giúp người dân chủ động tính toán hiệu quả sản xuất và ổn định thu nhập.

Bên cạnh vùng chanh leo vàng, Bắc Hà còn từng bước phát triển thêm nhiều mô hình nông nghiệp có giá trị như các vườn lê ôn đới tại Na Hối, Hoàng Thu Phố. Những vùng cây ăn quả này không chỉ tạo nguồn thu từ nông sản mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm, gia tăng giá trị trên cùng diện tích canh tác.

Theo định hướng của địa phương, thời gian tới các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục bám sát cơ sở, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, chủ động phòng trừ sâu bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, xã tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp duy trì chuỗi liên kết tiêu thụ, mở rộng vùng nguyên liệu theo quy hoạch và xây dựng nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa ổn định.

Từ những triền đồi từng bạc màu vì cây trồng kém hiệu quả, màu xanh của chanh leo vàng đang mở ra một hướng phát triển mới cho Bắc Hà. Đó không chỉ là câu chuyện chuyển đổi cây trồng, mà còn là hành trình thay đổi tư duy sản xuất, gắn kết nông dân với doanh nghiệp và thị trường. Khi đầu ra được bảo đảm, kỹ thuật được đồng hành và người dân có thêm niềm tin để đầu tư, những vườn chanh leo hôm nay sẽ trở thành nền tảng để nhiều hộ nghèo vươn lên ổn định cuộc sống, góp phần xây dựng một vùng quê ngày càng phát triển và giàu bản sắc.