Mường lựm, “viên ngọc xanh” giữa núi rừng

Về vùng Mường Lựm, (Chiềng Hặc, Sơn La), dọc hai bên đường là những cánh rừng xanh mát, những ruộng lúa trải dài, xen giữa bản làng của đồng bào Thái, Mông. Nhìn cảnh sắc bình yên ấy, ít ai biết rằng nơi đây từng là vùng đất vô cùng gian khó.

Theo ông Quàng Văn Quyết, xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La cho biết: Theo tiếng Thái, Mường Lựm có nghĩa là vùng đất bị lãng quên. Sở dĩ có tên gọi như vậy bởi trước đây nơi này nằm tách biệt, xa trung tâm, giao thông đi lại khó khăn, muốn vào xã phải vượt qua nhiều đèo cao, suối sâu, chủ yếu chỉ có những con đường mòn hiểm trở.

Sau khi chiếm lại Sơn La, thực dân Pháp cho xây dựng đồn bốt tại địa bàn Mường Lựm, thường xuyên tổ chức càn quét, cướp phá. Cuộc sống của người dân vốn đã nghèo khó lại càng thêm cơ cực.

Thế nhưng, trong gian khó, người dân nơi đây vẫn một lòng theo Đảng, nuôi giấu, chở che cán bộ cách mạng. Các đảng viên trong chi bộ vừa tuyên truyền, vận động nhân dân sản xuất, vừa tổ chức chiến đấu, khai hoang trồng lúa, trồng ngô, đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến.

Thanh niên trong vùng còn tham gia mở đường, giúp việc đi lại thuận tiện hơn, góp phần đưa phong trào cách mạng ngày càng phát triển.

Đặc biệt, ngày 11/6/1948, Chi bộ Yên Châu được thành lập tại Mường Lựm với 4 đảng viên, ông Trần Quang Hòa được chỉ định làm Bí thư. Đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng của địa phương.

Với những giá trị lịch sử đặc biệt, năm 2018, địa điểm thành lập Chi bộ Yên Châu được UBND tỉnh Sơn La xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh.

Gần 80 năm đã trôi qua, nhưng những câu chuyện về cây đa Nóng Luông, những hòn đá xếp thành vòng tròn - nơi các đảng viên đầu tiên ngồi họp, hay những lần quân và dân phá đồn bốt địch trên đồi Pom Đôi... vẫn được người dân truyền lại cho thế hệ sau.

Không chỉ có truyền thống cách mạng, Mường Lựm còn được thiên nhiên ban tặng nhiều cảnh quan đẹp. Đây đang là lợi thế để xã Chiềng Hặc định hướng phát triển du lịch, đưa du lịch trở thành một trong những hướng đi quan trọng của địa phương.

Ông Lại Hữu Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc cho biết, Chiềng Hặc là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, có di tích lịch sử cấp tỉnh “Nơi thành lập Chi bộ đầu tiên của huyện Yên Châu (cũ)”. Di tích không chỉ là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Cùng với giá trị lịch sử, địa phương còn có cảnh quan thiên nhiên phong phú, những cánh rừng nguyên sinh, bản làng của đồng bào Mông, Thái và nhiều nét văn hóa đặc sắc.

Đáng chú ý là khu vực hồ Mường Lựm, nơi được ví như một “viên ngọc xanh” giữa núi rừng. Mặt hồ trong xanh, không khí mát lành, cảnh quan còn khá hoang sơ tạo nên sức hút riêng.

Cùng với hồ Mường Lựm là Hang Tiên Cảnh, những cánh rừng nguyên sinh và các bản làng của đồng bào Mông, Thái. Những điểm đến này mở ra nhiều cơ hội để phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng.

Khu vực Mường Lựm nằm ở độ cao hơn 800m so với mực nước biển, có khoảng 60ha rừng nguyên sinh. Đây là những điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên, văn hóa và cuộc sống của người dân vùng cao.

Đưa phiên chợ vùng cao thành sản phẩm du lịch

Theo ông Cao Xuân Dũng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La cho biết: Một trong những hướng đi được Chiềng Hặc chú trọng là phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông sản địa phương.

Những sản phẩm như gạo mắc tươi, vịt cổ xanh đang được định hướng trở thành sản phẩm phục vụ du khách, vừa quảng bá đặc sản vùng cao, vừa tạo thêm đầu ra cho nông sản.

Chiềng Hặc hiện có 9 bản văn hóa Mông và 6 bản văn hóa Thái. Những nét văn hóa truyền thống, từ tiếng khèn, điệu múa, trò chơi dân gian đến ẩm thực, nghề thủ công... đang trở thành “vốn quý” để địa phương xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Một trong những điểm nhấn đang được Chiềng Hặc xây dựng là phiên chợ vùng cao Mường Lựm. Không chỉ là nơi mua bán nông sản, phiên chợ còn hướng đến trở thành không gian giao lưu văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm cuộc sống vùng cao.

Cùng với đó, chuyển đổi số cũng được xác định là một hướng đi quan trọng. Xã đang tập trung đầu tư hạ tầng công nghệ, hướng dẫn người dân quảng bá văn hóa, nông sản trên các nền tảng số, từng bước đưa sản vật vùng cao đến với nhiều khách hàng hơn.

Lợi thế của Mường Lựm còn nằm ở vị trí gần Khu du lịch quốc gia Mộc Châu và khu du lịch Tân Yên. Đây là điều kiện thuận lợi để kết nối các điểm đến, hình thành những tuyến du lịch mới.

“Xã đã đề xuất tỉnh đưa Mường Lựm vào khu du lịch đầu tư trọng điểm, tiếp tục nâng cấp hạ tầng và kêu gọi các nhà đầu tư có tiềm năng”, ông Cao Xuân Dũng cho biết.

Theo định hướng của địa phương, phiên chợ vùng cao Mường Lựm sẽ từng bước trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng, tạo điểm gặp gỡ giữa văn hóa, thương mại và du lịch cộng đồng.

Từ những sản vật bình dị, món ăn truyền thống, nghề thủ công đến tiếng khèn, điệu múa, trò chơi dân gian..., tất cả đang tạo thành một không gian văn hóa sống động của Chiềng Hặc hôm nay.

Đó cũng là cách để những giá trị vốn có của vùng cao được giữ gìn, quảng bá rộng hơn, đồng thời mở thêm sinh kế, tăng thu nhập cho người dân.

Từ vùng đất từng bị ngăn cách bởi đèo cao, suối sâu, Mường Lựm hôm nay đang có những bước chuyển rõ nét. Những con đường mới mở ra, sản xuất từng bước thay đổi, đời sống người dân được nâng lên.

Để tạo thêm động lực phát triển, địa phương đang được quan tâm đầu tư thông qua các chương trình, dự án; trong đó có tuyến đường từ trung tâm xã đến xã Tân Lập, huyện Mộc Châu. Cùng với đó là định hướng thu hút doanh nghiệp đầu tư các khu nghỉ dưỡng tại khu vực hồ, khai thác hợp lý tiềm năng du lịch.

Những dự định ấy nếu được triển khai đồng bộ sẽ trở thành đòn bẩy để Mường Lựm phát huy lợi thế, giảm nghèo bền vững.

Một vùng đất từng được gọi là “bị lãng quên” nay đang từng bước đánh thức những giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên để vươn lên, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.