Những người "cầm tay chỉ việc" trên đồng ruộng

Từ một vùng đất sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào "may rủi" của thời tiết, Sơn La hôm nay đã trở thành điểm sáng về phát triển nông nghiệp công nghệ cao của khu vực Tây Bắc.

Đằng sau sự chuyển mình ấy là những chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và sự đồng hành bền bỉ của đội ngũ cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La những người lặng lẽ mang khoa học kỹ thuật đến với từng nương đồi, thửa ruộng.

Có một thời, nhắc đến Sơn La, nhiều người nghĩ ngay đến một vùng đất xa xôi, hoang sơ, nơi đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Mường, Dao... quanh năm gắn bó với nương rẫy.

Cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống, canh tác theo kinh nghiệm, năng suất cây trồng hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết.

Năm nào mưa thuận gió hòa, bà con được mùa. Năm nào thiên tai, hạn hán hay mưa lũ kéo dài thì coi như cả vụ sản xuất thất bát. Cái đói, cái nghèo cứ đeo bám hết năm này qua năm khác.

Nhưng đó là câu chuyện của nhiều năm về trước.

Ngày nay, khi trở lại Sơn La, một diện mạo hoàn toàn mới hiện ra trước mắt. Những đồi cà phê xanh ngút ngàn, những vùng cây ăn quả trải dài, những cánh đồng rau màu được đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất.

Nông sản Sơn La không chỉ đáp ứng thị trường trong nước mà nhiều sản phẩm đã có mặt tại các thị trường khó tính như Châu Âu, Mỹ, Australia, Nhật Bản...

Đời sống người dân cũng từng bước đổi thay. Những ngôi nhà tạm ngày nào được thay bằng những ngôi nhà xây kiên cố. Nhiều hộ dân mua được xe máy, tivi, máy móc phục vụ sản xuất. Con em được đến trường đầy đủ hơn. Cái nghèo dần lùi xa, nhường chỗ cho những mùa quả ngọt.

Có được thành quả ấy là kết tinh từ nhiều yếu tố: những chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước, định hướng phát triển phù hợp của tỉnh Sơn La và đặc biệt là sự đồng hành không biết mệt mỏi của lực lượng khuyến nông.

Những ngày cuối tháng 7, theo chân cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La đến xã Vân Hồ, chúng tôi cảm nhận rõ hơn vai trò của những người làm khuyến nông.

Không quản mưa nắng hay những con đường đồi núi gập ghềnh, cán bộ khuyến nông vẫn có mặt tại từng ruộng rau, từng vườn cây ăn quả để hướng dẫn bà con.

Họ hướng dẫn từ cách chọn giống phù hợp, kỹ thuật trồng để cây sinh trưởng khỏe mạnh, phương pháp bón phân cân đối, tưới nước tiết kiệm, đến cách phòng trừ sâu bệnh, chăm sóc quả non và thu hoạch đúng thời điểm.

Không còn những bài giảng khô cứng trên giấy.

Mọi kiến thức đều được truyền đạt ngay trên đồng ruộng, bằng những thao tác thực hành cụ thể, dễ hiểu, dễ áp dụng.

Chị Lò Thanh Bình, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La chia sẻ: Khi đến với bà con, chúng tôi không truyền tải những lý thuyết chung chung hay chỉ phổ biến văn bản. Điều quan trọng nhất là xuống tận đồng ruộng, cầm tay chỉ việc để nông dân biết cách lựa chọn cây trồng phù hợp, chăm sóc đúng kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và thu nhập.

Chính sự gần gũi ấy đã giúp khoảng cách giữa khoa học kỹ thuật với người nông dân ngày càng được rút ngắn.

Hội thảo đầu bờ – nơi kiến thức đến từ thực tiễn

Để giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với tiến bộ khoa học kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, diễn đàn khuyến nông, hội nghị và hội thảo đầu bờ.

Mới đây, tại bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ, Trung tâm đã phối hợp với UBND xã tổ chức Hội thảo đầu bờ với chủ đề "Ứng dụng giải pháp tưới nước tiết kiệm kết hợp quản lý sức khỏe đất và cây trồng".

Tại đây, nông dân được trực tiếp tìm hiểu các giải pháp quản lý độ ẩm đất, dinh dưỡng, sức khỏe cây trồng thông qua hệ thống điều khiển tưới tự động.

