Nông dân Quỳnh Nhai làm giàu từ cá lồng

Lòng hồ thủy điện Sơn La với diện tích mặt nước rộng, nguồn nước tương đối sạch, khả năng lưu thông tốt là điều kiện thuận lợi để Sơn La phát triển nghề nuôi cá lồng. Những năm gần đây, số lượng lồng nuôi trên lòng hồ ngày càng tăng, trở thành một trong những hướng sản xuất mang lại thu nhập cho người dân.

Theo các hộ nuôi cá lâu năm, để nghề nuôi phát triển ổn định, việc tăng số lượng lồng chưa đủ. Quan trọng hơn là phải thay đổi phương thức sản xuất, từ nuôi theo kinh nghiệm sang áp dụng quy trình kỹ thuật, kiểm soát chặt chẽ từ khâu làm lồng, chọn giống đến chăm sóc, phòng bệnh và thu hoạch.

Tại bản Cang Bó Ban, xã Mường La, tỉnh Sơn La, gia đình ông Lò Văn Phương hiện duy trì 14 lồng nuôi cá. Gắn bó với nghề nuôi thủy sản trên lòng hồ, ông Phương nhận thấy kỹ thuật đóng vai trò quan trọng quyết định hiệu quả của mỗi vụ nuôi.

Theo ông Phương, trước hết phải đầu tư lồng nuôi chắc chắn, phù hợp với điều kiện lòng hồ. Khung lồng có thể sử dụng vật liệu có độ bền cao, chịu được sóng gió và ít bị ăn mòn. Hệ thống phao nổi, dây neo, dây chằng cũng phải được kiểm tra thường xuyên, nhất là trước mùa mưa lũ.

“Nuôi cá trên lòng hồ thì thời tiết, mực nước và dòng chảy thay đổi liên tục. Vì vậy, lồng phải chắc, hệ thống neo phải bảo đảm thì mới hạn chế được thiệt hại”, ông Phương chia sẻ.

Lưới lồng cũng được gia đình ông vệ sinh định kỳ, loại bỏ rong rêu, rác và các sinh vật bám. Việc này giúp nước lưu thông tốt, bổ sung ôxy và hạn chế môi trường nước bị ô nhiễm.

Bên cạnh đó, các lồng nuôi được bố trí khoảng cách hợp lý, tránh tập trung quá dày. Theo kinh nghiệm của người dân, mật độ lồng quá cao dễ làm chất thải tích tụ, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe đàn cá.

Chọn giống tốt, nuôi đúng kỹ thuật

Theo ông Phương, con giống là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất. Cá giống phải có nguồn gốc rõ ràng, khỏe mạnh, đồng đều, không dị hình, không xây xát và bơi nhanh nhẹn.

Khi đưa cá xuống lồng, người nuôi cũng cần lựa chọn thời điểm thích hợp, tránh lúc nắng gắt hoặc thời tiết bất lợi. Cá vận chuyển bằng túi có bơm ôxy cần được ngâm xuống nước để cân bằng nhiệt độ trước khi thả, giúp cá hạn chế bị sốc môi trường.

Trong quá trình nuôi, gia đình ông Phương chú trọng quản lý thức ăn. Thức ăn được lựa chọn phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cá, ưu tiên loại có chất lượng tốt, hạn chế tan nhanh trong nước.

“Cho cá ăn phải vừa đủ. Nếu cho ăn thừa, cá không sử dụng hết sẽ làm bẩn nước, vừa tốn tiền vừa ảnh hưởng đến đàn cá”, ông Tương nói.

Định kỳ, gia đình kiểm tra trọng lượng và khả năng bắt mồi của cá để điều chỉnh khẩu phần. Khi cá lớn, mật độ trong lồng cũng được tính toán, san thưa phù hợp.

Cùng với quản lý thức ăn, phòng bệnh được người nuôi đặc biệt quan tâm. Khi cá có biểu hiện bỏ ăn, bơi lờ đờ, nổi đầu hoặc chết bất thường, cần kiểm tra ngay chất lượng nước, thức ăn và mật độ nuôi. Trường hợp nghi cá mắc bệnh, người dân không tự ý sử dụng thuốc mà cần báo cán bộ chuyên môn để được hướng dẫn.

Không chỉ chú trọng năng suất, người dân Sơn La đang quan tâm hơn đến chất lượng và đầu ra sản phẩm. Khi cá đạt kích cỡ thương phẩm, các hộ có thể thu toàn bộ hoặc thu tỉa để giảm mật độ, tạo điều kiện cho số cá còn lại tiếp tục phát triển.

Việc thu hoạch cũng cần thực hiện nhẹ nhàng, hạn chế xây xát, đồng thời bảo quản và vận chuyển đúng cách để giữ chất lượng cá.

Thực tế từ hộ ông Lò Văn Phương cho thấy, áp dụng kỹ thuật đồng bộ giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế. Từ cách làm lồng, chọn giống, chăm sóc đến phòng bệnh, mỗi khâu đều được tính toán kỹ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm.

Theo hướng phát triển lâu dài, các hộ nuôi cá trên lòng hồ cần tăng cường liên kết thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã; kết nối với doanh nghiệp, cơ sở chế biến và hệ thống phân phối để ổn định đầu ra.

Tỉnh Sơn La có lợi thế lớn phát triển thủy sản nước ngọt với diện tích mặt nước hồ thủy điện gần 4.000 km², trải rộng trên nhiều địa phương. Những năm qua, tỉnh Sơn La tập trung phát triển nuôi cá lồng theo hướng sản xuất hàng hóa, khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, góp phần chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân vùng lòng hồ.

Đến nay, Sơn La có trên 7.000 lồng nuôi cá, nhiều vùng nuôi đã hình thành các cụm sản xuất tập trung với sự tham gia của hộ nông dân, tổ hợp tác, HTX và doanh nghiệp. Toàn tỉnh xây dựng trên 15 chuỗi cung ứng thủy sản an toàn, quản lý hơn 2.000 lồng nuôi đạt tiêu chuẩn, từng bước nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện Sơn La đang mở ra hướng sinh kế mới cho nông dân Sơn La. Khi nông dân mạnh dạn đầu tư, chủ động áp dụng tiến bộ kỹ thuật và liên kết sản xuất, những lồng cá không chỉ tạo nguồn thu nhập mà còn góp phần hình thành vùng nuôi thủy sản hàng hóa, an toàn và bền vững trên lòng hồ.