Nỗi trăn trở từ tập quán người chết không cho vào quan tài

Giữa nhịp sống đang chuyển mình của vùng cao Lê Lợi, một sự kiện vừa diễn ra tại bản Pá Đởn đã đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong đời sống tâm linh và văn hóa của người Mảng: 36/38 hộ dân đã tự nguyện ký cam kết xóa bỏ tập quán “người chết không cho vào quan tài” – một hủ tục từng là rào cản lớn đối với tiêu chí văn minh và sức khỏe cộng đồng.

Bản Pá Đởn, nơi 100% đồng bào dân tộc Mảng cư ngụ, vốn là địa bàn lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc nhưng cũng là nơi những phong tục cũ kỹ bám rễ sâu nhất. Trong đó, tập quán “người chết không cho vào quan tài” ngay tại nhà là một trong những nếp sinh hoạt tang lễ đầy ám ảnh.

Dưới góc nhìn khoa học và đời sống hiện đại, tập quán này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, phát tán dịch bệnh mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe của chính người thân và cộng đồng. Đặc biệt, trong lộ trình xây dựng đời sống văn hóa mới, việc duy trì cách tiễn biệt người quá cố theo lối cũ đã không còn phù hợp với chuẩn mực vệ sinh và nhân văn hiện nay. Tuy nhiên, để thay đổi một nếp nghĩ đã tồn tại qua nhiều thế hệ, qua bao nhiêu đời người Mảng, là một bài toán không hề đơn giản.

Giải pháp xóa bỏ tập quán người chết không cho vào quan tài

Hiểu rõ rằng không thể xóa bỏ hủ tục bằng sự áp đặt, cấp ủy và chính quyền xã Lê Lợi (tỉnh Lai Châu) đã chọn hướng tiếp cận dựa trên sự kiên trì và tôn trọng. Thực hiện Nghị quyết 15 của Đảng ủy xã, các thành viên Ban chỉ đạo và lực lượng tuyên truyền đã thực hiện chiến dịch “đi từng ngõ, gõ từng nhà”.

Điểm sáng trong cách làm của xã Lê Lợi chính là sự kết hợp giữa lý tính khoa học và tình cảm đồng bào. Các cán bộ tuyên truyền không phủ nhận phong tục dân tộc mà kiên trì giải thích về lợi ích của tang lễ văn minh. Họ phân tích cho người dân hiểu: Việc đưa người chết vào quan tài không làm mất đi lòng thành kính với tổ tiên, mà ngược lại, đó là cách bảo vệ sự bình yên và sức khỏe cho những người còn sống, cho con cháu đời sau. Chính tinh thần trách nhiệm và sự thấu cảm đó đã dần tháo gỡ những "nút thắt" trong tư tưởng vốn dĩ rất khép kín của người dân bản địa.

Chiều ngày 9/4, không gian tại bản Pá Đởn trở nên đặc biệt hơn thường lệ. Buổi tuyên truyền do đồng chí Nguyễn Ngọc Kiệm – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã chủ trì cùng các đoàn thể đã nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Con số 36 trên tổng số 38 hộ dân có mặt và tự nguyện đặt bút ký vào bản cam kết không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là lời khẳng định về sự thay đổi trong nhận thức.

Việc đồng bào Mảng tại Pá Đởn đồng ý đưa người quá cố vào quan tài là một chiến thắng của tư duy đổi mới. Nó cho thấy khi tiếng nói của chính quyền hòa quyện cùng sự thấu hiểu thực tế, người dân sẽ sẵn sàng gác lại những gì không còn phù hợp để hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Sự kiện tại Pá Đởn không chỉ dừng lại ở một bản cam kết về tang lễ. Đây là tiền đề, là "cú hích" để chính quyền xã Lê Lợi tiếp tục vận động nhân dân xóa bỏ những hủ tục còn sót lại trong đời sống hằng ngày.

Nhìn vào những chữ ký còn vụng về nhưng đầy quyết tâm của người dân bản Pá Đởn (xã Lê Lợi, tỉnh Lai Châu), chúng ta có quyền tin tưởng vào một diện mạo mới cho vùng đồng bào dân tộc Mảng. Ở đó, văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn, nhưng những gì lạc hậu sẽ được thay thế bằng lối sống văn minh, khoa học, góp phần đưa bản làng ngày càng phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.