Các nhà chuyên môn có mặt tại Hội thảo cũng phân tích hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong điều kiện sản xuất tại Sơn La, giúp người dân giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm nước tưới, phân bón, đồng thời nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường.

Không chỉ nghe giới thiệu kỹ thuật, bà con còn được trao đổi trực tiếp với các nhà chuyên môn, cán bộ kỹ thuật, chia sẻ những khó khăn trong quá trình sản xuất và cùng tìm giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Anh Giàng A Thái, xã Vân Hồ, phấn khởi chia sẻ: Hôm nay tôi học được rất nhiều kiến thức mới, từ cách chọn giống, chăm sóc cây, bón phân, tưới nước tiết kiệm cho đến các biện pháp phòng chống thiệt hại do thiên tai. Về nhà, tôi sẽ áp dụng ngay vào sản xuất của gia đình. Có cán bộ khuyến nông hướng dẫn tận nơi nên chúng tôi rất yên tâm.

Khuyến nông đồng hành cùng nông dân trên hành trình phát triển bền vững

Những năm gần đây, Sơn La xác định nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là một trong những khâu đột phá nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản.

Đến nay, toàn tỉnh đã có vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trong đó có nhiều vùng cây ăn quả được công nhận. Diện tích tưới tiết kiệm nước đạt khoảng 4.000 ha, tăng 215% so với năm 2021; trên 120 ha nhà kính, nhà màng được đưa vào sản xuất.

Trong chăn nuôi, nhiều cơ sở đã áp dụng chuồng kín, tự động hóa, xử lý chất thải bằng men vi sinh, cấy truyền phôi bò sữa. Toàn tỉnh có trên 8.200 ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ.

Về chuyển đổi số, Sơn La đã số hóa 218 mã số vùng trồng, quản lý vùng nguyên liệu bằng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc sản phẩm; 2.466 sản phẩm nông sản được đưa lên các sàn thương mại điện tử với hơn 49.000 giao dịch.

Những con số ấy phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của nền nông nghiệp Sơn La, trong đó lực lượng khuyến nông đóng vai trò là "cầu nối" đưa khoa học công nghệ đến gần hơn với người nông dân.

Theo bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La, hiện nay toàn tỉnh vẫn duy trì mạng lưới khuyến nông từ tỉnh đến cơ sở thông qua Tổ khuyến nông cộng đồng cơ sở, bám sát địa bàn và nắm chắc tình hình sản xuất của từng vùng, từng loại cây trồng, vật nuôi.

Dù tổ chức bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, lực lượng khuyến nông vẫn bảo đảm thực hiện tốt vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người nông dân; kịp thời chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tư vấn giải pháp sản xuất phù hợp trước những biến động của thời tiết và thị trường.

Theo bà Hiền, hoạt động khuyến nông hiện nay được đổi mới theo hướng linh hoạt, đa dạng về hình thức và lấy nhu cầu thực tiễn của người dân làm trung tâm. Thông qua các lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ, diễn đàn khuyến nông và các chuyến tham quan mô hình, người dân có điều kiện học hỏi kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng sản xuất, từng bước đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại.

Bên cạnh đó, Trung tâm tập trung triển khai các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; phát triển nông nghiệp công nghệ cao; liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với hợp tác xã, tổ hợp tác trong tiêu thụ nông sản.

"Trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và yêu cầu đổi mới sản xuất, lực lượng khuyến nông xác định phải tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, bám sát đồng ruộng, đồng hành cùng nông dân trong từng giai đoạn sản xuất. Không chỉ chuyển giao kỹ thuật, cán bộ khuyến nông còn phải hỗ trợ người dân tổ chức sản xuất theo hướng an toàn, bền vững và gắn với nhu cầu của thị trường", bà Hiền nhấn mạnh.

Từ những nương ngô phụ thuộc vào trời mưa năm nào, đến những vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao hôm nay là cả một hành trình dài của sự đổi mới. Trên hành trình ấy có dấu ấn của những người làm khuyến nông – những người lặng lẽ mang tri thức đến từng bản làng, từng cánh đồng, góp phần biến những vùng đất khó trở thành những vùng quê trù phú, đưa nông nghiệp Sơn La phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.