"Đổi công" - Giữ gìn nét đẹp văn hóa giữa áp lực thời vụ

Nhìn vào không khí hối hả trên cánh đồng bản Muổi Nọi A (xã Muổi Nọi, tỉnh Sơn La) những ngày này, người ta dễ dàng cảm nhận được nhịp sống rộn rã của một nông thôn đang ngày càng khởi sắc. Với phương châm "xanh nhà hơn già đồng", bà con nông dân đang chạy đua với thời gian để thu hoạch trọn vẹn 164,5 ha lúa chiêm xuân.

Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến khó lường, thời tiết cực đoan có thể ập đến bất cứ lúc nào, đe dọa thành quả của hàng tháng trời "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Thấu hiểu điều đó, người dân Muổi Nọi đã chọn cách xích lại gần nhau hơn thông qua hình thức "đổi công".

Trên mảnh ruộng hơn 600m² của gia đình chị Lò Thị Tiên, hay diện tích 700m² của anh Lò Văn Thoan, việc thu hoạch diễn ra nhanh gọn, dứt điểm không chỉ nhờ sức lực của cá nhân mà nhờ bàn tay hỗ trợ của anh em, làng xóm.

Trong bối cảnh lao động nông thôn nhiều nơi đang có xu hướng già hóa và thiếu hụt do luồng di cư ra thành thị, thì việc duy trì và phát huy mô hình "đổi công" truyền thống là một giải pháp cực kỳ thông minh.

Nó không chỉ giải bài toán thiếu nhân lực cục bộ, đẩy nhanh tiến độ mùa vụ mà còn thắt chặt tình làng nghĩa xóm — cội rễ sức mạnh của nông thôn Việt Nam.

Bước chuyển từ "lượng" sang "chất" trong cơ cấu giống

Thành quả của vụ chiêm xuân năm nay tại Muổi Nọi không đến từ sự may rủi của thời tiết, mà là kết quả của một chiến lược canh tác chủ động.

Điều đáng mừng nhất là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu giống. Bà con không còn giữ thói quen canh tác theo lối mòn, mà đã mạnh dạn đưa vào gieo cấy các loại lúa thuần, lúa lai có năng suất cao, khả năng kháng bệnh vượt trội như: nếp 87, nếp 97, nếp thơm và các giống lúa tẻ N87, N97.

Đây là minh chứng rõ nét cho thấy, người nông dân ngày nay đã thực sự là những "chuyên gia" trên mảnh ruộng của mình, biết ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để tối ưu hóa năng suất.

Bên cạnh đó, câu chuyện của gia đình chị Cà Thị Tâm lại mang đến một góc nhìn khác về tính bền vững. Dù cây trồng chủ lực của gia đình là cà phê – loại cây mang lại giá trị kinh tế cao, nhưng chị vẫn dành ra hơn 100m² để thâm canh lúa nước.

Sự song hành giữa phát triển cây công nghiệp để làm giàu và duy trì cây lương thực để đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ là một tư duy kinh tế nông hộ vững chắc, giúp người dân tự chủ trước những biến động của thị trường.

Nhịp gặt chưa dứt, nhịp cấy đã sẵn sàng

Một điểm sáng nữa trong phong cách làm nông nghiệp hiện đại tại Muổi Nọi chính là tính kỷ luật trong khung thời vụ. Ngay khi những bó lúa vàng còn chưa kịp đưa hết về sân phơi, công tác chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo đã lập tức được triển khai.

Đất được giải phóng đến đâu, bà con tiến hành nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy đến đó. Giống, vật tư nông nghiệp và phân bón đã sẵn sàng. Sự liền mạch trong chuỗi sản xuất này cho thấy một sự thay đổi lớn: Nông dân không còn làm nông theo cảm tính, mà làm theo kế hoạch, có tầm nhìn và có sự chuẩn bị chu đáo.

Mùa gặt ở Muổi Nọi khép lại với niềm vui rạng ngời trên những khuôn mặt lấm tấm mồ hôi.

Vụ chiêm xuân thắng lợi không chỉ mang lại ấm no cho từng nếp nhà, mà còn là lời khẳng định: Khi chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương "bắt trúng" khát vọng vươn lên của người dân, kết hợp với tinh thần đoàn kết cộng đồng, thì mọi thách thức của thời tiết, dịch bệnh đều có thể vượt qua.

Đó cũng chính là hình mẫu về một nền nông nghiệp nông thôn thích ứng và phát triển bền vững mà chúng ta đang hướng tới.