Tài sản có nguy cơ “bốc hơi” sau những đợt khói lạ

Những ngày này, không khí lo lắng bao trùm các bản Bau và bản Nghĩa Hưng - nơi từng được xem là vùng cây ăn quả chủ lực của xã Mường Cơi. Trên những triền đồi trước kia phủ kín màu xanh của cam, quế, cỏ chăn nuôi, giờ đây từng mảng lớn đã chuyển sang vàng úa, cháy xém, lan rộng theo từng đợt gió.

Đứng giữa đồi quế rộng 5.000m2 của gia đình, ông Hà Văn Khươn ở bản Bau không giấu nổi sự xót xa. Những cây quế từng phát triển tốt, hứa hẹn nguồn thu ổn định nay chỉ còn lại những tán lá khô quắt, thân cây héo rũ.

“Bao công sức đầu tư, chăm sóc suốt nhiều năm giờ có nguy cơ mất trắng”, ông Khươn nghẹn ngào.

Theo ông Khươn, hiện tượng cây bị cháy lá không phải lần đầu xảy ra. Trước đó, vào cuối năm trước, sau một đợt khói lạ xuất hiện, diện tích quế của gia đình đã từng bị táp lá, suy yếu. Khi cây vừa kịp phục hồi thì các đợt khói tiếp theo, đặc biệt vào thời điểm giáp Tết Nguyên đán, tiếp tục “dội” xuống, khiến cây không kịp hồi sức, dẫn đến chết dần.

Không chỉ quế, nhiều diện tích ngô và cỏ chăn nuôi của gia đình ông Khươn cũng chịu chung số phận. Lá cây bị cháy xém, chuyển màu bất thường, nghi nhiễm độc. Đáng lo hơn, đàn trâu, bò của người dân sau khi ăn phải nguồn cỏ này đã xuất hiện các triệu chứng như tiêu chảy, suy nhược, giảm sức đề kháng.

Theo thống kê sơ bộ, riêng tại bản Nghĩa Hưng đã có ít nhất 6 hộ bị ảnh hưởng, với tổng diện tích thiệt hại lên tới hàng chục ha. Những con số thiệt hại không chỉ dừng ở giá trị kinh tế mà còn là mồ hôi, công sức tích góp suốt nhiều năm của người nông dân.

Gia đình ông Phan Văn Hiển, bản Nghĩa Hưng là một trong những hộ chịu thiệt hại nhiều. Với 4 ha cây ăn quả và quế, trong đó chủ lực là diện tích cam từ 5 - 6 năm tuổi, giai đoạn cho năng suất cao, gia đình từng kỳ vọng một vụ thu hoạch bội thu. Thế nhưng hiện tại, những vườn cam chỉ còn lại lá quăn queo, cháy vàng; quả non bị thâm đen, rụng hàng loạt. Ước tính riêng vụ cam năm nay, thiệt hại đã vượt quá một tỷ đồng, chưa kể nguy cơ mất trắng nếu cây không thể phục hồi.

Tương tự, gia đình ông Nguyễn Văn Tiến, bản Nghĩa Hưng, cũng rơi vào cảnh lao đao khi 5 ha quế, 2 ha cam và 5 ha cỏ đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đáng nói, đàn gia súc gồm 20 con (bò, ngựa) của gia đình sau khi ăn phải cỏ nhiễm khói đã có biểu hiện ngộ độc. Một con đã chết, số còn lại dù được điều trị nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục thiệt hại.

Nỗi lo ô nhiễm lan rộng, môi trường bị đe dọa

Trước tình trạng bất thường kéo dài, người dân địa phương đặt ra nghi vấn, nguồn cơn có thể xuất phát từ một lò đốt nằm ở khu vực giáp ranh giữa xã Mường Cơi (tỉnh Sơn La) và xã Thượng Bằng La (trước thuộc Yên Bái, nay thuộc tỉnh Lào Cai). Điều đáng nói là lò đốt này hoạt động không công khai, thường diễn ra vào ban đêm hoặc khi thời tiết có mưa, sương mù dày đặc – thời điểm khó quan sát và phát hiện.

Theo người dân, mỗi khi lò hoạt động, kèm theo mùi khét nồng nặc lan theo lớp sương, tràn xuống khu dân cư. Khói đi đến đâu, cây cối cháy lá, khô cành đến đó. Không khí trở nên ngột ngạt, mùi hôi khó chịu.

Ông Trần Văn Trí, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Bau, cho biết, tình trạng này đã xuất hiện từ trước Tết Nguyên đán và đặc biệt nghiêm trọng trong khoảng một tuần gần đây.

“Người dân nghi ngờ đây là hoạt động đốt chất thải điện tử trái phép, bởi khói có độc tính mạnh, ảnh hưởng không chỉ cây trồng mà cả thảm thực vật tự nhiên, kể cả rừng”, ông Trí nhận định.

Không chỉ dừng lại ở ô nhiễm không khí, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước cũng đang khiến người dân lo lắng. Đại diện bản Nghĩa Hưng cho biết, nguồn nước sinh hoạt đầu nguồn của hai bản Bau và Nghĩa Hưng có dấu hiệu bị ảnh hưởng. Một số hộ dân đã chủ động ngừng sử dụng nguồn nước này do lo ngại nguy cơ nhiễm độc.

Hiện nay, người dân Mường Cơi đang sống trong tâm trạng bất an kéo dài: Vừa lo mất trắng sản nghiệp, vừa lo môi trường sống bị hủy hoại. Những đồi cây ăn quả cháy lá, những đàn gia súc đổ bệnh không chỉ là thiệt hại trước mắt mà còn là hồi chuông cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Nếu không sớm vào cuộc kiểm tra, xác minh và xử lý triệt để nguồn phát thải, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở thiệt hại kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, hệ sinh thái và sinh kế lâu dài của người dân nơi đây.

Phóng viên Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt/Trang Trại Việt sẽ tiếp tục thông tin!