Cây quế phủ xanh đất trống, đồi trọc ở Bum Tở

Nằm ở vùng nông thôn Tây Bắc, Bum Tở được biết đến là một trong những xã còn nhiều khó khăn của tỉnh Lai Châu. Nhiều năm trước, sinh kế của người dân nơi đây chủ yếu phụ thuộc vào cây lúa, cây ngô trên nương rẫy bấp bênh, tỉ lệ hộ nghèo còn cao. Thế nhưng, những năm trở lại đây, màu xanh của cây quế đã bắt đầu phủ kín những khoảng đất trống, đồi trọc, đem theo kỳ vọng về một cuộc sống ấm no hơn cho người dân trên địa bàn.

Chia sẻ về hành trình bén rễ của loài cây lâm nghiệp này trên đất Bum Tở, ông Nguyễn Văn Thành – Phó Chủ tịch UBND xã Bum Tở, cho biết: “Cây quế được đưa vào trồng trên đồi, đất của xã Bum Tở từ năm 2017. Hồi đó, Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Mường Tè cũ triển khai trồng thử nghiệm với quy mô khiêm tốn, chỉ vỏn vẹn mấy chục héc-ta. Qua thời gian theo dõi, nhận thấy cây quế hợp thổ nhưỡng, khí hậu, phát triển tốt và cho hàm lượng tinh dầu cao, đến năm 2020, Huyện ủy, HĐND huyện Mường Tè mới chính thức ban hành Nghị quyết về phát triển nông nghiệp, đưa cây quế vào thành chỉ tiêu phát triển kinh tế mũi nhọn của huyện”.

Từ đòn bẩy là Nghị quyết của huyện cùng các chính sách hỗ trợ thiết thực, phong trào trồng quế rầm rộ đã lan tỏa mạnh mẽ khắp các xã, bản trên địa bàn, trong đó có xã Bum Tở từ năm 2020 đến nay. Nhà nước hỗ trợ cây giống, còn người dân góp công, góp đất, chủ động chăm sóc. Tính đến thời điểm giữa năm 2026, tổng diện tích quế trên địa bàn xã Bum Tở đã cán mốc gần 1.000ha. Đây là minh chứng cho sự thay đổi lớn trong tư duy sản xuất của đồng bào nơi đây.

Chị Vàng Thị Bình – cán bộ phòng Kinh tế xã Bum Tở cho hay: Hợp với khí hậu, thổ nhưỡng nên cây quế sinh trưởng, phát triển tốt ở vùng đất Bum Tở. Cây quế được xem là một trong những cây trồng chủ lực của xã. Hiện nay, xã đang tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn khai thác tỉa thưa đối với diện tích quế trồng từ những năm 2017, 2018, 2019. Không ít hộ dân trong xã thu hàng chục triệu đồng từ việc tỉa thưa quế bán ra thị trường.

Cây quế mở hướng thoát nghèo bền vững cho người dân xã Bum Tở

Dẫn chúng tôi đi thăm đồi quế xanh mướt đang độ lớn của bản, anh Vàng Giá Chừ - Bí thư chi bộ kiêm trưởng bản Nậm Xả (Bum Tở) phấn khởi nói: Quế là cây trồng mới, có giá trị kinh tế cao hơn hẳn so với một số cây trồng khác. Trước đây, người dân trong bản chủ yếu sống dựa vào trồng lúa nương và trồng ngô, thu nhập bấp bênh. Từ năm 2017 đến nay, năm nào bản cũng triển khai cho bà con đăng ký trồng quế. Phong trào trồng quế phát triển mạnh ở bản là từ năm 2020. Đến nay, cả bản có hơn 230ha quế. Hầu như hộ nào trong bản cũng trồng quế, nhà ít thì vào nghìn mét vuông, nhà nhiều trồng cả chục héc – ta quế.

Qua câu chuyện với anh Chừ, được biết, vài năm gần đây, người dân trong bản đã tiến hành tỉa cành, lá để cho cây quế phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, do giá thấp nên hầu như người dân trong bản tỉa cành, lá xong để lại trên đồi cho hoai mục, chứ không thu, bán ra thị trường. Năm nay, các hộ trồng quế trong bản mới tỉa thưa cây để bán ra thị trường. Giá bán vỏ quế khô ra thị trường khoảng 41.000 đồng/kg. Anh Chừ đứng ra thu mua vỏ quế của bà con trong bản để bán cho thương lái. Từ đầu vụ đến nay, anh Chừ đã bán ra thị trường hàng chục tấn vỏ quế khô.

“Hiện tại, phần lớn diện tích quế của gia đình tôi và bà con trong xã mới trồng được từ 4 đến 6 năm, chủ yếu đang trong giai đoạn tỉa thưa cây, cành lá bán ra thị trường, nhưng ai nấy đều phấn khởi vì đã bắt đầu có thu nhập từ đồi quế. Nhiều hộ có thu nhập cả chục triệu đồng từ bán vỏ quế cho thương lái” – anh Chừ chia sẻ.

Nói về hiệu quả kinh tế ở thời điểm hiện tại, lãnh đạo xã Bum Tở thẳng thắn nhìn nhận: “Quế là cây sinh trưởng dài ngày. Để thu hoạch vỏ chính thức thì phải tầm 10 năm trở lên, còn nếu tỉa thưa, chặt cành lá bán thì cũng phải từ 5-6 năm trở lên. Do đó, diện tích quế cho khai thác trắng trên địa bàn xã chưa có. Một số diện tích trồng sớm từ những năm 2017, 2018 thì bà con đã bắt đầu tỉa thưa cây, bóc vỏ bán cho các thương lái từ Lào Cai sang thu mua”.

Theo lãnh đạo xã Bum Tở, cây quế vẫn được xã Bum Tở xác định là cây chủ lực trong phát triển kinh tế của địa phương. Cây quế không chỉ mở ra hướng thoát nghèo bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tăng tỷ lệ che phủ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và nguồn nước nơi đây. Phát triển cây quế gắn liền với công tác quản lý, bảo vệ rừng đang là hướng đi song hành được chính quyền xã đặc biệt quan tâm.

Hành trình thoát nghèo của người dân xã Bum Tở vẫn còn những thách thức phía trước, song với sự đồng lòng của chính quyền và người dân, cùng màu xanh bạt ngàn của hơn 1.000 héc-ta quế đang lớn từng ngày, tin rằng một cuộc sống ấm no, khấm khá sẽ sớm hiện hữu trên vùng đất này.